Главная страница

Grób Zygmunta Pawlaczyka i jego żony Aliny na Cmentarzu Powązkowskim
Symboliczny grób Zygmunta Pawlaczyka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Zygmunt Pawlaczyk (ur. 19 kwietnia 1928 w Skalmierzycach, zm. 9 maja 1987 w Warszawie) – pilot wojskowy od 1951 roku, od 1955 roku w Polskich Liniach Lotniczych LOT (PLL LOT).

Zygmunt Pawlaczyk był dowódcą załogi samolotu pasażerskiego Ił-62M SP-LBG Tadeusz Kościuszko PLL LOT w locie nr LO 5055, w czasie którego, w trakcie podchodzenia do awaryjnego lądowania, nastąpiła największa katastrofa w historii polskiego lotnictwa[1][2].

Biografia

Młodość

Do 1949 roku mieszkał wraz z rodzicami w miejscowości Jaresin. W czasie okupacji, w 1942 został przymusowo skierowany do pracy w fabryce mebli Thöner w Jarocinie[3]. Po wojnie wraz z kolegami brał udział w akcji znoszenia broni z wojskowych transportów niemieckich. W okresie późniejszym pracował nadal w fabryce mebli, a wieczorowo ukończył szkołę podstawową i trzyletnią zawodową w Jarocinie[3].

W czasie wolnym, wspólnie z kolegami organizował odczyty, pogadanki, zawody sportowe i amatorskie przedstawienia[3].

Służba wojskowa i kariera pilota

W 1949 Pawlaczyk został powołany do służby wojskowej we Wrocławiu, a następnie oddelegowany do szkoły samochodowej w Warszawie, którą ukończył z pierwszą lokatą[3]. Po ukończeniu szkoły samochodowej, w 1951 został skierowany do Jeleniej Góry, gdzie pełnił służbę jako kierowca w sztabie jednostki. Stamtąd został skierowany na kurs pilota wojskowego, który ukończył z wynikiem bardzo dobrym[3].

Na początku lat pięćdziesiątych XX wieku uzyskał uprawnienia na dwupłatowe samoloty Po-2[4]. W 1955 podjął pracę w PLL LOT i po ukończeniu kolejnego kursu został pilotem cywilnym. Brał udział w akcji opylania lasów w Bułgarii w 1956, za co otrzymał odznakę Przodownika Pracy[3].

Szczeble uprawnień lotniczych[4]:

  • 1956 – licencja pilota sportowego na wszystkie samoloty wielosilnikowe
  • 1957 – uprawnienia na samoloty serii Li-2
  • 1958 – uprawnienia na samoloty serii Ił-14
  • 1960 – licencja nawigatora lotniczego I klasy i mechanika pokładowego
  • 1963 – uprawnienia do dowodzenia samolotem Ił-14 i uprawnienia radiotelegrafisty w służbie lotniczej
  • 1966 – uprawnienia na samoloty serii Ił-18
  • 1975 – uprawnienia na samoloty serii Ił-62
  • 1978 – uprawnienia do dowodzenia samolotem Ił-62

Wylatał ogółem 19 745 godzin, w tym na samolotach Ił-62 5 542 godziny, jako dowódca samolotu Ił-62 i Ił-62M od 11 maja 1978 roku wylatał 3 725 godzin[5]. W powietrzu pokonał ponad 10 mln km[6].

Katastrofa lotnicza

Głaz upamiętniający katastrofę samolotu Ił-62M SP-LBG Tadeusz Kościuszko

Pawlaczyk był dowódcą załogi samolotu Tadeusz Kościuszko, który rozbił się podczas katastrofy w Lesie Kabackim 9 maja 1987 roku[5].

Komisja badająca przyczyny katastrofy oceniła, że pomimo skrajnie skomplikowanej sytuacji w jakiej znajdowała się załoga samolotu, jej działanie było racjonalne i nakierowane na ratowanie życia pasażerów[7], a decyzje podejmowane przez Zygmunta Pawlaczyka w warunkach ekstremalnie trudnych, były prawidłowe i nie miały związku przyczynowego z zaistniałą katastrofą[4][8].

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach znajduje symboliczna mogiła Zygmunta Pawlaczyka, który faktycznie został pochowany w grobie rodzinnym na Starych Powązkach[9].

Osierocił żonę Alinę i syna Jacka, który jest pracownikiem działu konstrukcyjnego PLL LOT[4].

Ostatnie zarejestrowane słowa przypisywane kapitanowi Pawlaczykowi Cześć, giniemy stały się symbolem tej katastrofy. Słowa te są również tytułem książki Jarosława Reszki Cześć, giniemy![2], traktującej o największych katastrofach w Polsce w XX wieku. Imieniem kapitana Zygmunta Pawlaczyka nazwana jest jedna z ulic na warszawskim Ursynowie (Natolin)[10].

Nagrody i odznaczenia

  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)
  • Odznaka I Stopnia z Trzema Diamentami Zasłużony Pracownik PLL LOT[9] (pośmiertnie)
  1. Aleksander Grobicki: Niezwykłe katastrofy. Warszawa: Wydawnictwa "Alfa", 1990. ISBN 83-7001-256-6.
  2. a b Jarosław Reszka: Cześć, giniemy. Warszawa: Wydawnictwo Polskiej Agencji Prasowej, 2001. ISBN 83-911242-3-1.
  3. a b c d e f Witold Kozłowski. Zygmunt Pawlaczyk – Wspomnienie. „Gazeta Wyborcza”, 24 września 1998. Warszawa: Agora S.A.. ISSN 0860-908X. 
  4. a b c d Marek Sarjusz-Wolski: Cisza po życiu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1989. ISBN 83-207-1200-9.
  5. a b SP-LBG nie doleciał. „Skrzydlata Polska”, 31 maja 1987. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SIMP. ISSN 0137-866X. 
  6. Katarzyna Jaroszyńsk: Walczył do samego końca - Życie Warszawy (pol.). [dostęp 18 marca 2009].
  7. Komunikat specjalnej komisji rządowej powołanej do zbadania przyczyn katastrofy samolotu PLL LOT. „Skrzydlata Polska”, 26 lipca 1987. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SIMP. ISSN 0137-866X. 
  8. Oświadczenie Prokuratury Wojewódzkiej w Warszawie w sprawie katastrofy lotniczej zaistniałej w dniu 9 maja 1987 roku w Warszawie
  9. a b Pogrzeb załogi samolotu SP-LBG i pracowników PLL LOT. „Skrzydlata Polska”, 7 czerwca 1987. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SIMP. ISSN 0137-866X. 
  10. Dzielnica Ursynów m.st. Warszawy - Serwis www (pl) - Pawlaczyk Zygmunt (pol.). [dostęp 18 marca 2009].

Zobacz też