Главная страница

Początki kolei w Koninie sięgają pierwszej dekady XX wieku, kiedy to w ówczesnej wsi Gosławice powstała wąskotorowa linia kolejowa dowożąca buraki do Cukrowni Gosławice. W obecnych granicach miasta znajduje się jedna stacja i osiem przystanków normalnotorowych, z czego tylko jeden obsługuje pasażerów. Przez stację Konin przebiega międzynarodowa linia kolejowa E 20 (BerlinMoskwa).

Historia

Pierwsze plany stworzenia połączenia Poznań – Konin – Warszawa powstały w połowie XIX stulecia, zapoczątkowane przez kupców i przemysłowców, zarówno z zaboru pruskiego, jak i rosyjskiego. Plany te skazane były jednak na fiasko z powodu polityki militarnej Rosji. Carska Rosja, przewidując wojnę z Prusami, blokowała budowę kolei żelaznych na zachód od linii Wisły. Chciała w ten sposób ograniczyć możliwość przejęcia kolei przez przeciwnika, spowalniając jego natarcie. Mimo tego, powstawały w zaborze rosyjskim linie o różnym rozstawie szyn, które jednak omijały Konin[1].

Taki stan rzeczy utrzymywał się do drugiej dekady XX wieku. Powstanie kolei w ówczesnej podkonińskiej wsi Gosławice związane jest z rozpoczęciem, we wrześniu 1911 roku, budowy cukrowni. Miesiąc później, włodarze zakładu zleciły firmie Orenstein & Koppel – Arthur Koppel AG opracowanie projektu i wykonanie prac przy budowie kolei wąskotorowej. W związku z prywatnym finansowaniem inwestycji, prace przebiegały szybko – między kwietniem a listopadem 1912 roku powstał około 30-kilometrowy odcinek o rozstawie 750 mm, łączący cukrownię ze stacją graniczną w Anastazewie[1].

Podczas I wojny światowej, tereny regionu konińskiego zostały przejęte przez wojska niemieckie. Do końca 1914 roku oddano do użytku nowy odcinek linii z Pątnowa Małego do wsi Czarków. Na początku następnego roku, okupant zorganizował prowizoryczny dworzec, tworząc tym samym pierwszą konińską stację[1].

Bliźniaczy do kolskiego dworca budynek stał w Koninie od około 1926 do 1977 roku

Wkrótce po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, przystąpiono do odbudowy oraz tworzeniu nowych linii kolejowych. W kwietniu 1919 roku, stosowną uchwałą, podjęto decyzję o budowie odcinka linii kolejowej StrzałkowoKoninKutno, dzięki czemu możliwa była bezpośrednia podróż z Poznania do Warszawy. Prace przy linii, przerywane wielokrotnie wojną polsko-bolszewicką i brakami materiałów, zakończono ostatecznie w listopadzie 1925 roku. Pod koniec tego samego roku oddano do użytku bocznicę kolejową do gosławickiej cukrowni. W roku 1920, wraz z organizowaniem stacji normalnotorowej, zmieniono także przebieg linii wąskotorowej, które kończyły się odtąd w północnej części stacji. W trzeciej dekadzie XX stulecia powstały plany budowy magistrali węglowej przez Konin, jednak wybrano projekt omijający miasto[1].

We wrześniu 1939 roku III Rzesza zaatakowała Polskę. W pierwszym tygodniu przeprowadzono dwa naloty bombowców nurkujących Junkers Ju 87 na konińską stację, czego skutkiem były ofiary wśród ludności cywilnej i pracowników kolei, uszkodzenie dworca i infrastruktury kolejowej oraz przerwanie połączenia kolejowego na linii wschód-zachód. W listopadzie, kolej w Wielkopolsce włączono do Reichsbahndirektion Posen i szybko rozpoczęto przywracanie przejezdności uszkodzonych we wrześniu linii. Latem 1940 roku w obliczu przygotowań do ataku Niemiec na ZSRR wprowadzono Program Otto, który miał na celu rozbudowę i modernizację najważniejszych arterii komunikacyjnych, m. in. linii kolejowej Poznań – Konin – Kutno. Do 1943 roku okupant wybudował drugi tor na w/w odcinku oraz wzniósł m.in. w Koninie wiele obiektów służących kolei: nastawnie, parowozownię, wieżę ciśnień, obrotnicę i budynki dla kolejarzy. Również sama stacja została rozbudowana o dodatkowe tory do obsługi pociągów pasażerskich, towarowych oraz prac manewrowych. W drugiej połowie 1943 szala zwycięstwa w wojnie zaczęła przechylać się na stronę aliantów, wskutek czego Niemcy wygaszali prace nad dalszymi inwestycjami w kolej. W styczniu 1945 roku do Konina wkroczyła Armia Czerwona, a w lutym na linii wschód-zachód zmieniono rozstaw szyn z 1435 na 1524 mm dla celów radzieckich transportów wojskowych[1].

Po zakończeniu działań wojennych, torowisko ponownie przekuto na rozstaw normalnotorowy, a stacja wraz z linią przeszła pod zarząd Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych Łódź. Od początku lat 50. XX wieku, zgodnie z planem sześcioletnim, nastąpiło ożywienie gospodarki, w tym także transportu kolejowego. Zwiększono wtedy przepustowość linii normalnotorowej przebiegającej przez miasto, rozbudowano dworzec wąskotorowy oraz wybudowano murowaną szopę dla parowozów. W tej samej dekadzie niemiecką parowozownię przekształcono w wagonownię I klasy, przy której zorganizowano kolejową straż pożarną. 1 lipca 1958 roku zlikwidowano DOKP Łódź, a stacja Konin została przyłączona do DOKP Poznań. W kolejnym roku przerzucono nad torami obecnej linii kolejowej nr 3 w ciągu ulicy Przemysłowej żelbetowy wiadukt[1].

W marcu 1961 roku rozpoczęto prace nad elektryfikacją linii Poznań – Konin – Kutno. 29 września 1962 roku z Kutna do Konina przyjechał pierwszy pociąg prowadzony trakcją elektryczną. Prawie 19 miesięcy później, pociągiem elektrycznym można było dojechać także do Poznania. Elektryfikacja pociągnęła za sobą również modernizację sterowania ruchem, przebudowę torowisk i peronów oraz budowę tunelu do obsługi peronu nr 2. W 1965 roku, wraz z ekspansją KWB Konin na północ od miasta, zlikwidowano część wąskotorowej linii na odcinku Jabłonka Słupecka – Konin Wąskotorowy, kończąc ponad 50-letni okres wąskich torów w Koninie[1].

Dworzec kolejowy w Koninie z 1977 roku

Pięć lat po rozbiórce torów wąskotorowych, rozpoczęto działania mające na celu ponowne połączenie koleją północnej części regionu z centrum Konina. Do połowy 1974 roku otwarto jednotorową, niezelektryfikowaną linię kolejową ze stacji Konin na północ, przez ówczesne miejscowości Maliniec, Gosławice, Pątnów do Kazimierza Biskupiego[1]. 15-kilometrowa normalnotorowa linia oznaczona przez PKP numerem 388 miała na celu dowóz pracowników do odkrywek KWB Konin, elektrowni Konin i Pątnów, huty aluminium oraz Fabryka Urządzeń Górnictwa Odkrywkowego[2].

W połowie lat 70. XX wieku rozpoczęto budowę nowego murowano-blaszanego budynku dworcowego, mającego w założeniach być dworcem kombinowanym – kolejowym, autobusowym i pocztowym. Zachodnie skrzydło dworca otwarto w lutym 1977 roku, a niedługo potem rozpoczęto rozbiórkę budynku z 1926 roku. Podczas likwidacji starego dworca obcięto fundusze na dalsze prace przy nowym budynku i skrzydło, pierwotnie zarezerwowane dla PKS Konin, zostało przekazane kolei[1].

Na lata 80. przypadło kilka inwestycji wokół głównej stacji: budowa kładki nad torami na wschód od stacji, przedłużenie tunelu dla podróżnych do osiedla Zatorze oraz wzniesienie ponad torami linii nr 3 Wiaduktu Briańskiego w ciągu ulicy Kleczewskiej. 1 czerwca 1984 roku otwarto dwuperonowy przystanek Konin Zachód w dzielnicy Chorzeń[1].

EZT EN76 spółki Koleje Wielkopolskie na stacji w Koninie

Od przełomu lat 80. i 90. XX stulecia następował regers przewozów kolejowych, zarówno pasażerskich, jak i towarowych. W tym czasie zlikwidowano wiele budynków kolejowych. W maju 1995 roku odjechał do Kazimierza Biskupiego ostatni planowy pociąg osobowy. W latach 1998-1999 zmodernizowano torowiska oraz układ sterowania ruchem na linii nr 3[1].

9 grudnia 2012, wraz z wprowadzeniem nowego rozkładu jazdy 2012/2013, w Koninie pojawiły się pociągi spółki Koleje Wielkopolskie[3].

W maju 2013 roku zapadła decyzja o głębokiej modernizacji konińskiego dworca. Projekt ma zostać opracowany do listopada 2013 roku, a do końca 2014 roku nowy gmach dworca ma zostać udostępniony podróżnym. Plany zakładają stworzenie dworca kombinowanego, dla kolei, PKS oraz autobusów międzynarodowych. Budynek ma ponadto zostać przystosowany dla niepełnosprawnych, parking przed dworcem przebudowany, a w dalszej perspektywie zmodernizowane mają także zostać perony[4].

Linie

Normalnotorowe

  • LK3
  • LK388

Wąskotorowe

  • Linia Anastazewo - Konin Wąsk.

Posterunki ruchu

Mapa lokalizacyjna Konina
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|13|53|N|18|15|06|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|14|12.5|N|18|13|20|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|17|20|N|18|15|54.5|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|15|11|N|18|16|08|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|14|03|N|18|15|56|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|15|53|N|18|15|59|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|18|19|N|18|15|11|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|18|21|N|18|14|03|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|17|23|N|18|15|53|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|14|05|N|18|15|59|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|13|36|N|18|14|43|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|15|12|N|18|16|08|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|18|29|N|18|15|29|E}
Nieprawidłowe parametry: {Konin|52|19|10|N|18|15|03|E}
Geographylogo.svg
Mapa stacji i przystanków kolejowych w Koninie
Yellow pog.svg czynne stacje i przystanki normalnotorowe
Blue pog.svg nieczynne przystanki normalnotorowe
Red pog.svg zlikwidowane stacje i przystanki wąskotorowe

Czynne

Budynek dworcowy stacji Konin

W Koninie znajdują się dwa czynne punkty odprawiające podróżnych – stacja Konin, położona w centrum nowej części miasta przy ulicy Kolejowej 1 oraz przystanek osobowy Konin Zachód znajdujący się przy osiedlu Chorzeń. Oba posterunki znajdują się na linii kolejowej nr 3[5].

Nazwa Rodzaj Rok otwarcia Liczba krawędzi
peronowych
Infrastruktura
Konin stacja kolejowa 1921 5 (3 czynne) kasy biletowe[6]
automaty biletowe[7]
poczekalnia[1]
przejścia podziemne[1]
wieża wodna[8]
rampy[9]
Konin Zachód przystanek osobowy 1986 2
[10] [11] [12]

Nieczynne normalnotorowe

Na linii nr 338 w latach 1974-1996 w granicach użytkowanych było sześć przystanków osobowych[11].

Nazwa Rodzaj Rok otwarcia Rok zamknięcia
Gosławice przystanek osobowy 1974 1996
Konin Marantów przystanek osobowy 1974 1996
Konin Niesłusz przystanek osobowy 1974 1996
Maliniec przystanek osobowy 1974 1996
Pątnów przystanek osobowy 1974 1996
Pątnów Elektrownia przystanek osobowy 1974 1996
[11]

Zlikwidowane wąskotorowe

Od roku 1914 w Koninie i okolicach istniało sześć przystanków i jedna stacja wąskotorowa. Wszystkie zostały zlikwidowane wraz z rozbiórką linii Jabłonka Słupecka – Konin Wąskotorowy w 1965 roku[5].

Nazwa Rodzaj Rok otwarcia Rok zamknięcia Rok likwidacji
Gosławice Wąskotorowe przystanek osobowy 1914 1965 1965
Konin Czarków przystanek osobowy 1915 1965 1965
Konin Wąskotorowy
(niem. Konin Schmalspurbahnhof)[1]
stacja kolejowa 1921 1965 1965
Maliniec przystanek osobowy 1915 1965 1965
Marantów przystanek osobowy 1915 1965 1965
Pątnów przystanek osobowy 1914 1965 1965
Pątnów Mały przystanek osobowy 1914 1965 1965
[5]

Bocznice normalnotorowe

Źródła: [1][13]

Koleje Górnicze KWB Konin

Osobny artykuł: Koleje Górnicze KWB Konin.
  1. a b c d e f g h i j k l m n o Robert Michalak. Zarys dziejów kolei żelaznych w Koninie. „Świat Kolei”. 4/2009, s. 12-19, kwiecień 2009. EMI-PRESS. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  2. Robert Olejnik: Węgla wędrówki po torach (pol.). konin.lm.pl, 2011-06-30. [dostęp 2013-03-12].
  3. Rozkład jazdy Kolei Wielkopolskich ważny od 9 grudnia 2012 roku (pol.). koleje-wielkopolskie.com.pl, 2012-11-19. [dostęp 2013-10-30].
  4. Nowy, ale stary dworzec kolejowy (pol.). konin-starowka.pl, 2013-05-22. [dostęp 2013-09-12].
  5. a b c Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011, s. D6. ISBN 978-83-931006-4-4. (pol.)
  6. Punkty obsługi Klienta (pol.). koleje-wielkopolskie.com.pl. [dostęp 2013-11-03].
  7. Lista Biletomatów (pol.). intercity.pl. [dostęp 2013-11-03].
  8. Małgorzata Łoś: Konin (pol.). wiezecisnien.eu. [dostęp 2013-11-03].
  9. Wykaz ogólnodostępnych torów ładunkowych z przyległym placem lub rampą będących w zarządzie PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. do wykonywania czynności ładunkowych (pol.). plk-sa.pl, 2013-06-21. [dostęp 2013-09-15].
  10. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych (pol.). plk-sa.pl, 2013-07-01. [dostęp 2013-09-23].
  11. a b c Indeks stacji, przystanków osobowych, posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas Linii Kolejowych Polski 2011. Wyd. pierwsze. Rybnik: Eurosprinter, 2011. ISBN 978-83-931006-4-4. (pol.)
  12. Wykaz peronów. plk-sa.pl, 2012-12-03. [dostęp 2013-01-14].
  13. Wykaz odległości do terminali towarowych, punktów zaopatrzenia w paliwo, torów postojowych i punktów utrzymania pojazdów kolejowych (pol.). plk-sa.pl, 2013-10-02. [dostęp 2013-11-03].

Kategoria:Transport kolejowy w województwie wielkopolskim Kategoria:Transport w Koninie