Главная страница

Wyspiarek złotoplamy
Gallicolumba menagei[1]
(Bourns & Worcester, 1894)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Rodzaj Gallicolumba
Gatunek wyspiarek złotoplamy
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Wyspiarek złotoplamy (Gallicolumba menagei) – gatunek średniego ptaka lądowego z rodziny gołębiowatych. Zamieszkuje filipińską wyspę Tawi-Tawi oraz pobliskie wysepki archipelagu Sulu. Endemiczny gatunek osiadły, znany z wyprawy Franka Swifta Bournsa i Deana Conanta Worcestera i dwóch osobników zebranych w 1891 oraz późniejszych obserwacji. Żyje w lasach pierwotnych i wtórnych, oraz lasach plażowych na małych wysepkach. Nie wyróżniono żadnych podgatunków.

Rozmiary ciała wahają się w przedziale 25-30 cm. Masa ciała jest nieznana. Upierzenie samca i samicy są podobne, a upierzenie młodych osobników nie jest opisane. Brzuch ptaka jest biały, skrzydła oraz ogon są szaro-brązowe. Obszar pod ogonem jest złotawy. Grzbiet aż do górnej części ogona jest popielato-brązowy, ma wąskie frędzle w metalicznych odcieniach zielonego i fioletowego. Górna część piersi jest otoczona dużymi metaliczno-zielonymi piórami o takim samym zabarwieniu, co płaszcz, tworzący niekompletny pierścień piersiowy w środku klatki piersiowej. Na szyi widnieje charakterystyczna, czerwona plama. Dziób ptaka jest szary i krótki.

Żyje w runie leśnym, gdzie żeruje i chroni się przed zagrożeniami. Zachowanie ptaka nie jest dobrze poznane z uwagi na niedostatek obserwacji. Dwie ekspedycje z 1971 roku oraz 1991 roku nie dowiodły dalszego istnienia gatunku. Większość lasów Tawi-Tawi została wycięta w sierpniu 1994 roku; ptak może zostać wyparty z większego lądu. Obecnie wyspiarkowi złotoplamemu zagraża głównie wycinka lasów i niekontrolowane polowania. Z tych powodów uznawany jest za gatunek krytycznie zagrożony (CR, critically endangered) przez IUCN.

Systematyka

Ten gatunek jest znany tylko z dwóch okazów znalezionych w 1891 r. Wyspiarek złotoplamy był pierwotnie opisany w 1894 r. jako Phlogoneas menagei przez Franka Swifta Bournsa i Deana Conanta Worcestera[3] . Holotyp, samiec, został zebrany przez nich z małej wyspy Tataan u wybrzeży Tawi-Tawi w październiku 1891 r.[4] Rodzaj Gallicolumba obejmuje też między innymi ptaki z Luzonu (Gallicolumba luzonica), wyspiarka z Mindanao, Mindoro i Negros (Gallicolumba keayi); Ptaki te są tak podobne, że niektórzy naukowcy i autorzy uważali je za jeden gatunek[3]. Takson monotypowy, nie wyróżnia się podgatunków[3][5]. Jest również zwany wyspiarkiem Tawitawi i Tawitawi Puńalada[6].

Etymologia nazwy

Epitet gatunkowy pochodzi od nazwiska Louisa F. Menage'a, potentata nieruchomości z Minnesoty, który sfinansował wyprawę naukową[7].

Polska nazwa pochodzi od złotych plam na ciele ptaka[8].

Morfologia

Wygląd zewnętrzny: Jasne, metaliczne pióra rozciągają się od czoła i koronują do płaszcza i boków piersi[6]. Łopatki są szkarłatne oraz w ciemnym kolorze kasztanowatości i są zarośnięte interferencyjnymi plamkami, które mogą wydawać się fioletowe, zielone lub liliowe w różnych światłach[7]. Skrzydła są ciemnobrązowe, a niektóre pióra są szare na szczycie[6]. Pierwsze i kolejne warstwy są popielato-szaro-brązowe, a pierwsze partie są ciemnobrązowe z najdłuższymi piórami zabarwionymi na czarno[6]. Obszary pod skrzydłami są kasztanowe[6]. Grzbiet do górnej części ogona jest popielato-brązowy, ma wąskie frędzle w metalicznych odcieniach zielonego i fioletowego[7]. Środek ogona jest ciemnobrązowy, a brzegi są szarawo-brązowe i przeciągane szerokim, czarnym pasem; Pióra pod ogonem są pomarańczowe, podczas gdy reszta jest szara. Obszar wokół oczu ptaka jest czarny ze słabym odcieniem błyszczącej zieleni, a podbródek, gardło i piersi są białe[6]. Górna część piersi jest otoczona dużymi metaliczno-zielonymi piórami o takim samym zabarwieniu, co płaszcz, tworzący niekompletny pierścień piersiowy w środku klatki piersiowej[6]. Wśród tych plastrów jest duża, blada pomarańczowa plama piersiowa z rozproszonymi krawędziami[9]. Brzuch jest brązowo-szary[6]. Samce i samice są podobne w wyglądzie, a upierzenie młodych jest nieznane[6]. Tęczówka jest jasnoszara[6]. Dziób jest czarny z szarą końcówką, a stopy są czerwone[9].

Rozmiary: od 25 do 30 cm[5][6][10]

Masa ciała: Nieznana[5][6]

Pierzenie: Brak informacji[5][6]

Występowanie

Środowisko

Żyje w lasach pierwotnych i wtórnych, których ostatnia warstwa, baldachim, jest zamknięta[11]. Na mniejszych wysepkach zamiszkuje lasy w okolicy plaż[6].

Zasięg występowania

Gatunek endemiczny, zamieszkuje półwysep Sulu i okoliczne wysepki (Tandubatu, Dundangan i Baliungan)[10][5][12]. (patrz: mapa z boku)

Mapa Filipin z zaznaczoną na czerwono wyspą Tawi-Tawi

Pożywienie

Żywi się pożywieniem znalezionym w runie leśnym, jest roślinożerny[6][5][12].

Tryb życia i zachowanie

Podobnie jak inne gatunki z rodzaju Gallicolumba, ptak ten spędza większość czasu na ziemi i lata tylko na krótkie dystanse[5]. Na drzewa wlatuje jedynie, gdy chce, aby schować się lub komunikować z innymi ptakami[4]. Gdy ptaki czują się zagrożone, lub zostaną zaalarmowane przez towarzysza, biegną szybko do pobliskiego zarośla[4]. Niewiele wiadomo o jego zachowaniu z powodu niedostatku obserwacji, z uwagi na trudne do badania środowisko życia[6][5][12]..

Głos

Głos ptaka nie został udokumentowany[6][12][11].

Status, zagrożenie i ochrona

Ptak uważany jest przez IUCN za krytycznie zagrożonego[6]. Wyspiarek złotoplamy zawsze był uważany za rzadki gatunek, a tylko dwa osobniki, samce, to wszystkie, jakie kiedykolwiek zostały zabrane ze środowiska naturalnego[6]. Próbki te zebrano w październiku 1891 r. Ekspedycja na niewielką wysepkę Tataan, to ostatni moment, gdy ktoś z pewnością widział żyjące ptaki[4][6]. Ptaka szukano przez 22 dni w grudniu 1971 roku oraz krótko we wrześniu 1991 r. Obie próby odnalezienia gatunku zakończyły się niepowodzeniem, i nie dowiodły dalszego istnienia gatunku[5][7]. Większość lasów Tawi-Tawi została wycięta w sierpniu 1994 r.; ptak może zostać wyparty z większego lądu[3]. Podczas badania etnobiologicznego z 1995 r. stwierdzono, że wyspiarek złotoplamy żyje i jest regularnie obserwowany na pobliskich wyspach Tandubatu, Dundangan i Baliungan[3]. Doniesiono również, że gatunek był dość powszechny aż do lat 70. XX wieku[4]. Pomimo tego, wyprawa w 2009 roku zakończyła się fiaskiem – nie odnaleziono żadnych oznak istnienia gatunku[3]. Uważa się, że wysepki, na które podobno ptaki przetrwały, mogą być zbyt małe, aby utrzymać ich populację[3]. Każda przetrwała populacja wyspiarków prawdopodobnie będzie niewielka, być może licząca mniej niż 50 ptaków[5] i będzie zagrożona ciągłym zniszczeniem siedlisk oraz niekontrolowanym polowaniem[5]. Na terenie archipelagu Sulu nie ma obszarów chronionych, a poza dwoma inicjatywami edukacyjnymi w zakresie ochrony środowiska w latach dziewięćdziesiątych nic nie zostało zrobione w celu ochrony populacji, która przeżyła[6].

Przypisy

Szablon:Przypisy-lista

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Gallicolumba menagei, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  • Gallicolumba menagei. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  • a b c d e f g Luis F.,Josep,Andrew, Jordi,Horblit Baptista, del Hoyo, Elliott, Sargatal,Trail: Handbook of the Birds of the World. T. 4: Sandgrouse to Cuckoos. Barcelona: Lynx Editions, 1997, s. 180. ISBN 84-87334-22-9.
  • a b c d e Neil Aldrin Mallari: Threatened Birds of Asia: the BirdLife International Red Data Book. Cambridge: BirdLife International, 2001, s. 1570. ISBN 0-946888-44-2.
  • a b c d e f g h i j k Sulu Bleeding-heart (Gallicolumba menagei) - BirdLife species factsheet, datazone.birdlife.org [dostęp 2017-04-21].
  • a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u David, Eustace, John Gibbs, Barnes, Cox: Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Sussex: Pica Press, 2001, s. 400-401. ISBN 1-873403-60-7.
  • a b c d Frank Swift, Dean Bourns,Conant Worcester: Preliminary Notes on the Birds and Mammals Collected by the Menage Scientific Expedition to the Philippine Islands. T. 1. Harrison & Smith, 1894, s. 10–11.
  • Marek Kuziemko, Kompletna lista ptaków świata, www.eko.uj.edu.pl [dostęp 2017-05-05].
  • a b Robert S. Kennedy, Gonzales Pedro C., Dickinson Edward C., Miranda Hector, Fisher Timothy H.: A Guide to the Birds of the Philippines. Oxford: Oxford University Press, 2000, s. 180. ISBN 0-19-854669-6.
  • a b Oiseaux.net, Gallicolombe de Tawi-Tawi - Gallicolumba menagei - Sulu Bleeding-heart, www.oiseaux.net [dostęp 2017-04-30] (ang.).
  • a b Sulu Bleeding-heart (Gallicolumba menagei), www.hbw.com [dostęp 2017-04-22] (ang.).
  • a b c d Gallicolumba menagei (Sulu Bleeding-heart, Tawitawi Bleeding-heart), www.iucnredlist.org [dostęp 2017-04-21].