Главная страница

Mark 28
Państwo Stany Zjednoczone
Przenoszona przez okręty podwodne
Zwalczanie okręty nawodne
Długość 6,2 metra
Średnica 533 mm
Napęd elektryczny
Zasięg 5670 metrów
Prędkość 16 węzłów
Naprowadzanie pasywne akustyczne
Masa głowicy 272 kg

Torpeda Mark 28amerykańska elektryczna torpeda samonaprowadzająca kalibru 533 mm z pasywnym naprowadzaniem akustycznym z czasów II wojny światowej. Skonstruowana do zwalczania nawodnych okrętów eskorty Mark 28 (Mk 28), była jedyną samonaprowadzającą się torpedą tego kalibru, użytą przez amerykańską marynarkę wojenną do podczas wojny na Pacyfiku w trakcie II wojny światowej. Mark 28, wyposażona w głowicę o masie 272 kilogramów, została czternastokrotnie użyta przez amerykańskie okręty podwodne przeciw japońskim okrętom eskortowym, przy uzyskaniu czterech trafień.

Rozwój torpedy

W czasie gdy Wydział 6. National Defense Research Committee (NDRC) oraz wiele placówek cywilnych i marynarki wojennej zaangażowanych było w rozwój lotniczej torpedy przeciwpodwodnej Mark 24 „Fido”, naukowcy biorący udział w programie zasugerowali przeprowadzenie dodatkowych eksperymentów z systemami akustycznego pomiaru odległości i kierunku oraz dodanie systemu akustycznej kontroli do standardowych torped marynarki[1]. Pod koniec 1942 roku jednak, wszystkie amerykańskie testowe poligony torpedowe pracowały według napiętego terminarza, toteż odpowiadając na list dr Johna Tate, fizyka z Uniwersytetu Minnesoty będącego w tym czasie szefem Wydziału 6, koordynator badań i rozwoju US Navy wiceadmirał Julius Furer, zaznaczył że propozycja musi zostać starannie rozważona, przed udzieleniem jej priorytetu nad innymi toczącymi się programami torpedowymi[1]. Kierujące programami zbrojeniowymi marynarki Bureau of Ordnance, odłożyło w rzeczywistości propozycję ad acta, do momentu odkrycia że niemiecka III Rzesza przymierza się do wprowadzenia do służby akustycznie kontrolowanej torpedy G7es „Falke”[2][1]. W kwietniu 1943 marynarka amerykańska w pośpiechu rozpoczeła prace nad dostosowaniem standardowej torpedy do kierowania akustycznego, wysyłając dwa egzemplarze Mark 18 do Harvard Underwater Sound Laboratory (HUSL) w Cambridge w stanie Massachusetts, w celu użycia ich w pracach nad torpedą naprowadzaną akustycznie.

Pierwszym zadaniem jakie postawiło przed sobą HUSL była instalacja w przedzie torpedy na miejscu głowicy bojowej hydrofonów, wzmacniaczy i urządzeń zapisujących dźwięk, celem pomiaru i określenia szumów własnych torpedy w warunkach operacyjnych. W rezultacie tych prac nie tylko uświadomiono sobie wysoki poziom hałasu generowanego przez Mk. 18, lecz doprowadziło to także do lepszego zrozumienia roli odgrywanej przez generowaną przez pędnik kawitację[1]. Razem z innymi znanymi już ówcześnie źródłami hałasów własnych, tworzyła ona wystarczająco dużo podstaw dla mającego już długą historię sceptycyzmu wobec wykonalności kontroli akustycznej dla torped poruszających się z dużymi prędkościami. Mimo wszystko, naukowcy HUSL zdolni byli osiągnąć akceptowalne zmniejszenie poziomu hałasu przez izolację przekładni wału napędzającego śrubę oraz przez dodanie redukującej hałas uszczelki między sekcją nosową torpedy a jej korpusem, eliminując w ten sposób kontakt między tworzącymi je metalami.

Po intensywnych pracach nad zwiększeniem sprawności hydrofonów, byli tez w stanie opracować konstrukcję urządzenia odróżniającego dźwięki napływające z czoła wzdłuż osi hydrofonu, od dźwięków napływających z tyłu wzdłuż osi torpedy. Do końca 1944 roku, kombinacja tych modyfikacji z rozwojem nowego cztero-kanałowego wzmacniacza umożliwiła konstrukcję torpedy akustycznej zdolnej do operowania przy prędkości 28 węzłów[1].

W międzyczasie jednak, równoległe studia prowadzone przez HUSL i Bell Labs przekonały inżynierów, że wykonalną jest produkcja torped akustycznych operujących z prędkością 20 węzłów przy użyciu jedynie jednej śruby, co eliminowało w całości problem hałasów generowanych przez przekładnię. Wobec powyższego, zdecydowano się skierować do produkcji nowa torpedę Mark 28 na aktualnym etapie jej rozwoju, powierzając jej produkcję przedsiębiorstwu Western Electric, która jeszcze przed zakończeniem wojny dostarczyła marynarce kilkaset sztuk tego pocisku, zbyt późno jednak aby mogły być użyte bojowo podczas kończącego się już konfliktu[1].

Zapoczątkowane jednak wcześniej prace badawcze były nieustannie kontynuowane, dzięki czemu inżynierowie Bell Labs oraz Western Electric opracowali konstrukcję sukcesora Mk. 28, oznaczonego jako Mark 29, zdolnego do pracy przy prędkości 25 węzłów[1].

  1. a b c d e f g Wildenberg, Polmar: Ship killer, s. 145-148
  2. Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 345

Bibliografia

  • Thomas Wildenberg, Norman Polmar: Ship killer: a history of the American torpedo. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 2010. ISBN 978-1-59114-688-9.
  • Roger Branfill-Cook: Torpedo: The Complete History of the World's Most Revolutionary Naval Weapon. Seaforth Publishing, 27 sierpnia 2014. ISBN 978-1-84832-215-8. (ang.)
  • Eberhard Rőssler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9.