Главная страница

USS Galena
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa parowa kanonierka pancerny
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Początek budowy {{{początek budowy}}}
 US Navy
Wejście do służby 21 kwietnia 1862
Wycofanie ze służby 2 czerwca 1869
Los okrętu rozebrana w 1872
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 750 t
Długość 64 m
Szerokość 11 m
Zanurzenie 3,4 m
Napęd
silnik parowy
Prędkość 8 węzłów
Uzbrojenie
4 × 230 mm działa Dahlgrena
2 × 100-funtowe działa Parrotta
Załoga 164

USS Galena – amerykańska kanonierka pancerna z okresu wojny secesyjnej, później przebudowana na nieopancerzony slup wojenny. Obok USS "Monitor" i USS "New Ironsides" była jednym z trzech pierwszych okrętów zamówionych przez marynarkę wojenną Unii na potrzeby wojny secesyjnej. Brała udział między innymi w bitwie pod Drewry's Bluff 15 maja 1862 roku, gdzie odniosła poważne zniszczenia, oraz w bitwie w zatoce Mobile 5 sierpnia 1864 roku.

Historia

Po rozpoczęciu wojny secesyjnej Kongres Unii dostrzegł potrzebę budowy będących wówczas nowością na świecie okrętów pancernych (określanych oryginalnie terminem ironclad). Decyzję tę przyspieszyły wiadomości o podjęciu przez konfederatów latem 1861 roku przebudowy fregaty „Merrimack” na okręt pancerny CSS „Virginia”[1]. 7 sierpnia 1861 roku departament marynarki ogłosił odpowiedni konkurs, zakreślając jedynie ogólne charakterystyki, w tym zanurzenie nie większe niż 16 stóp (4,9 m)[1]. Specjalnie powołana komisja wybrała już 16 września 1861 roku spośród 17 zgłoszonych propozycji trzy projekty, co doprowadziło do zamówienia pierwszych morskich okrętów pancernych Unii: „Galena”, „New Ironsides” i „Monitor”, zbudowanych według różnych koncepcji[2].

Projekt kanonierki pancernej „Galena” zaproponował przedsiębiorca z Connecticut Cornelius Scranton Bushnell[3]. Początkowy projekt sporządził Samuel Pook, lecz został on następnie nieco zmieniony i powiększony[3]. Budowę okrętu Bushnell zlecił małej stoczni Williama Ellery'ego Maxsona i Nathana Fisha w Mystic w stanie Connecticut[3]. Kadłub wodowano 14 lutego 1862 roku[4]. W toku wykańczania zmieniono jeszcze nieco grubość i rozkład pancerza[4]. Okręt wcielono do służby 21 kwietnia 1862 roku[4].

Opis

Okręt był konstrukcji drewnianej, z opancerzeniem żelaznym na części kadłuba. Konstrukcja i rozmiary były zbliżone do budowanych w tym okresie nieopancerzonych tzw. 90-dniowych kanonierek, projektu tego samego konstruktora (S. Pooke'a)[3]. Długość w planach podawana jest na 181 stóp (55,17 m), a szerokość na 36 stóp (11 m), lecz nie dotyczy to długości całkowitej[3]. Burty były nachylone mocno do wewnątrz.

Zbliżenie na śródokręcie „Galeny”, z widocznymi pasami pancerza

Z powodu niewytwarzania przez ówczesny przemysł amerykański walcowanych płyt pancernych o większych grubościach, konstruktorzy wczesnych okrętów pancernych szukali innych rozwiązań. Na „Galenie” zastosowano skomplikowany system opancerzenia z wąskich poziomych listew żelaznych ułożonych na drugiej warstwie zachodzących na siebie żelaznych poziomych kształtowników, których występy wchodziły w wycięcie na wewnętrznej powierzchni listew[3]. Łączna grubość pancerza wynosiła 3⅛ cala żelaza (79 mm)[5]. Drewniane burty pod nimi miały grubość 18 cali (ok. 46 cm)[5]. Pancerz sięgał 4½ stopy poniżej linii wodnej (1,37 m)[5]. Osłonę uzupełniał pancerz żelazny grubości 32 mm (1¼ cala) pokrywający górny pokład (spardek)[5]. Szczegóły pancerza były zmieniane jeszcze podczas budowy i nie są one pewne[4]. W praktyce pancerz „Galeny” okazał się zupełnie nieefektywny i w 1863 roku został usunięty, poza osłoną kotłów i maszyn[6].

Uzbrojenie również podlegało zmianom w trakcie projektowania, a ostatecznie stanowiły je dwa działa gwintowane 100-funtowe Parrota i cztery gładkolufowe działa 9-calowe (229 mm) (Dahlgrena) w bateriach burtowych[4]. Działa 100-funtowe były umieszczone w baterii burtowej na dziobie i rufie i mogły być przesuwane z jednej burty na drugą[4]. Ambrazury miały furty dwudzielne, otwierające się do góry i na dół, opancerzone tak jak burty[4]. Po przebudowie w 1863 roku uzbrojenie stanowiło 8 dział 9-calowych i jedno 100-funtowe[6].

Okręt początkowo oprócz maszyny parowej miał pomocnicze ożaglowanie typu dwumasztowy szkuner (zamiast przewidywanych planami trzech masztów), jednakże wkrótce po wejściu do służby i dołączeniu do eskadry Unii pod Richmondem zostało ono usunięte[4]. Później po zdjęciu pancerza ponownie otrzymała ożaglowanie, jako trzymasztowa barkentyna[6].

Służba

Bezpośrednio po wejściu do służby, 22 kwietnia 1862 r. kanonierka wyszła pod żaglami na Hampton Roads, dołączając 24 kwietnia do Północnoatlantyckiej Eskadry Blokady[4]. Pierwszym dowódcą był komandor por. (Commander) Alfred Taylor, lecz już 24 kwietnia zamienił go kmdr por. John Rodgers[7]. Kanonierka weszła do akcji na rzece James, walcząc z konfederackimi bateriami nadbrzeżnymi chroniącymi dostęp do Richmond od 8 maja[7]. Wspierała kampanię przylądkową gen. McClellana. 15 maja wzięła udział w bitwie pod Drewry's Bluff, gdzie została poważnie uszkodzona przez ostrzał konfederacki, tracąc 12 zabitych i 15 rannych[7] (wg innych źródeł, 13 zabitych i 11 rannych)[8]. Jej pancerz okazał się słaby, między innymi 13 strzałów przebiło lewą burtę[8]. Mimo to, kanonierka kontynuowała służbę na rzece James do września 1862 roku, a następnie dozorowała na Hampton Roads i pod Newport News[7].

„Galena” po przebudowie i zdjęciu pancerza

21 maja 1863 r. „Galena” rozpoczęła remont połączony z przebudową w Filadelfii, podczas którego usunięto nieefektywne opancerzenie[7]. Została przeklasyfikowana wówczas na slup wojenny[9]. Powróciła do służby 15 lutego 1864 r., działając od maja w Zachodniej Eskadrze Blokady Zatoki pod Mobile[7]. Brała udział w bitwie w zatoce Mobile 5 sierpnia 1864 roku, tracąc jednego zabitego[7]. Od 31 sierpnia 1864 r. służyła we Wschodniej Eskadrze Blokady Zatoki[7]. Od 4 listopada 1864 r. do 29 marca 1865 r. była remontowana w Filadelfii[7]. Służyła następnie w Północnoatlantyckiej Eskadrze Blokady na rzekach Nansemond i James do 5 czerwca 1865 r[7].

Po zakończeniu wojny „Galena” została wycofana ze służby 17 czerwca 1865 r. w Portsmouth[7]. W kwietniu 1869 r. przeszła na Hampton Roads, gdzie ponownie została wycofana ze służby 2 czerwca 1869 r[7]. W 1870 roku podjęto decyzję o skasowaniu jednostki, po czym została rozebrana w 1872 roku w stoczni Norfolk Navy Yard[7].

Przypisy

  1. a b Canney 1993 ↓, s. 8.
  2. Canney 1993 ↓, s. 10.
  3. a b c d e f Canney 1993 ↓, s. 20-21.
  4. a b c d e f g h i Canney 1993 ↓, s. 22.
  5. a b c d Canney 1993 ↓, s. 21.
  6. a b c Canney 1993 ↓, s. 23-24.
  7. a b c d e f g h i j k l m Galena I (IrcScStr) w serwisie Dictionary of American Naval Fighting Ships [dostęp 8-3-2018]
  8. a b Canney 1993 ↓, s. 23.
  9. Canney 1993 ↓, s. 24.

Bibliografia

  • Donald L. Canney: The Old Steam Navy. Volume two. The ironclads 1842–1885. Annapolis: 1993. ISBN 0-87021-586-8. (ang.)
  • Angus Konstam: Union Monitor 1861-65. Oxford: Osprey Publishing, 2002, seria: New Vanguard. No. 45. ISBN 1-84176-306-3. (ang.)

Linki zewnętrzne