Главная страница

Podbródek (element skrzypiec, na pierwszym planie po lewej)
Żeberko (element zakładany od spodu na pudło rezonansowe skrzypiec)

Szyja skrzypka (ang. {{{1}}} fiddler's neck) – zmiany skórne w obrębie szyi i podbródka, wywołane podrażnieniami związanymi z grą na skrzypcach lub altówce, rzadziej wiolonczeli. Schorzenie nieuwzględnione w klasyfikacji ICD-10. Dolegliwość szeroko znana wśród skrzypków, w terminologii medycznej ujęta dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku[1][2].

Etiologia

Powstaje w wyniku długotrwałego docisku wywieranego przez żuchwę (od góry) i bark wraz z obojczykiem (od dołu) na elementy instrumentu: podbródek i żeberko. Zmiany skórne mogą mieć podłoże mechaniczne (stwardnienie, obrzęk, otarcia prowadzące do zmian o charakterze grzybicznym i lub bakteryjnym) i (lub) alergiczne, jako wyprysk kontaktowy alergiczny w reakcji na materiał, z którego jest wykonany podbródek, najczęściej sole metali (nikiel[3]), a także na użyty do jego pokrycia lakier, osiadające na podbródku okruchy kalafonii ze smyczka (stosunkowo rzadko), na terpentynę, żywice syntetyczne, formaldehyd, egzotyczne gatunki drewna (mahoń)[4].

Objawy i przebieg

Zazwyczaj obserwuje się obszar lichenifikacji i hiperpigmentacji na skórze szyi poniżej kąta żuchwy. Mogą być obecne rumień, wzmożone poletkowanie skóry, bliznowacenie oraz wykwity skórne o charakterze grudek i krost ("acne mechanica"), a nawet torbieli[3][5]. W przypadku mężczyzn z zarostem niekiedy stwierdza się ogniskowe łysienie w miejscu ucisku[6]. Opisywano zaostrzenie rzekomego zapalenia okołomieszkowego brody (pseudofolliculitis barbae) spowodowane grą na skrzypcach[7]. Sugerowano, że czynniki emocjonalne mogą zaostrzać przebieg tego schorzenia, tak jak i innych dermatoz[6].

Epidemiologia

Brak opracowań na temat występowania schorzenia w większych grupach muzyków; pojedyncze doniesienia sugerują, że jest to bardzo częsta przypadłość. Wydaje się, że jest to najczęstsze schorzenie z grupy dermatoz związanych z aktywnością zawodową wśród profesjonalnych muzyków[6]. W pierwszym opisie schorzenia z 1978 roku spośród muzyków BBC Concert Orchestra praktycznie każdy grający na skrzypcach (23 skrzypków) miał objawy. W badanej grupie przeciętny wiek pojawienia się objawów wynosił 14 lat, a każdy z muzyków ćwiczył grę na instrumencie średnio 4 godziny dziennie[1]. Objawy pojawiają się po 2-3 latach od rozpoczęcia gry na instrumencie. Dotknięci tym schorzeniem są przede wszystkim muzycy grający na skrzypcach i altówce, ale także na wiolonczeli[8].

W ankiecie, wysłanej w 2008 roku przez Gambichlera i współpracowników do 19 wyższych szkół muzycznych, 14,7% ze 116 muzyków grających na skrzypcach lub altówce zgłosiło objawy szyi skrzypka[9].

Rozpoznanie

Rozpoznanie stawia się na podstawie typowego wywiadu i obrazu klinicznego. W diagnostyce tego schorzenia wykonuje się standardowe testy płatkowe (z uwzględnieniem soli niklu), czasem zachodzi konieczność wykonania dodatkowych testów na żywice syntetyczne i różne rodzaje drewna[8]. Niekiedy wykonuje się również testy skórne punktowe[3], chociaż nie są one uwzględniane w programie diagnostycznym przez innych autorów[8]. Potwierdzenie związku wykrytej nadwrażliwości alergicznej na nikiel z objawami można otrzymać sprawdzając obecność soli niklu w podbródku instrumentu dimetyloglioksymem[8]. W przypadku negatywnych wyników testów płatkowych rozpoznanie można ostatecznie ustalić przy pomocy biopsji skóry i badania histopatologicznego: stwierdza się wówczas akantozę i reakcję ziarnniakową oraz obecność pęcherzykowych torbieli w powierzchownych i głębokich warstwach skóry[8].

Leczenie

Leczenie jest zachowawcze[10]. Muzycy dotknięci tą dolegliwością stosują środki zaradcze w postaci maści lub wycinków tkaniny dodatkowo osłaniającej podbródek[8], u mężczyzn może pomóc zapuszczenie brody[7]. Leczenie może być trudne, gdyż pacjenci z reguły nie zgadzają się na zastosownaie środka zaradczego jakim jest przerwa w grze na instrumencie[8].

Zobacz też

  1. a b Peachey RD, Matthews CN. 'Fiddler's neck'. „The British journal of dermatology”, s. 669–74, czerwiec 1978. DOI: 10.1111/j.1365-2133.1978.tb03586.x. PMID: 150281. 
  2. Stern JB. The edema of fiddler's neck. „Journal of the American Academy of Dermatology”, s. 538–40, grudzień 1979. PMID: 160919. 
  3. a b c Pincelli C, Motolese A, Pincelli L. Fiddler's neck and nickel dermatitis. „Contact dermatitis”, s. 37, lipiec 1985. PMID: 4042644. 
  4. Kuner N, Jappe U. Allergic contact dermatitis from colophonium, turpentine and ebony in a violinist presenting as fiddler's neck. „Contact dermatitis”, s. 258–9, kwiecień 2004. DOI: 10.1111/j.0105-1873.2004.0301i.x. PMID: 15186392. 
  5. Gambichler T, Boms S, Freitag M. Contact dermatitis and other skin conditions in instrumental musicians. „BMC dermatology”, s. 3, kwiecień 2004. DOI: 10.1186/1471-5945-4-3. PMID: 15090069. 
  6. a b c Onder M, Aksakal AB, Oztaş MO, Gürer MA. Skin problems of musicians. „International journal of dermatology”, s. 192–5, marzec 1999. PMID: 10208614. 
  7. a b Lachapelle JM, Tennstedt D, Cromphaut P. Pseudofolliculitis of the beard and "fiddler's neck". „Contact dermatitis”, s. 247, kwiecień 1984. PMID: 6734183. 
  8. a b c d e f g Moreno JC, Gata IM, García-Bravo B, Camacho FM. Fiddler's neck. „American journal of contact dermatitis : official journal of the American Contact Dermatitis Society”, s. 39–42, marzec 1997. PMID: 9066848. 
  9. Gambichler T, Uzun A, Boms S, Altmeyer P, Altenmüller E. Skin conditions in instrumental musicians: a self-reported survey. „Contact dermatitis”, s. 217–22, kwiecień 2008. DOI: 10.1111/j.1600-0536.2007.01310.x. PMID: 18353029. 
  10. Kaufman BH, Hoffman AD, Zimmerman D. Fiddler's neck in a child. „The Journal of pediatrics”, s. 89–90, lipiec 1988. PMID: 3385536. 

Szablon:Hmed