Главная страница

Władysław Leon Osmolski
Ilustracja
Ppłk Władysław Leon Osmolski (fotografia wykonana między 1926 - 1929 rokiem).
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1883
Warszawa
Data i miejsce śmierci 6 kwietnia 1935
Świebodzin
Zawód, zajęcie lekarz

Władysław Leon Piotr Osmolski (ur. 28 czerwca 1883 w Warszawie, zm. 6 kwietnia 1935 pod Świebodzinem) – polski lekarz, teoretyk wychowania fizycznego, pułkownik lekarz Wojska Polskiego, komendant Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów w Poznaniu, dyrektor Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie, publicysta, działacz niepodległościowy i sportowy[1].

Biografia

Był synem Władysława i Marii Japowicz. Po ukończeniu V Gimnazjum w Warszawie podjął studia na wydziale lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Za udział w strajku szkolnym został relegowany z uczelni w 1905 roku. Absolutorium uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a dyplom uzyskał uniwersytecie na Uniwersytecie Dorpackim w 1907 roku.

Jako lekarz

Pracę zawodową rozpoczął w Warszawie, a następnie pracował w powiecie uszyckim i Odessie, w Instytucie Bakteriologicznym skąd został oddelegowany przez rząd rosyjski do Arabii. Przez dwa lata pracował w kwarantannie przeciwdżumowej z ramienia rządu i Międzynarodowej Komisji do Walki z Dżumą. Po opublikowaniu w Gazecie lekarskiej pracy Przyczynek do anatomii patologicznej moru został członkiem Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego (1911). Następnie pracował pod kierunkiem Franciszka Kijewskiego na oddziale chirurgii, a jako asystent Walentego Kamockiego i lekarz ambulatorium podjął specjalizację okulistyczną w Instytucie Oftalmicznym (1912-1920). W tym samym czasie podjął działalność w ruchu higienicznym pełniąc obowiązki lekarza w ogrodach Raua.

Tytuł doktora nauk lekarskich uzyskał w 1922 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim[2].

Kariera wojskowa

Karierę wojskową rozpoczął jako lekarz pułkowy w armii rosyjskiej w czasie I wojny światowej. 2 sierpnia 1915 roku pod Łomżą zdezerterował, by wstąpić do Polskiej Organizacji Wojskowej. Pierwszą funkcję objął 4 sierpnia 1915 jako komisarz Straży Obywatelskiej XII Okręgu i pełnił ją do rozwiązania jednostki. Pełnił obowiązki lekarza naczelnego Okręgu Warszawskiego (1916-1918), a od 11 listopada 1918 był lekarzem 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej.

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wstąpieniu do Wojska Polskiego otrzymał stopień kapitana w 1920 roku. Po zakończeniu działań wojennych już jako szef sanitarny 2 Armii został zdemobilizowany i powołany. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 70. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych. W czerwcu 1922 roku wyznaczony został na stanowisko szefa Wydziału Wychowania Fizycznego Oddziału III Sztabu Generalnego, pozostając oficerem nadetatowym 1 Batalionu Sanitarnego.

W latach 1926-1929 pełnił obowiązki dowódcy Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. Z jego inicjatywy powstał Centralny Instytut Wychowania Fizycznego w Warszawie, którego był w latach 1929-1931 pierwszym dyrektorem i wykładowcą[3][4].

W 1931 roku został komendantem Szkoły Podchorążych Sanitarnych CWSan (1931-1933), wykładając jednocześnie na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, a następnie został szefem sanitarnym Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu[2]. 18 lutego 1930 roku awansował na pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1930 roku z 1. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy.

Działalność społeczna i dydaktyczna

Prowadził działalność dydaktyczną ucząc w szkole i wykładając na pierwszych kursach lotniczych. Opracował pierwsze przepisy higieny i wychowania fizycznego, a także opublikował w tym czasie Nauczanie higieny w szkole elementarnej oraz seminarium nauczycielskim. Od 15 stycznia 1918 pracował w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego jako referent do spraw higieny, a także pełnił obowiązki wiceprezesa Rady Wychowania Fizycznego i Kultury Cielesnej (do 1922 roku).

Był kierownikiem Działu Wychowania Fizycznego PeWuKi[5], prezesem komitetu organizacyjnego I Kongresu Sportowego (W-wa 1923), prezesem Polskiego Związku Narciarskiego i pierwszym prezesem Związku Dziennikarzy Sportowych. W 1924 był kierownikiem polskiej reprezentacji olimpijskiej w Chamonix. W 1925 wobec powszechnego niezadowolenia z działalności ówczesnego kierownictwa klubu Legia Warszawa, z jego inicjatywy powstał konkurencyjny wojskowy klub sportowy Lechia Warszawa. Powstanie konkurencyjnego klubu (działającego pod tym samym adresem i na tych samych obiektach sportowych) zaktywizowało działaczy Legii i paradoksalnie przyczyniło się do uzdrowienia i odratowania tego klubu[6].

Wykładał także w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportu w Poznaniu i na Uniwersytecie Warszawskim.

Zmarł pod Świebodzinem w trakcie podróży do Republiki Liberii, którą odbywał na zaproszenie tamtejszego rządu. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Poglądy

W swoich pracach dowodził znaczenia wychowawczych wartości sportu wyczynowego i konieczności udostępniania go młodzieży. Uważał, że zabawy ruchowe są szkołą życia dla młodzieży, sposobiącą ją do uczestnictwa w grupach społecznych[7]. Prezentował pogląd, że należy dążyć do zrównoważenia wychowania fizycznego z innymi dziedzinami; podkreślał wychowawcze znaczenie sportu i potępiał wszystkie przejawy jego komercjalizacji. Był twórcą teorii sprawności ruchowej opartej na ogólnej wiedzy o człowieku, którą realizował w ramach działalności Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego, a która współgrała ze strategią rządu ograniczającego swoją odpowiedzialność w tej sferze życia społecznego[8]. Jego poglądy w kwestii wychowania uznawane są za postępowe[9].

Dorobek i znaczenie

Był współtwórcą medycyny sportowej, propagatorem kultury fizycznej, sportu jako czynnika rozwojowego, jednym z założycieli i działaczy Polskiego Komitetu Olimpijskiego, współzałożycielem Lekarskiego Towarzystwa Wydawniczego, ekspertem w dziedzinie chorób tropikalnych.

Był autorem podręczników, rozpraw naukowych i prac badawczych (ponad 110 publikacji w Lekarzu Polskim, Nowinach Lecznictwa Farmaceutycznego i Fizykalnego, Przeglądzie Fizjologii Ruchu, Przeglądzie Sportowo-Lekarskim, Warszawskim Czasopiśmie Lekarskim, Wychowaniu Fizycznym w Szkole, Wychowaniu Sportowym i Wojskowym), wydawcą czasopisma Stadion, członkiem komitetu redakcyjnego Wychowania Fizycznego i redaktorem Lekarza wojskowego.

Ordery i odznaczenia

Publikacje

  • Przyczynek do anatomii patologicznej moru (1911)
  • Hygiena sportu (1917, redakcja wspólnie z T. Heryngiem, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa)
  • Hygiena w harcerstwie (1918, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa)
  • Lekka atletyka (1920)
  • Operowanie woreczka łzawego ropiejącego (1922)
  • Wpływ nauk lekarskich na doktrynę wychowania fizycznego
  • Rola sportu w wychowaniu etycznym (1922, Biblioteka Eugeniczna Polskiego Towarzystwa Walki Ze Zwyrodnieniem Rasy, Nr 1)
  • Stosunek sportu do wychowania fizycznego (Lekarz wojskowy, 1926)
  • Zaniedbane drogi wychowawcze (1928)
  • Zdrowie, opieka społeczna, wychowanie fizyczne i sport
  • Budowa terenów i urządzeń sportowych (1928, redakcja wspólnie z Henrykiem Jeziorowskim, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, Warszawa)
  • Biologiczne znaczenie ćwiczeń fizycznych (Nowiny Lekarskie, 1931)
  • Psychofizjologia rozwoju sprawności ruchowej (1931)
  • Biologiczne wytłumaczenie popędów sportowych (1932)
  • O studiach specjalizujących lekarzy sportowych
  • Wychowanie fizyczne w Polsce (Tętno, 1932)
  • O wychowawczym znaczeniu zabawy
  • Teorja sprawności ruchowej (1935, Nasza Księgarnia, Warszawa)
  • Podstawy biologiczne ćwiczeń ruchowych (w pracy: Medycyna sportowa, 1935)

Zobacz też

  1. Kajetan Hądzelek, Andrzej Mazur: Słownik Biograficzny pracowników CIWF i AWF – Tom I. Kod: 12251 (pol.). [dostęp 19 listopada 2008].
  2. a b płk w rez. dr n. hum. Czesław Marmura: Poczet komendantów WSS,OSS,SPS (pol.). [dostęp 19 listopada 2008].
  3. Władze uczelni w historii (pol.). [dostęp 19 listopada 2008].
  4. Piotr Szymaniak, Tomasz Stańczyk: Śladem Józefa Piłsudskiego w stolicy (pol.). [dostęp 19 listopada 2008].
  5. Ludzie PeWuKi (pol.). [dostęp 19 listopada 2008].
  6. Robert Gawkowski: Kiedy powstała warszawska Legia (pol.). [dostęp 2 stycznia 2008].
  7. Marian Bondarowicz, Tadeusz Staniszewski Lipoński: Podstawy teorii i metodyki zabaw i gier ruchowych. Warszawa: AWF Warszawa, 2000. ISBN 83-87210-97-8.
  8. Krzysztof Zuchora. Wkład Władysława Osmolskiego w rozwój polskiej teorii wychowania fizycznego i sportu. „Kultura Fizyczna”. 1-2, s. 12, 2005. 
  9. Wojciech Lipoński: Humanistyczna encyklopedia sportu. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 237. ISBN 83-217-2448-5.

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

  1. Encyklopedia popularna PWN. [T.] 7, Ork – Psy. Warszawa: "Świat Książki", 1998, s. 26. ISBN 83-7129-542-1.
  2. Historia uczelni (pol.). Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. [dostęp 19 listopada 2008].
  3. Wojciech Lipoński: Humanistyczna encyklopedia sportu. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 237. ISBN 83-217-2448-5.
  4. Teresa Ostrowska: Polski słownik biograficzny. T. 24 z. 4 [og. zb.] 103, Ott Michał-Padlewski Zygmunt. Wrocław: Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1979, s. 373-375. ISBN 83-04-00234-5.
  • Roczniki Oficerskie 1923, 1924, 1928 i 1932

Szablon:Bibliografia stop