Главная страница

Zamach stanu w Gwinei w 2008 rokuzamach stanu dokonany w Gwinei przez juntę wojskową pod dowództwen Moussy Dadis Camary, rozpoczęty 23 grudnia 2008, krótko po śmierci prezydenta Lansany Conté.

Śmierć prezydenta Conté

Prezydent Lansana Conté, zmarły 22 grudnia 2008.

23 grudnia 2008, we wczesnych godzinach porannych, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Aboubacar Somparé, ogłosił śmierć prezydenta Lansany Conté poprzedniego dnia o godzinie 18.45 "po długiej chorobie", nie podając jednak przyczyny zgonu. Somparé wystąpił razem z premierem Ahmedem Tidiane Souaré oraz dowódcą wojsk generałem Diarrą Camara. Rząd ogłosił 40-dniową żałobę narodową, a generał zaapelował do armii o spokój i pozostanie w garnizonach. Zgodnie z konstytucją, Somparé, jako przewodniczący parlamentu, przejął obowiązki prezydenta kraju, które powinien pełnić do czasu wyboru nowego prezydenta w ciągu 60 dni[1][2].

Zamach stanu

23 grudnia

Sześć godzin po wystąpieniu Somparé i ogłoszeniu śmierci prezydenta Conté, w telewizyjnym wystąpieniu kapitan Moussa Dadis Camara ogłosił powołanie Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD) i przejęcie przez nią władzy od rządu. Kapitan Camara występował jako rzecznik bliżej nieokreślonej grupy wojskowych, którzy postanowili przejąć władzę w kraju. Zapowiedział zawieszenie konstytucji oraz działalności politycznej, a także rozwiązanie rządu i innych instytucji republiki[3].

24 grudnia

24 grudnia 2008 kapitan Moussa Dadis Camara został wybrany przewodniczącym Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD), składającej się z 32 członków (w tym 6 cywilnych)[4][5]. Camara przestrzegł siły rządowe przed "rekrutowaniem najemników w celu destabilizacji prób ustanowienia pokoju i demokracji". Zapowiedział wprowadzenie nocnej godziny policyjnej w całym kraju[6]. Ogłosił, iż CNDD nie ma ambicji zatrzymania władzy oraz ma zamiar przeprowadzić wiarygodne i przejrzyste wybory do grudnia 2010, kiedy dobiegłaby końca kadencja zmarłego prezydenta Conté[7][8].

Gwinea na mapie Afryki Zachodniej.

24 grudnia 2008 Moussa Dadis Camara ogłosił się tymczasowym szefem państwa, "prezydentem republiki". Wezwał urzędników rządowych do stawienia się do obozu wojskowego Alpha Yaya Diallo w Konakry celem przekazania władzy. Obóz ten stał się główną kwaterą junty, a jego atutem było położenie w centrum stolicy, niedaleko od ośrodka telewizyjnego i radiowego, co zapewniało juncie łatwe opanowanie mediów państwowych. Działania junty wojskowej spotkały się z życzliwą reakcją obywateli. 24 grudnia 2008 wojsko wyprowadziło na ulice czołgi oraz ustanowiło patrole wojskowe. Na ulicach stolicy zbierały się wiwatujące na cześć żołnierzy tłumy[9][10].

Kapitan Cammara dał premierowi 24 godziny na poddanie się i oddanie się w ręce wojska. Jeśli premier Ahmed Tidiane Souaré i członkowie jego gabinetu tego nie uczynią to wojsko rozpocznie pościg za nimi na terenie całego kraju. Premier ukrył się 23 grudnia, gdy junta ogłosiła przejęcie władzy. Ultimatum Cammary zostało ogłoszone w państwowym radiu [11].

25 grudnia

25 grudnia 2008 premier Ahmed Tidiane Souaré, wbrew wcześniejszym zapowiedziom, stawił się w kwaterze junty razem z 30 swoimi ministrami[12]. Souaré wraz z całym gabinetem oddał się do dyspozycji Camary, którego nazwał prezydentem. Camara oświadczył, że rządy w kraju przejęła CNDD, jednakże zgodził się na kontynuowanie pracy przez rząd Souarego[13]. W czasie spotkania premier wyraził wolę pracy pod kierownictwem CNDD, podkreślając że jego gabinet składa się z technokratów, a nie z polityków[14].

Kapitan Camara, przemawiając w radiu 25 grudnia 2008, stwierdził że nie zamierza ubiegać się o fotel prezydenta w zaplanowanych za 2 lata wyborach. Zagwarantował zorganizowanie 26 grudnia 2008 wystawnego pogrzebu zmarłemu prezydentowi Conté. Zapowiedział również spotkanie z międzynarodowymi dyplomatami w celu "zapewnienia społeczności międzynarodowej o swoich intencjach"[15].

26 grudnia - 30 grudnia

26 grudnia 2008, w obecności 20 tysięcy osób i zagranicznych gości, na stadionie narodowym w Konakry odbyła się uroczystość pogrzebowa prezydenta Conté[16]. Przemawiając w jej trakcie, generał Mamadou Ba Toto z CNDD, powiedział że wszyscy "modlimy się do Boga, by dał nam odwagę do kontynuowania pracy (prezydenta Conté), pełnej tolerancji i pokoju na rzecz dobrobytu Gwinei"[17].

27 grudnia 2008 Camara spotkał się w bazie Alfa Yaya Diallo z liderami głównych sił politycznych i związków zawodowych. Zapowiedział renegocjację kontraktów górniczych na wydobywanie krajowych bogactw naturalnych oraz zdecydowaną walkę z korupcją[18].

28 grudnia 2008 CNDD ogłosiła przejście na emeryturę 22 oficerów, którzy osiągnęli już wiek emerytalny. Wśród nich znalazł się również szef sztabu, generał Diarra Camara, który od początku był przeciwny zamachowi[19].

29 grudnia 2008 Unia Afrykańska zawiesiła Gwineę w członkostwie w organizacji. 30 grudnia 2008 CNDD nowym premierem Gwinei CNDD mianowała niezależnego bankiera, Kabine Komarę[20][21].

Reakcje międzynarodowe

  • Unia Afrykańska (UA) – zorganizowała kryzysowe spotkanie, poświęcone sytuacji w Gwinei i potępiła zamach. Przewodniczący Komisji UA, Jean Ping: "Przejęcie władzy (przez juntę) oznacza rażące pogwałcenie gwinejskiej konstytucji. Stanowi również złamanie Deklaracji z Lome z lipca 2000, założycielskiego aktu UA."[22]. 29 grudnia 2008 UA zawiesiła Gwineę w członkostwie w organizacji, "do czasu przywrócenia porządku konstytucyjnego w kraju" i dała przywódcom wojskowym 6 miesięcy na jego przywrócenie[23].
  • Flag of the United Nations.svg ONZ – sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon zaapelował o spokój oraz wezwał siły zbrojne i wszystkich rządzących do poszanowania zasad demokracji. Podkreślił potrzebę pokojowego i demokratycznego transferu władzy w zgodzie z konstytucją.
  • Flag of Europe.svg UE – potępiła zamach i "wezwała wszystkich polityków oraz cywilne i wojskowe instytucje w kraju do poszanowania konstytucyjnych zasad w celu zapewnienia pokojowego transferu władzy i zorganizowania wolnych i uczciwych wyborów".
  • Flag of the United States.svg USA – wyraziły nadzieję na "pokojowe i demokratyczne przekazanie władzy". Wyraziły wolę współpracy z partnerami w regionie oraz państwami UA w celu przekonania władz w Gwinei do podjęcia kroków, zapewniających pokojowe i demokratyczne przekazanie władzy[24].
  1. "Guinea's dictator, Lansana Conte, dies", International Herlad Tribune, 23 grudnia 2008.
  2. "Guinea's hardline president dies", BBC News, 23 grudnia 2008.
  3. "Military takes control in Guinea", BBC News, 23 grudnia 2008.
  4. "Army captain named head of Guinea junta", AFP, 24 grudnia 2008.
  5. "Economie et Politique : Liste des membres du CNDD", GuineeNews, 23 grudnia 2008.
  6. "Thousands greet Guinea coup chief", BBC News, 24 grudnia 2008.
  7. "Junta installs Captain Camara as president", France 24, 24 grudnia 2008.
  8. "Guinean coup junta plans to hold elections in two years", People's Daily Online, 24 grudnia 2008.
  9. "Captain Moussa Dadis Camara declares himself interim leader of Guinea", People's Daily Online, 25 grudnia 2008.
  10. "Guinea coup leaders tighten grip", BBC News, 25 grudnia 2008.
  11. "Junta stawia ultimatum rządowi Gwinei", afryka24.pl, 25 grudnia 2008.
  12. "Guinean PM reports to military junta", People's Daily Online, 26 grudnia 2008.
  13. " Guinea ministers submit to rebels", BBC News, 25 grudnia 2008.
  14. "'It's our turn for power': Guinea coup leader tightens grip", AFP, 25 grudnia 2008.
  15. " Guinea junta seeks to allay fears", BBC News, 26 grudnia 2008.
  16. "Coup-hit Guinea buries ex-leader", BBC News, 26 grudnia 2008.
  17. "Guinea junta praises late dictator, woos foreign critics", AFP, 26 grudnia 2008.
  18. "Guinea's junta starts meetings to woo critics", AFP, 27 grudnia 2008.
  19. "Military junta retires 22 army generals" France 24, 28 grudnia 2008.
  20. "Guinea junta names civilian prime minister", Reuters, 30 grudnia 2008.
  21. "Guinea junta names banker as PM", BBC News, 30 grudnia 2008.
  22. "AU holds crisis meeting over Guinea coup", Press TV, 23 grudnia 2008.
  23. "African Union bars Guinea on coup", BBC News, 29 grudnia 2008.
  24. "Guinean coup meets with int'l condemnations", People's Daily Online, 24 grudnia 2008.

Linki zewnętrzne