Главная страница

Zygfryd Szołtysik
ilustracja
Pełne imię i nazwisko Zygfryd Ludwik Szołtysik
Data i miejsce urodzenia 24 października 1942
Sucha Góra, Niemcy
Wzrost 162 cm[1]
Pozycja pomocnik, napastnik
Kariera juniorska
Lata Klub
1956–1961 Zryw Chorzów
Kariera seniorska
Lata Klub Wyst. Gole
1962–1974 Górnik Zabrze 309 (80)
1974–1975 US Valenciennes 25 (2)
1975–1978 Górnik Zabrze 86 (11)
1978 Toronto Falcons ? (?)
1978–1984 Górnik Knurów ? (?)
1986–1987 Eintracht Hamm ? (?)
1987–1990 SVA Bockum-Hövel ? (?)
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole
1961  Polska U-18 7 (2)
1961–1966  Polska U-23 7 (1)
1963–1972  Polska 46 (10)
W sumie: 60 (13)
Dorobek medalowy
Igrzyska olimpijskie
złoto Monachium 1972 Piłka nożna

Zygfryd Ludwik Szołtysik (ur. 24 października 1942 w Suchej Górze)[2]polski piłkarz, reprezentant Polski w latach 1963–1972, złoty medalista Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972. Od 2014 członek Klubu Wybitnego Reprezentanta[3].

Szołtysik jest wychowankiem Zrywu Chorzów. Od 1962 roku bronił barw Górnika Zabrze, stając się jedną z legend klubu. W Górniku występował przez 16 sezonów (1962–1974 i 1975–1978) z roczną przerwą na grę we francuskim US Valenciennes (1974–1975). Po odejściu z Górnika zaliczył krótki epizod w kanadyjskim Toronto Falcons (1978), następnie przez 6 sezonów grał dla Górnika Knurów (1978–1984), a na zakończenie kariery występował do 1990 roku w niemieckich drużynach z niższych lig: Eintracht Hamm (1986–1987) i SVA Bockum-Hövel (1987–1990).

Z Górnikiem Zabrze 7 razy został Mistrzem Polski (1963-1967, 1971, 1972), 6 razy zdobył Puchar Polski (1965, 1968-1972) i wystąpił w finale Pucharu Zdobywców Pucharów.

Początki

Dzieciństwo

Urodził się 24 października 1942 roku w Suchej Górze w domu Klary z domu Kubik[2] i Pawła[2][4]. Miał troje rodzeństwa: dwie siostry oraz młodszego o dziewięć lat brata Andrzeja (w przyszłości również piłkarz)[1]. Ojciec Szołtysika był górnikiem, a w wolnych chwilach grał na skrzypcach. Chciał, aby syn został wykształconym skrzypkiem, dlatego własnoręcznie wystrugał dla niego instrument z okazji świąt Bożego Narodzenia. Szołtysika interesowała jednak piłka nożna, dlatego w wyniku rozczarowania rozbił skrzypce o ziemię[4].

Początki kariery piłkarskiej

W 1956 roku Szołtysik rozpoczął karierę w Zrywie Chorzów. Trafił pod opiekę Józefa Murgota, który wypatrzył go podczas turnieju szkół rozgrywanego w Chorzowie[5]. Znaczącym sukcesem Szołtysika było Mistrzostwo Polski juniorów w 1960 roku[6]. Zryw w pierwszym meczu finałowym zremisował z Gwardią Warszawa (1:1, 28 września). Tym samym konieczne było rozegranie drugiego finału na Stadionie Śląskim, w którym zwyciężyli chorzowianie (5:0, 18 października). W 1961 roku Szołtysikowi udało obronić się tytuł Mistrza Polski juniorów, gdy Zryw pokonał w finale Górnik Wałbrzych (10:1, 13 września)[6] . Dobrymi występami Szołtysik zwrócił na siebie uwagę czołowych klubów ze Śląska: Ruchu Chorzów, z którym podpisał wstępny kontrakt i Górnika Zabrze[7]. Szołtysik był niepełnoletnim zawodnikiem, dlatego za podpisanie karty zawodniczej byli odpowiedzialni jego rodzice, którzy związali się umową z Górnikiem. Szołtysik został przez to ukarany trzymiesięczną dyskwalifikacją, ponieważ nie można było podpisywać dwóch kontraktów jednocześnie[7].

Kariera klubowa

1962–1974: Górnik Zabrze

W Górniku Zabrze Szołtysik zadebiutował w wyjazdowym meczu I ligi przeciwko Cracovii (1:4, 11 marca 1962 roku), zmieniając w połowie spotkania Joachima Czoka[7]. W 51 minucie Szołtysik zdobył debiutancką bramkę po strzale głową[8]. W czwartym meczu przeciwko Zagłębiu Sosnowiec (5:2, 22 kwietnia 1962 roku) Szołtysik trzykrotnie wpisał się na listę strzelców[8]. W barażu o Mistrzostwo Polski piłkarze Górnika przegrali z Polonią Bytom, a w obu meczach bramkę zdobył Szołtysik. W skróconym sezonie 1962 Szołtysik wystąpił we wszystkich 14 ligowych spotkaniach, notując przy tym 11 bramek. Był tym samym drugim najlepszym strzelcem zabrzańskiego zespołu (więcej bramek zdobył tylko Ernest Pohl – 11 )[9]. W rozgrywkach o Puchar Polski Szołtysek dotarł do finału, w którym przegrał z Zagłębiem Sosnowiec (1:2, 22 lipca 1962 roku).

W sezonie 1962/1963 w barwach Górnika Szołtysik zdobył Mistrzostwo Polski. Wystąpił w 21 meczach ligowych, zdobywając 7 bramek. W rozgrywkach o Puchar Polski dotarł z Górnikiem do półfinału, przegrywając z Ruchem Chorzów (0:3, 14 kwietnia 1963 roku).

W sezonie 1963/1964 Szołtysik ponownie zdobył Mistrzostwo Polski. Rozegrał 22 mecze ligowe, zdobywając 6 trafień. Rozgrywki Pucharu Polski są dla Szołtysika nieudane, ponieważ odpada w nich już w pierwszej rundzie, przegrywając z GKS Katowice (2:0, 4 grudnia 1964 roku).

W sezonie 1964/1965 Szołtysik zdobył z Górnikiem dublet – Mistrzostwo Polski oraz Puchar Polski. Wystąpił w 23 meczach ligowych, zdobywając 7 bramek. W finale Pucharu Polski Górnik pokonał Czarnych Żagań (4:0, 2 czerwca 1965 roku), a w półfinałowym meczu przeciwko Legii Warszawa (1:2 pd.) Szołtysik zdobył bramkę otwierającą wynik spotkania.

W sezonie 1965/1966 Szołtysik ponownie zdobył Mistrzostwo Polski (Górnik miał na końcu rozgrywek dziesięć punktów przewagi nad drugą Wisłą Kraków). Zagrał we wszystkich 26 spotkaniach ligowych i strzelił 7 bramek. W finale Pucharu Polski, Górnik z Szołtysikiem w składzie uległ po dogrywce Legii Warszawa (1:2 pd., 15 sierprnia 1966 roku). W rozgrywkach o Puchar Europy Górnik odpadł w 1/8 finału po przegranym dwumeczu ze Spartą Praga, a Szołtysik zdobył w rewanżowym meczu bramkę.

W sezonie 1966/1967 Szołtysik po raz piąty z rzędu został Mistrzem Polski. Szołtysik zagrał w 26 ligowych meczach, strzelając 8 bramek. W Pucharze Europy Górnik odpadł w 1/8 finału po przegranym dwumeczu z CSKA Sofia, a Szołtysik w spotkaniu rewanżowym strzelił bramkę.

W sezonie 1967/1968 Górnik nie obronił Mistrzostwa Polski z poprzedniego roku i zajął w lidze trzecie miejsce. Szołtysik natomiast rozegrał 24 spotkania ligowe, zdobywając 7 bramek. Szołtysik wygrał również po raz drugi w karierze z Górnikiem Puchar Polski, pokonując w finale Ruch Chorzów (3:0, 26 czerwca 1968 roku). Na arenie międzynarodowej Szołtysik dotarł do ćwierćfinału Pucharu Europy, odpadając z rozgrywek po przegranym dwumeczu z Manchesterem United. W obu spotkaniach 1/8 finału przeciwko Dynamu Kijów Szołtysik strzelił po bramce. W 1967 roku wraz z Włodzimierzem Lubańskim zostali sklasyfikowani jako pierwsi Polacy w plebiscycie tygodnika France FootballZłota Piłka”. Szołtysik otrzymując jeden głos zajął 26 miejsce[10][11].

W sezonie 1968/1969 Szołtysik zdobył Wicemistrzostwo Polski. Wystąpił we wszystkich 26 meczach ligowych, zdobywając 6 bramek. Ponadto Szołtysik po raz trzeci wygrywa z Górnikiem Puchar Polski, pokonując w finale z Legię Warszawa (2:0, 28 maja 1969 roku). W 1969 roku został wyróżniony „Złotymi Butami" w plebiscycie redakcji katowickiego „Sportu"[10][12].

W sezonie 1969/1970 Górnik Zabrze zajmuje trzecie miejsce w rozgrywkach ligowych i wygrywa Puchar Polski pokonując w finale Ruch Chorzów (3:1, 5 sieprnia 1970 roku). Szołtysik zagrał w 25 meczach ligowych i strzelił 3 bramki. Z Górnikiem dotarł również do finału Pucharu Zdobywców Pucharów, w którym przegrał z Manchesterem City (2:1, 22 kwietnia 1970 roku). Tym samym Górnik Zabrze stał się jedyną polską drużyną w historii, której udało dotrzeć się do finału europejskich pucharów.

W sezonie 1970/1971 Szołtysik zdobył po trzyletniej przerwie kolejne Mistrzostwo Polski. W lidze wystąpił w 25 meczach i strzelił 3 bramki. Wspólnie z Górnikiem wygrał również Puchar Polski, pokonując w finale Zagłębie Sosnowiec (3:1, 27 czerwca 1971 roku). W Pucharze Zdobywców Pucharów Szołtysik odpadł w ćwierćfinale, po zaciętych spotkaniach z Manchesterem City (zwycięzcę wyłonił dopiero trzeci mecz, wygrany przez Anglików).

W sezonie 1971/1972 Szołtysik po raz siódmy w karierze został Mistrzem Polski w barwach Górnika, co daje mu (ex-aequo z Włodzimierzem Lubańskim i Janem Kowalskim) trzecie miejsce pod względem ilości tytułów mistrzowskim w barwach zabrzańskiego klubu[13]. Wystąpił we wszystkich 26 meczach ligowych, zdobywając 7 bramek. Szołtysik wygrał również po raz szósty Puchar Polski. Górnik pokonał w finale Legię Warszawa (2:5, 4 czerwca 1972 roku), a Szołtysik w 81. minucie strzelił bramkę na 2:4.

W sezonie 1972/1973 Szołtysikowi nie udało się obronić żadnego z tytułów. Górnik poprzez gorszy bilans bramkowy z Gwardią Warszawa zajął w lidze czwarte miejsce (oba zespoły zdobyły po 30 punktów). Szołtysik zagrał w 24 meczach ligowych i zdobył jedną bramkę.

W sezonie 1973/1974 Szołtysik zdobył drugie w karierze Wicemistrzostwo Polski. Zagrał 27 meczów ligowych i zdobył 7 bramek.

1974–1975: US Valenciennes

Tuż po Mistrzostwach Świata – na które Szołtysik nie dostał powołania – jako niespełna 32-letni zawodnik otrzymał zgodę na wyjazd za granicę. W sezonie 1974/1975 Szołtysik trafił do francuskiego US Valenciennes, w którym występował jego były klubowy kolega, Erwin Wilczek. Szołtysik zwyciężył z nowym zespołem w rozgrywkach Ligue 2 (gr. A), zdobywając tym samym awans do najwyższej klasy rozgrywkowej[14]. Szołtysik zagrał 25 ligowych meczów i zdobył 2 bramki. Ze względu na ciąże żony, Szołtysik wrócił do Górnika po rocznym pobycie we Francji[15].

1975–1978: Górnik Zabrze

Po powrocie Szołtysika do drużyny Górnika w 1975 roku, władze klubu zaproponowały mu posadę opiekuna juniorów[15]. Szołtysik jednak odmówił i przez kolejne trzy sezony reprezentował Górnika jako zawodnik. W sezonie 1976/1977 Szołtysik zajął z Górnikiem trzecie miejsce w lidze. Rok później Górnik zaliczył pierwszy w historii spadek z I ligi. Przesądziła o tym wyjazdowa porażka z Arką Gdynia (3:0, 19 kwietnia 1978 roku). Było to ostatnie spotkanie Szołtysika w barwach Górnika, ponieważ w dwóch ostatnich kolejkach sezonu (ze Śląskiem Wrocław i Stalą Mielec) nie wystąpił. Przez 16 sezonów w barwach Górnika rozegrał ponad 500 meczów we wszystkich rozgrywkach, co czyni go zawodnika z największą ilością spotkań w historii klubu[12].

1978-1990: Schyłek kariery

W 1978 roku Szołtysik zaliczył krótki epizod w kanadyjskim Toronto Falcons. Występował tam wspólnie z Januszem Żmijewskim, z którym zdobył młodzieżowe Mistrzostwo Europy w 1961 roku. W sezonie 1978/1979 Szołtysik został zawodnikiem III-ligowego Górnika Knurów. Był z nim bliski awansu, jednak Górnik przegrał rywalizację z GKS-em Jastrzębie o jeden punkt. W kolejnym sezonie 1979/1980 Szołtysik wywalczył z Górnikiem Knurów awans do II ligi. Po 6 latach spędzonych w Polsce, Szołtysik zakończył piłkarską karierę i w 1986 roku wyjechał na stałe do Niemiec[16]. Po dwóch latach przerwy wznowił karierę w klubach z niższych lig: Eintracht Hamm (1986–1987) i SVA Bockum-Hövel (1987–1990). Karierę definitywnie zakończył w 1990 roku mając 48 lat.

Kariera reprezentacyjna

Młodzieżowe reprezentacje

W 1961 roku Szołtysik został powołany przez Władysława Stiasnego na Mistrzostwa Europy do lat 18, które były rozgrywane w Portugalii. Młodzieżowa reprezentacja Polski zdobyła srebrny medal[17]. W finałowym meczu, reprezentacja Polski przegrała z gospodarzami turnieju (4:0, 8 kwietnia 1961 roku)[18]. Szołtysik wystąpił również w dwóch meczach grupowych przeciwko Francji (4:1, 20 marca 1961 roku)[19] i Grecji (2:2, 4 kwietnia 1961 roku)[20] oraz półfinale, gdzie rywalem była reprezentacja RFN (2:1, 6 kwietnia 1961 roku)[21]. Dla reprezentacji Polski do lat 18 Szołtysik zagrał w 7 meczach i strzelił 2 bramki. Debiutujące trafienie zaliczył w towarzyskim meczu, rozgrywanym między spotkaniami grupowymi na Mistrzostwach Europy, przeciwko Austrii (3:0, 2 kwietnia 1961 roku)[22].

W reprezentacji Polski do lat 23 Szołtysik zadebiutował w przegranym meczu przeciwko Jugosławii (1:0, 25 czerwca 1961 roku)[23]. Dla tej kategorii wiekowej Szołtysik w latach 1961-1966 wystąpił w 7 meczach towarzyskich, zdobywając jedną bramkę w zwycięskim meczu z Czechosłowacją (1:0, 12 września 1964 roku)[24].

Dorosła reprezentacja

W dorosłej reprezentacji Szołtysik debiutował podczas wygranego meczu z Norwegią (9:0, 4 września 1963 roku)[25]. W tymże spotkaniu zdobył również dwie bramki[26]. W 1972 roku z kadrą prowadzoną przez Kazimierza Górskiego sięgnął po złoty medal letnich Igrzysk Olimpijskich w Monachium. Szołtysik wystąpił w trzech meczach grupowych przeciwko Danii (1:1, 3 września 1972 roku)[27], Związkowi Radzieckiemu (1:2, 5 września 1972 roku)[28], Maroko (0:5, 8 września 1972 roku)[29] oraz finale z Węgrami (1:2, 10 września 1972 roku)[30]. W spotkaniu przeciwko Związkowi Radzieckiemu Szołtysik zdobył bramkę w 87. minucie, która była ważna w kontekście awansu do finału[25][28].

Szołtysik rozegrał dla reprezentacji Polski oficjalnie 46 meczów i zdobył 10 bramek. Sam zawodnik podważał jednak tę ilość słowami: Za 50. mecz dostałem pamiątkowy proporczyk. Zawsze tych meczów było 52, a teraz zmniejszyli mi do 46[17].

Statystyki

Statystyka oficjalnych występów w latach 1962-1978

Sezon Klub Liga Ligi krajowe[31] Puchary krajowe Europejskie Puchary[32] Łącznie
Meczów Bramek Meczów Bramek Meczów Bramek Meczów Bramek
1962 Polska Górnik Zabrze I Liga 14 11 5 3 19 14
1962/1963 Polska Górnik Zabrze I Liga 21 7 4 1 25 8
1963/1964 Polska Górnik Zabrze I Liga 22 6 1 0 4 1 27 7
1964/1965 Polska Górnik Zabrze I Liga 23 7 5 1 3 0 31 8
1965/1966 Polska Górnik Zabrze I Liga 26 7 5 1 4 2 35 10
1966/1967 Polska Górnik Zabrze I Liga 26 8 1 0 5 1 32 9
1967/1968 Polska Górnik Zabrze I Liga 24 7 5 3 5 2 34 12
1968/1969 Polska Górnik Zabrze I Liga 26 6 5 5 31 11
1969/1970 Polska Górnik Zabrze I Liga 25 3 7 2 10 2 42 7
1970/1971 Polska Górnik Zabrze I Liga 25 3 6 1 6 1 37 5
1971/1972 Polska Górnik Zabrze I Liga 26 7 7 2 2 0 35 9
1972/1973 Polska Górnik Zabrze I Liga 24 1 3 0 3 0 30 1
1973/1974 Polska Górnik Zabrze I Liga 27 7 3 1 37 5
1974/1975 Francja US Valenciennes Ligue 2 25 2 4[33] 2[33] 29 4
1975/1976 Polska Górnik Zabrze I Liga 28 3 2 1 30 4
1976/1977 Polska Górnik Zabrze I Liga 30 3 2 0 32 3
1977/1978 Polska Górnik Zabrze I Liga 28 5 2 0 4 0 34 5
Podsumowanie
Razem Górnik Zabrze I Liga 395 91 63 21 46 9 504 121
US Valenciennes Ligue 2 25 2 4 2 29 4
Łącznie 420 93 67 23 46 9 533 125

Reprezentacyjne

Reprezentacja Rok Mecze Bramki
Polska U-18 1961 7 2
Ogólnie 7 2
Polska U-23 1961 1 0
1962 3 0
1964 1 1
1965 1 0
1966 1 0
Ogólnie 7 1
Polska 1963 3 2
1964 2 1
1965 4 0
1966 2 0
1967 5 1
1968 3 0
1969 6 0
1970 8 4
1971 6 1
1972 7 1
Ogólnie 46 10
• - mecze nieoficjalne

Sukcesy

Górnik Zabrze
  • Gold medal with cup.svg Mistrzostwo Polski (7 razy) w sezonach: 1962/1963, 1963/1964, 1964/1965, 1965/1966, 1966/1967, 1970/1971, 1971/1972
  • Silver medal with cup.svg Wicemistrzostwo Polski (3 razy) w sezonach: 1962, 1968/1969, 1973/1974
  • Bronze medal with cup.svg 3. miejsce Mistrzostw Polski (3 razy) w sezonach: 1967/1968, 1969/1970, 1976/1977
  • Simple gold cup.svg Puchar Polski (6 razy) w sezonach: 1964/1965, 1967/1968, 1968/1969, 1969/1970, 1970/1971, 1971/1972
US Valenciennes
  • Gold medal with cup.svg Mistrzostwo Ligue 2 w sezonie 1974/1975
Reprezentacja Polski
  • Gold medal with cup.svg Mistrzostwo olimpijskie z Monachium w 1972 roku
  • Silver medal with cup.svg Wicemistrzostwo Europy U-18 w 1961 roku
Indywidualne
  • 26. miejsce w plebiscycie tygodnia France Football w 1967 roku
  • „Złote buty” w plebiscycie redakcji katowickiego „Sportu" w 1969 roku

Odznaczenia

  • Zasłużony Mistrz Sportu w 1970 roku[2]
  • Złota Odznakę PZPN w 1972 roku [37]
  • Krzyż Kawalerski OOP w 1977 roku[2]
  • Złoty Medal za Wybitne Osiągnięcia Sportowe[2]

Przypisy

  1. a b Czado 2017 ↓, s. 103.
  2. a b c d e f olimpijski.pl: Szołtysik Zygfryd Ludwik (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  3. Nowi członkowie Klubu Wybitnego Reprezentanta [dostęp: 2014-10-16]
  4. a b Czado 2017 ↓, s. 7.
  5. sport.pl: Wielcy trenerzy: Józef Murgot (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  6. a b chorzowianin.pl: 50 lat po mistrzostwie - spotkanie piłkarzy Zrywu (pol.). [dostęp 2011-10-08].
  7. a b c Czado 2017 ↓, s. 104.
  8. a b Czado 2017 ↓, s. 105.
  9. wikigornik.pl: Strzelcy w ekstraklasie (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  10. a b ekstraklasa.org: #MojeLegendy: 1961-70 (pol.). [dostęp 2018-02-28].
  11. France Football”: Classement 1967 (fr.). [dostęp 2018-11-20].
  12. a b muzeum-miejskie-zabrze.pl: Eksponat marca 2018 (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  13. Czado 2017 ↓, s. 426.
  14. rsssf.com: France - List of Final Tables Second Level (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  15. a b Czado 2017 ↓, s. 113.
  16. Czado 2017 ↓, s. 114.
  17. a b laczynaspilka.pl: /BIAŁO-CZERWONI SPRZED LAT/ Zygfryd Szołtysik: Kazimierz Górski to był „swój chłop” (pol.). [dostęp 2017-01-28].
  18. 11v11.com: Portugal v Poland, 08 April 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  19. 11v11.com: Poland v France, 30 March 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  20. 11v11.com: Poland v West Germany, 06 April 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  21. 11v11.com: Poland v Greece, 04 April 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  22. 11v11.com: Poland v Austria, 02 April 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  23. 11v11.com: Yugoslavia v Poland, 25 June 1961 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  24. 11v11.com: Poland v Czechoslovakia, 12 September 1964 (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  25. a b Czado 2017 ↓, s. 109.
  26. hppn.pl: 15.05.1963 - Norwegia vs Polska - mecz towarzyski (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  27. hppn.pl: 03.09.1972 - Dania vs Polska - IO 1972 (pol.). [dostęp 22018-11-20].
  28. a b hppn.pl: 05.09.1972 - ZSRR vs Polska - IO 1972 (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  29. hppn.pl: 08.09.1972 - Maroko vs Polska - IO 1972 (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  30. hppn.pl: 10.09.1972 - Węgry vs Polska - IO 1972 (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  31. 90minut.pl: Zygfryd Szołtysik (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  32. Puchar Europy Mistrzów Krajowych, Puchar Zdobywców Pucharów i Puchar UEFA.
  33. a b footballdatabase.eu: Zygfryd Szołtysik (fr.). [dostęp 2018-11-20].
  34. a b c 11v11.com: Zygfryd Szoltysik footbal player statistics (staroang.). [dostęp 2018-11-20].
  35. hppn.pl: Zygfryd Szołtysik - profil Reprezentanta Polski (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  36. hppn.pl: Mecze reprezentacji Polski - rok 1972 (pol.). [dostęp 2018-11-20].
  37. Sport. 10 września – Dniem Polskiego Piłkarza. „Nowiny”. Nr 263, s. 2, 21 września 1972. 

Bibliografia