Главная страница

Więzy krwi – seria czterech kolorowych, wielkoformatowych fotografii autorstwa polskiej artystki współczesnej Katarzyny Kozyry, powstałych w 1995 roku. Praca należy do nurtu sztuki krytycznej[1]. Fotografie przedstawiają dwie nagie kobiety, leżące na tle dwóch czerwonych znaków: krzyża i półksiężyca.

Opis dzieła

Flag of the Red Crescent.svg
A
Flag of the Red Cross.svg
B
Flag of the Red Cross.svg
C
Flag of the Red Crescent.svg
D

Cztery zdjęcia, każde o wymiarach 2x2 m[2], zostały rozmieszczone w taki sposób, aby tworzyły kwadrat o boku 4 m[3], co ilustruje diagram po prawej stronie.

Poszczególne zdjęcia przedstawiają:

  • A – siostra Kozyry leżąca na czerwonym półksiężycu. Tło fotografii jest białe. Modelka jest naga i ma amputowaną jedną nogę poniżej kolana[4].
  • B – pozująca do zdjęcia Kozyra, która leży w prawej górnej części dużego czerwonego krzyża równoramiennego. Artystka jest na tym zdjęciu chuda i wycieńczona, z widocznymi oznakami choroby[4].
  • C – siostra Kozyry, która leży w środku czerwonego równoramiennego krzyża, przy czym w odróżnieniu od fotografii A tło nie jest białe, lecz wypełnione kapustą.
  • D – Kozyra, która leży w dolnej części czerwonego półksiężyca, przy czym prawa strona fotografii jest wypełniona kalafiorami.

Znaczenie

Tematem pracy są kobiety jako ofiary wojen. Katarzyna Kozyra przyznała, że koncepcja fotografii pojawiła się pod wpływem trwającej w tamtym czasie wojny na Bałkanach[5]. Znaki krzyża i półksiężyca symbolizują dwie wielkie religie – chrześcijaństwo i islam, a także pomoc humanitarną (Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca). Symbole te w Więzach krwi oznaczają bratobójczą wojnę na tle religijnym. Kapusta i kalafior nawiązują z jednej strony do natury i płodności, z drugiej do pół rolnych, zamienionych na masowe groby ofiar zbrodni wojennych[1]. Kozyra zwraca uwagę na kwestię kobiet-ofiar wojny w byłej Jugosławii, których cierpienie jest nie tylko jednostkowe, ale i takie samo obu stronach konfliktu[4].

Wystawy

Fotografie zostały zaprezentowane po raz pierwszy w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski podczas wystawy Antyciała trwającej od 7 lipca do 13 sierpnia 1995 roku. Kuratorem był Robert Rumas, współpracowała Ewa Gorządek i Fundacja Wyspa Progress z Gdańska[3].

W dniach od 3 do 19 września 1995 roku praca była częścią wystawy Kiev Art Meeting. New Art from Poland, Ukraine, Russia w Alipiy Gallery w Kijowie na Ukrainie. Jej kuratorem był Valeriy Sakharuk[3].

Więzy krwi były również częścią monograficznej wystawy twórczości Kozyry w Muzeum Narodowym w Krakowie od 15 listopada 2011 do 15 stycznia 2012 roku. Kuratorkami wystawy były Hanna Wróblewska i Anna Budzałek[6].

Ekspozycja na billboardach

W 1999 roku seria fotografii została zgłoszona do Galerii Zewnętrznej AMS, pomysłodawcą eksponowania pracy Kozyry na 400[7] billboardach polskich miast był Marek Krajewski, kurator i założyciel Galerii[8]. Pojawienie się tej pracy miało nawiązywać do trwającej wówczas wojny domowej w Kosowie[7]. Zdecydowano się na dwie fotografie (C i D w diagramie). Decyzja o rozwieszeniu reprodukcji tej fotografii została oprotestowana przez część polityków, hierarchów Kościoła katolickiego i Polski Czerwony Krzyż[4].

Posłanka Joanna Fabisiak (AWS) organizowała społeczne komitety, które miały zamalowywać plakaty. W Trójmieście plakaty w ogóle się nie pojawiły, m.in. za sprawą posła AWS Czesława Nowaka, który w Więzach krwi dopatrzył się symboliki satanistycznej. Swój sceptycyzm co do wartości fotografii wyraził także prezydent Gdańska Paweł Adamowicz twierdząc, że tego rodzaju twórczość nie nadaje się do publicznej prezentacji[8].

Rzecznik Konferencji Episkopatu Adam Schulz stwierdził, że plakat nadużywa symboli dwóch wielkich religii[8] a zamierzenia autorki nie są czytelne i zrozumiałe. Pracę skrytykował również biskup Tadeusz Pieronek. Dodatkowe kontrowersje wzbudziło to, że Więzy krwi miały pojawić się na ulicach polskich miast w czasie planowanej wizyty Jana Pawła II[8].

W ostateczności Galeria Zewnętrzna AMS w porozumieniu z autorką zdecydowała o zaklejeniu postaci kobiecych na już rozwieszonych billboardach (rozwieszono je tylko w Warszawie i Poznaniu[9]), ponieważ uznano, że fotografie mogą być odebrane jako bluźnierstwo wobec chrześcijaństwa i islamu[10]. Decyzję tę z kolei skrytykowali zwolennicy twórczości Kozyry, w tym część środowiska artystycznego[8].

  1. a b Izabela Kowalczyk: Sztuka krytyczna – wybrane zagadnienia. W: Culture.pl [on-line]. Instytut Adama Mickiewicza, 2006-11. [dostęp 2012-02-16].
  2. "Więzy krwi" Katarzyna Kozyra. Kongres Kultury Polskiej. [dostęp 2012-02-16].
  3. a b c Maryla Sitkowska: Kalendarium. Magazyn Sztuki. [dostęp 2012-02-16].
  4. a b c d Jacek Zydorowicz: Artystyczny wirus. Polska sztuka krytyczna wobec przemian kultury po 1989 roku. Warszawa: Instytut im. Adama Mickiewicza, 2005, s. 136. ISBN 83-60263-00-0.
  5. Blood ties – artist's statement. Katarzyna Kozyra – homepage. [dostęp 2012-02-17].
  6. Katarzyna Kozyra. Wystawa. Muzeum Narodowe w Krakowie. [dostęp 2012-02-17].
  7. a b Adela Železnik: Katarzyna Kozyra Blood Ties, 1995. Moderna galerija, 2001. [dostęp 2012-02-17].
  8. a b c d e Jacek Zydorowicz: Artystyczny wirus. Polska sztuka krytyczna wobec przemian kultury po 1989 roku. Warszawa: Instytut im. Adama Mickiewicza, 2005, s. 137. ISBN 83-60263-00-0.
  9. Exhibitions. Katarzyna Kozyra – homepage. [dostęp 2012-02-17].
  10. Venice Commission: Blasphemy, insult and hatred: finding answers in a democratic society. Strasbourg: Council of Europe, s. 298-299. ISBN 978-92-871-6678-4.

Linki zewnętrzne