Главная страница

Ten artykuł dotyczy ulicy w Raciborzu. Zobacz też: inne miejsca noszące tę nazwę.

Nieprawidłowe parametry: {50|05|05|N|18|13|03|E}

gen. Józefa Bema
{{{nazwa oryginalna}}}
{{{jednostki}}}
Ilustracja
{{{opis zdjęcia}}}
Państwo {{{państwo}}}
Miejscowość {{{miejscowość}}}
Długość 532 m
Poprzednie nazwy {{{poprzednie nazwy}}}
Plan
[[Plik:{{{plan}}}|240x240px|alt=Plan przebiegu ulicy|]]
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Sienkiewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 0 m ul. Staszica
Ikona ulica z lewej.svg 102 m ul. Rostka
Ikona ulica z lewej.svg 235 m ul. Wandy
Ikona ulica z lewej.svg 364 m ul. Jeziorowa
Ikona ulica z prawej.svg 499 m ul. Kochanowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 532 m ul. Eichendorffa
Ikona ulica.svg ul. Waryńskiego
Położenie na mapie brak
Mapa lokalizacyjna brak
Brak mapy: {{państwo dane {{{państwo}}} | mapa/core | wariant = {{{państwo}}} }}
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Ulica gen. Józefa Bema (dawn. niem. Augustastraße[1]) – raciborska ulica w dzielnicy Nowe Zagrody. Rozpoczyna się od skrzyżowania z ulicami Staszica i Sienkiewicza, a kończy na skrzyżowaniu z ulicami Waryńskiego i Eichendorffa. Swoją nazwę wzięła od polskiego generała, Józefa Bema. Przy ulicy znajduje się kilka kamienic i domów mieszkalnych, budynek po dawnym szpitalu miejskim, park im. Miasta Roth, Przedszkole nr 10 oraz powstające osiedle mieszkaniowe na terenie dawnego basenu miejskiego[2].

Przebieg i ruch uliczny

Ulica rozciąga się od skrzyżowania z ulicami Sienkiewicza i Staszica, natomiast kończy skrzyżowaniem z ulicami Waryńskiego i Eichendorffa. Długość ulicy to około 532 metry. Przez ulicę nie przebiegają żadne trasy autobusowe, a na całej jej długości obowiązuje normalny ruch uliczny. Ulica od skrzyżowania z ulicami Waryńskiego i Eichendorffa do Przedszkola Nr 12 wyłożona jest betonowymi kostkami, natomiast w dalszej części do skrzyżowania z ulicami Henryka Sienkiewicza i Stanisława Staszica zwykłym asfaltem. Przez całą ulicę po obu stronach znajdują się chodniki wyłożone płytami betonowymi.

Architektura

Dawny szpital miejski

Dawny szpital miejski przy ul. Bema 5

Dawny szpital miejski znajduje się przy ulicy Bema 5. Składa się z czterech części[3]. Wybudowany został w stylu neogotyckim[4]. Część centralna budowli wzniesiona została w latach 1895-1897 w stylu neogotyckim. Skrzydło południowe jak i północne zostało dobudowane w 1902 roku, natomiast w latach 1908-1910 wybudowano skrzydło sąsiadujące z dzisiejszym parkiem im. Miasta Roth, dawniej cmentarzem katolicko-ewangelickim[3][4]. Kompleks zbudowany jest z głównego korpusu powstałego na planie prostokąta, który połączony jest ze skrzydłami usytuowanymi w stosunku do niego prostopadle. Pawilon wybudowany na nieregularnym planie usytuowany jest jako przedłużenie skrzydła południowego[4]. Budowla posiada trzy piętra i wybudowana jest z czerwonej cegły. Zachowały się proste elementy dekoracyjne, a w części centralnej możemy zobaczyć ryzality zakończone trójkątnymi szczytami[3][4]. W szpitalu znajduje się kaplica z interesującymi witrażami w oknach, które przedstawiają św. Weronikę, św. Filomenę, św. Jana Nepomucena i Franciszka Salezego[4]. Przy wejściu do szpitala, od strony ul. Bema rosną posadzone tam w XIX wieku magnolie pośrednie[5].

Dawny basen miejski

Basen miejski przy ul. Bema był otwartym kąpieliskiem miejskim, oddanym do użytku w 1925 roku, a użytkowanym aż do powodzi w 1997 roku. Kąpielisko miejskie posiadało dwa otwarte baseny, odrębny dla mężczyzn i kobiet. Powierzchnia każdego z nich wynosiła 1800 , a głębokość wynosiła 0,8 do 2,5 metra. W niektórych miejscach, tam gdzie wybudowano wielopoziomowe trampoliny i skocznie głębokość sięgała 3 metrów[6][7]. Kąpielisko miejskie było wykorzystywane podczas I Olimpiady Górnośląskiej, która odbyła się we wrześniu 1925 roku. Na basenach zostało rozegranych szereg konkurencji pływackich[8]. Po powodzi obiekt niszczał i choć pojawiały się pomysły, aby go odbudować, ostatecznie na terenie po dawnym basenie powstaje dziś osiedle mieszkaniowe[9].

Budynki mieszkalne

Wykusze kamienicy przy ul. Bema 1

Kamienica przy ul. Bema 1 – wybudowana została w 1913 roku w stylu eklektycznym z elementami neorenesansu na planie wieloboku ze ściętym narożnikiem[10][11]. Jest to kamienica narożna, mieszkalno-handlowa[11]. Posiada cztery kondygnacje z zachowanym detalem architektonicznym[10]. Elewację wyróżniają wykusze: dwuosiowy w części wejściowej oraz w narożu. Otwory okienne znajdujące się w wykuszach przyjęły formę edykuł – sterczyn w attykach renesansowych[10][11].

  • Kamienica przy ul. Staszica 17 (róg Bema) – eklektyczna budowla narożna z końca XIX wieku, w której na parterze w przeszłości znajdowała się restauracja. Obecnie budynek jest użytkowany z przeznaczeniem handlowo-mieszkaniowym. Posiada symetryczną elewację, a okna i otwory drzwiowe na parterze zamknięte są półkolistym, profilowanym łukiem. Elewacja frontowa kamienicy posiada dwa balkony, które zawierają żeliwne i ażurowe balustrady o cechach secesyjnych[12].

Willa bliźniacza przy ul. Bema 10/12 – wybudowana w stylu modernistycznym, pięciokondygnacyjna, gdzie każde z pięter jest pięcioosiowe, dach czterospadowy i wysoki[10].

Willa przy ul. Bema 14 – wybudowana w latach 30. XX wieku w stylu modernistycznym, posiada dwie kondygnacje oraz dach naczółkowy[10].

Przyroda

Na terenie dawnego szpitala przy ul. Bema znajduje się osiem pomników przyrody – są to drzewa z gatunku platan klonolistny o obwodach pni 425 cm, 389 cm, 421 cm, 450 cm, 410 cm, 485 cm, 385 cm i 385 cm, których szacunkowy wiek wynosi ok. 190–200 lat. Rosną one na terenie działki nr 2917/180[13]. Cztery inne pomniki przyrody znajdują się również w przylegającym do ulicy parku im. Miasta Roth – najbliżej ul. Bema, w pobliżu stawu rośnie około 80–90-letni okaz cypryśnika błotnego o obwodzie pnia wynoszącym 220 cm[14].

Turystyka

Przez ul. Bema przebiega czerwony Szlak im. Husarii Polskiej, prowadzący z Będzina do Krzanowic. Wartymi obejrzenia na ul. Bema z punktu widzenia turysty są: zbudowany w stylu neogotyckim gmach dawnego szpitala miejskiego z końca XIX wieku, eklektyczne kamienice na skrzyżowaniu z ul. Staszica oraz park im. Miasta Roth ze stawem, pomnikami przyrody oraz pozostałościami po dawnym cmentarzu i pomniku poległych w czasie I wojny światowej[2]. Na przyległych do ul. Bema ulicach Staszica, Sienkiewicza i Waryńskiego również znajdują się eklektyczne oraz modernistyczne kamienice, w pobliżu znajduje się również zabytkowy budynek raciborskiego Zakłady Karnego.

Obiekty użyteczności publicznej

Przedszkole Nr 12

Przedszkole Nr 12 znajduje się przy ul. Bema 6 i jest przedszkolem publicznym prowadzonym przez Urząd Miasta Racibórz, a nadzorowanym przez Kuratorium oświaty w Katowicach. Przedszkole posiada trzy oddziały i przebywają w nim dzieci w wieku od 3 do 6 lat[15]. Przedszkole znajduje się w dawnej willi miejskiego radcy medycznego, doktora Waldemara Orzechowskiego. Budynek powstał na planie kwadratu, z czterospadowym dachem, który posiada cechy modernistyczne. W podwórku znajduje się wysunięty półkolisty ryzalit z tarasem na pierwszym piętrze. W środku zachowały suę dwa witraże okienne: pierwszy z motywem muzycznym (lirą), natomiast drugi z motywem medycznym (wąż Eskulapa)[16].

Park im. Miasta Roth

Park im. Miasta Roth (zwany także parkiem łabędziowym, niem. Eichendorffpark) został zaprojektowany w 1920 roku przez Sußmanna[17]. Na terenie parku znajduje się staw o powierzchni około 10 000 , na którym znajduje się zadrzewiona wysepka[14][18]. Park ma rozbudowaną sieć ścieżek spacerowych oraz ogrodzony plac zabaw dla dzieci, nie ma jednak oświetlenia[14]. Staw zasilany jest ze sztucznego strumienia, a także fontanny, o trzech dyszach, z których woda tryska pod ciśnieniem na wysokość 12 metrów[19]. Przy stawie znajduje się również zabytkowy, odremontowany budynek szaletu, którego dach stanowi taras widokowy. Na zachód od stawu znajdują się pozostałości po pomniku ku czci poległych w czasie I wojny światowej z 1926 roku, a mianowicie boczne balustrady z ławkami[20].

Mapa

1. Kamienica przy ul. Bema 1
2. Dawny szpital miejski przy ul. Bema 5
3. Przedszkole nr 12 przy ul. Bema 6
Mapa ul. Bema
4. Willa bliźniacza przy ul. Bema 10/12
6. Willa przy ul. Bema 14
8. Widok na ul. Bema
  1. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008, s. 571. ISBN 978-83-89802-73-6.
  2. a b Iwona Baturo: Racibórz. Miasto na czasie. s. 62-65.
  3. a b c Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007, s. 69-70. ISBN 978-83-89802-36-1.
  4. a b c d e Alicja Gałecka-Paduchowa: Zabytkowa architektura municypalna i przemysłowa Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2004, s. 40. ISBN 83-85871-36-5.
  5. Przewodnik po Ziemi Raciborskiej: Osobliwości botaniczne. [dostęp 27 kwietnia 2009].
  6. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008, s. 379. ISBN 978-83-89802-73-6.
  7. Piotr Sput: Historia basenu miejskiego. [dostęp 2 marca 2009].
  8. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008, s. 380. ISBN 978-83-89802-73-6.
  9. Nowe mieszkania przy Bema już w przyszłym roku (pol.). www.raciborz.com.pl, 5 października 2010. [dostęp 2011-02-11].
  10. a b c d e Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007, s. 80. ISBN 978-83-89802-36-1.
  11. a b c Alicja Gałecka-Paduchowa: Kamienice Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2001, s. 27. ISBN 83-85871-25-X.
  12. Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. s. 97.
  13. Raciborz.com.pl: Rada Miasta ustanowiła pomniki przyrody. [dostęp 27 kwietnia 2009].
  14. a b c Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. Racibórz. s. 48.
  15. Statut Przedszkola Nr 12 w Raciborzu. 2004.
  16. Alicja Gałecka-Paduchowa: Zabytkowa architektura municypalna i przemysłowa Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2004, s. 43. ISBN 83-85871-36-5.
  17. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008, s. 377. ISBN 978-83-89802-73-6.
  18. Urząd Miasta Racibórz: Park Roth. [dostęp 19 lutego 2008].
  19. Grzegorz Wawoczny: Fontanny już działają. [dostęp 19 lutego 2008].
  20. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008, s. 378-379. ISBN 978-83-89802-73-6.

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start Iwona Baturo: Racibórz. Miasto na czasie. Kraków: Amistad Sp. z o.o., 2009. ISBN 978-83-7560-058-2. (pol.)

  1. Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007. ISBN 978-83-89802-36-1.
  2. Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008. ISBN 978-83-89802-73-6.
  3. Alicja Gałecka-Paduchowa: Kamienice Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2001. ISBN 83-85871-25-X.
  4. Alicja Gałecka-Paduchowa: Zabytkowa architektura municypalna i przemysłowa Raciborza. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2004. ISBN 83-85871-36-5.

Szablon:Bibliografia stop