Главная страница

Zhenyuanlong
Lü & Brusatte, 2015
Okres istnienia: apt,
125 mln lat temu
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Infrarząd tetanury
(bez rangi) celurozaury
Nadrodzina deinonychozaury
Rodzina dromeozaury
Rodzaj Zhenyuanlong
Gatunki

Zhenyuanlong suni

Zhenyuanlong ( „smok Zhenyuana”, od chińskiego w Hanyu pinyin 龙 lóng – „smok”) – rodzaj wymarłego dinozaura z rodziny dromeozaurów, którego szczątki znaleziono w formacji Yixian w chińskim Liaoning. Żył w apcie (kreda wczesna), około 125 milionów lat temu. Znany jest z pojedynczego okazu zalicznaego do gatunku Zhenyuanlong suni. Holotyp obejmuje praiwe całkowicie zachowany szkielet, zawiera też ślady piór, w tym długich piór ogona i dużych skrzydeł. Komplikując w dalszym ciągu zróżnicowanie dromeozaurydów z Liaoning, okaz ten dostarcza pierwszego jak dotąd dowodu na istnienie dobrze rozwiniętych piór konturowych u dużych, niezdolnych do lotu dinozaurów, co prowadzi do pytania o funkcję tych skrzydeł.

Budowa

Porównanie wielkości Zhenyuanlong i czowieka

Zhenyuanlong suni był średniej wielkości dromeozaurydem. Długiścią ciała dorównywał podobnemu Tianyuraptor. Skamieniały szkielet jest prawie kompletny. Brakuje około połowy ogona, wobec czego okaz mierzy 122,6 cm długości. Bazując na porównaniach z kompletnym kośćcem Tianyuraptor, oszacowano długość kompletnego szkieletu Zhenyuanlong na około 165 cm[1]. Skamielina ta reprezentuje podrostka, na co wskazuje połączenie łuków kręgów zmierzające w kierunku utworzenia kości krzyżowej[1].

Ogóne proporcje ciała tego zwierzęcia są porównywalne z cechującymi Tianyuraptor, dromeozauryda z tej samej formacji. Wiele podobieństw anatomicznych dzieli on również z innymi dromeozaurydami z Liaoning. Dobrze zachowana czaszka przypomina kształtem należącą do Tianyuraptor i blisko spokrewnionego z nim sinornitozaura. Kość krzyżowa składa się z 6 kręgów, z których 4 są wyraźnie zrośnięte. Ogon obejmuje sieć wzmacniających go kostnych prętów typowych dla dromeozaurydów, jak też kręgi środkowego ogna, nieco wydłużone w porównaniu z należącymi do innych dromeozaurydów. Obręcz barkowa holotypu zachowała się po obydwu stronach. Płytki obojczyka nie zrosły się. Proporcje kończyn dolnych przypominają spotykane u innych dromeozaurydów z Liaoning dromaeosaurs, tibiotarsus jest dłuższy od kości udowej. Stosunek ich długości wynika około 1,30. Wynik ten jest typowy dla dromeozaurydów z Liaoning, różni się jednak od spotykanego u innych dinozaurów tej grupy[1].

Zbliżenie czaszki

Zhenyuanlong miał bardzo krótkie kończyn przednie i najmniejszy stosunek długości kończyn przednich do tylnych ze wszystkich znanych dromeozaurydów z wyjątkiem bazalnej Mahakala i wielkiego austroraptorq z podrodziny unenlagii. Kończyny górne Zhenyuanlong wykaqzują także unikalne, niezwykłe upierzenie spotykane także u kilku spokrewnionych z nim dinozaurów. Kość promieniowa tego rodzaju należy do proporcjonalnie najcieńszych wśród teropodów, porównywalną miała jedynie garstka bazalnych clurozaurów i alwarezaury o ekstremalnie zreukowanych rękach i kończynach górnych. Zhenyuanlong jest także unikalny wśród dromeozaurów z Liaoning z uwagi na drugą kość śródręcza, któtszą od łącznej długości pierwszej kości śródręcza i proksymalnego paliczka najwewnętrzniejszego palca[1].

Upierzenie

Pióra pokrywające ciało Zhenyuanlong reprezentują niewielkie regiony odcisków na przedzie i tyle szyi. Słabo zachowane, pióa te wydają się zawierać niewielkie, proste filamenty, grubości nie osiągającej milimetra, długości do 30 mm. Czy upierzenie pokrywające skórę zwierzęcia było proste, czy też bardziej skomlikowane, z filamentami odchodzącymi od centralnej chorągiewki, nie można ustalić na podstawie znalezionego okazu[1].

Zbliżenie zachowanej powłoki ciała, widać posiadające chorągiewki pióra na ogonie i skrzydłach

Pomimo miewielkich kończyn górnych pióra tworzące skrzydła były bardzo długie, ponaddwuktornie dłuższe od kości ramiennej. Skrzydła były szerokie, każde z nich osiągało powierzchnię około metra kwadratowego. Ich dokładny kształt pozostaje nieznany za sprawą zniekształceń dokonanych przez procesy tafonomiczne. Prawe skrzydło holotypu zachowało układ zachodzących na siebie sterówek pierwszorzędowych, przyczepionych do drugiego palca, sterówek drugorzędowych, mających swów przyczepna przedramieniu, oraz pokryw. Ogólna architektura skrzydeł przypomina spotykaną u Microraptor, Changyuraptor, Anchiornis, Eosinopteryx i bazalnych Avialae, jak Archaeopteryx. Jednakże pokrywy, co warto odnotować, wielkością i kształtem bardziej przypominają spotykane u nowoczesnych ptaków. Zachowały się one w rzędzie około piór osiągających podobne, niewielkie rozmiary, przyczepiających się pionowo do kości łokciowej i trzeciej kości śródręcza. Pokrywy Archaeopteryx i innych pierwotnych Paraves są dla odmiany znacznie dłuższe i pokrywają większą część skrzydła[1].

Lepiej zachowane prawe skrzydo holotypowego okazu dostarcza informacji, zgodnie z którymi lotk pierwszorzędowe były dłuższe od drugorzędowych. Autorzy szacują, że ierwszorzędowych było około 10, drugorzędowych zaś 20. Asymetryczny kształt, obserwowany również u współczesnych ptaków, daje się dostrzec zarówno na lotkach pierwszo- jak i drugorzędowych, jednakże zniekształcenia zachowanej skamieliny utrudniają stwierdzenie tego z całkowitą pewnością. Ogólnie kszatałt i architektura piór skrzydeł Zhenyuanlong najbardziej przypominają spotykane u mikroraptora, choć różni go brak jakichkolwiek cech przemawiających za istnieniem skrzydełka, grupy piór przytwierdzonych do kciuka i obecnych u współczesnych ptaków, a być może i u mikroraptora[1].

Szkielet

Długie, zaopatrzone w chorągiewki pióra były także obecne wzdłuż długości ogona. Zachowały się jako seria długich wyrostków chorągiewek sterczących pod kątem 45° od kręgów ogonowych. Sposób zachowania się okazu utrudnia ocenę och symetrii, pióra te wydają się jednak w ogólności podobne do piór ogona innych przypominających ptaki dinozaurów, które zachowały się w tym samym regionie, włączając w to Sinornithosaurus, Jinfengopteryx, Anchiornis, Eosinopteryx i Archaeopteryx. Odróżnia to ogon Zhenyuanlong od należącego do Microraptor i blisko spokrewnionego Changyuraptor. Te 2 ostatnie posiadały krótsze pióra u podstawy i w środku ogona, dłuższe natomiast, tworzące złożone wachlarze, u koniuszka. Jednakże, jako że koniec ogona Zhenyuanlong nie zachował się, nie jest możliwe wykluczenie obecności takiego wachlarza[1].

Biorąc pod uwagę bliskie pokrewieństwo Zhenyuanlong z Microraptor, Changyuraptor i Sinornithosaurus, godny uwagi jest, że nie zachowały się żadne pióra tylnych kończyn zwierzęcia. Część z najbliższych jego krewnych znana jest z długich, obszernych, mających chorągiewki piórach uczepionych kostek i kończyn dolnych. Fakt, że Zhenyuanlong nie piór nie posiadał, może stanowić inną unikalną jego cechę, odróżniającą go od krewniaków. Jednak tylne kończyny holotypu należą do fragmentu płyty, w obrębie którego nie zachowały się żadne inne pozostałości piór, podczas gdy wzystkie inne kawałki płyty takie pozostałości prezentują. Wobec tego brak piór na kończynach dolnych Zhenyuanlong może być w rzeczywistości efektem utrwalenia się szczątków, ich preparatyki. Podobnie więc jak w przyadku wachlarza na ogonie, nie można w sposób pewny wykluczyć ich obecności za życia zwierzęcia[1].

Odkrycie

Okaz został znaleziony przez miejscowego rolnika w okolicy Sihedang w Jianchang w prowincji Liaoning. Nastepnie zabezpieczył go w celu zbadania przez muzeum paleontologiczne w Jinzhou Zhenyuan Sun, przedstawiciel tego muzeum[2]. Później preparatyką zajmował się Zhang Y.-Q. W 2015 nazwano nazwę gatunkowi typowemu Zhenyuanlong suni. Opisali go paleontolodzy Lü Junchang z Chińskiej Akademii Nauk Geologicznych w Pekinie i Stephen Brusatte z Uniwersytetu Edynburskiego w Wielkiej Brytanii. Nazwa rodzajowa pochodzi od imienia Zhenyuana Suna, które połączono z chiński pinyińskim słowem long, oznaczającym smoka. Z koeli epitet gatunkowy również honoruje wspomnianego paleontologa, odnosząc się z kolei do jego nazwiska[1].

Holotyp, oznakowany jako JPM-0008, został znaleziony w Sihedang w powiecie Jianchang na północnym wschodzie Chin. Datuje się go na apt w kredzie wczesnej (125–113 milionów lat temu). Okaz ten to podrostek, jest prawie kompletny, a kości zachowały połączenia stawowe. Brakuje jedynie połowy ogona. Dobrze zachowały się za to czaszka i żuchwy. Przetrwały również pozostałości zaopatrzonych w chorągiewkę piór kończyn górnych i ogona. Skamielina jest ściśnięta w bloku czy też płycie skalnej[1].

Systematyka

Zhenyuanlong został zaliczony do rodziny dromeozaurydów (Dromaeosauridae). Autorzy opisu tego rodzaju wykonali analizę kladystyczną, za którą umiescili go na drzewie rodowym w tym samym miesjcu, co 5 innych dromeozaurydów z Liaoning (Changyuraptor, Graciliraptor, Microraptor, Sinornithosaurus i Tianyuraptor) i klad Eudromaeosauria. Dokładne stosunki pokrewieństwa pomiędzy nimi nie zostały jeszcze odkryte[1].

Kladogram wedle pracy ustanawiającej rodzaj, Lü & Brusatte 2015[1]


Dromaeosauridae

Mahakala




Unenlagia



Austroraptor



Buitreraptor



Rahonavis




Graciliraptor



Changyuraptor



Microraptor



Sinornithosaurus



Tianyuraptor



Zhenyuanlong



Eudromaeosauria

Bambiraptor



Saurornitholestes



Tsaagan



Adasaurus



Deinonychus




Balaur



Velociraptor








Zauważono także, że Zhenyuanlong niekoniecznie tworzy klad z Tianyuraptor, pomimo łączących ich unikalnych krótkich kończyn górnych wśród dromeozaurydów z Liaoning. Również same dromeozaury z Liaoning nie tworzą razem kladu. Zamiast tego istnieje obszerna grupa, do której zaliczają się też Eudromaeosauria, która to grupa z kolei obejmuje także zamieszkujące Laurazję Dromaeosaurinae i Velociraptorinae, dwie grupy w randze podrodziny. Sytuację taką, w której z jednego węzła (reprezentującego wspólnego przodka) wychodzi wiele gałęzi, które nie grupują się w mniejsze klady, określana jest mianem politomii. Odzwierciedla ona niepewność co do filogenezy. Niepewność ta w przypadku Zhenyuanlong stanowi efekt homoplazji stwierdzonej w wyniku wprowadzenia nowego rodzaju. Oznacza to, że Zhenyuanlong posiada mieszaninę cech, które dzieli z różnymi dromeozaurydami. Przykładowo Zhenyuanlong dzieli krótkie kończyny górne z Tianyuraptor, podczas gdy inne jego cechy wskaują na niezbyt bliskie pokrewieństwo tych dwóch rodzajów[1].

W rezultacie nie można obecnie precyzyjnie podać najbliższych krewnych Zhenyuanlong. Może istnieć klad dromeozaurydów z Liaoning obejujących mniejszą grupę dromeozaurów o krótkich kończynach górnych, możliwe również jednak, że krótkie kończyny górne wyewoluowały w tej grupie kilkakrotnie niezależnie[1].

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Junchang Lü & Stephen L. Brusatte. A large, short-armed, winged dromaeosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Early Cretaceous of China and its implications for feather evolution. „Scientific Reports”. 5, s. Article number 11775, 2015. DOI: 10.1038/srep11775. 
  2. Michael Balter. 'Big Bird' dino: Researchers discover largest ever winged dinosaur. „Science News”, 16-7-2015. [dostęp 18-07-2015].