Главная страница

Szablon:PropozycjaDobregoArtykułu

Synagoga w Warszawie
{{{nazwa oryginalna}}}
Ilustracja
{{{opis zdjęcia}}}
Państwo {{{państwo}}}
Miejscowość {{{miejscowość}}}
Adres {{{adres}}}
Budulec murowana
Data budowy {{{data budowy}}}
Data likwidacji {{{data likwidacji}}}
Data zburzenia {{{data zburzenia}}}
Data odbudowy {{{data odbudowy}}}
Tradycja ortodoksyjna
Obecnie nieużytkowana
Położenie na mapie brak
Mapa lokalizacyjna brak
Brak mapy: {{państwo dane {{{państwo}}} | mapa/core | wariant = {{{państwo}}} }}
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
[{{{www}}} Strona internetowa]
Ściana Płaczu
Strzelec
Skorpion
Bliźnięta

Synagoga w Warszawie - dom modlitwy znajdujący się w Warszawie w oficynie kamienic przy ulicy Targowej 50/52. W jego wnętrzu znajdują się jedne z dwóch zachowanych malowideł synagogalnych na Mazowszu.

Historia

Synagoga została zbudowana w drugiej połowie XIX wieku jako oficyna kamienic Rothblitów i Sokołowskiego[1]. W 1934 roku w jej wnętrzu wykonano nowe polichromie. Nieznane są losy modlitewni z okresu II wojny światowej, ale można przypuszczać, że wyposażenie wnętrza zostało zdewastowane.

Po zakończeniu wojny we wnętrzu synagogi urządzono magazyny oraz garaż, a część polichromii została zamalowana. Przez wiele lat nie wiedziano o dawnym przeznaczeniu obiektu. W marcu 1996 roku varsavianiści Janusz Sujecki z Zespołu Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy i Jarosław Zieliński z Towarzystwa Opieki nad Zabytkami[2] przez przypadek natknęli się na fragmenty malowideł ściennych w synagodze. Całe okrycie uznano za rewelację, ponieważ były to jedynyne odnalezione do tego czasu autentycznyne polichromie żydowskiego domu modlitwy na Mazowszu[3]. W 2001 roku został wpisany przez wojewódzkiego konseratora zabytków do rejestru zabytków.

Przez długi okres czasu stoczono długą batalię, by z oficyny usunąć najemcę, który w dawnej modlitewni urządził garaż. Lokatora wykwaterowała zarządzająca nieruchomością dzielnicowa administracja[4]. Przez wiele lat nie było pomysłu na zagospodarowanie synagogi, a w pustych, nieogrzewanych pomieszczeniach stan polichromii z roku na rok był coraz gorszy. W listopadzie 1999 roku polichromie podobnej treści wyszły spod warstw białej farby w sąsiedniej sali oficyny. Przypuszcza się, że pomieszczenie to mogło być salą przeznaczoną dla kobiet, bądź nawet osobnym domem modlitwy[2][4].

18 stycznia 2002 roku pomieszczenia modlitewni zostały wynajęte przez gminę Warszawa-Centrum Fundacji Cmentarza Żydowskiego "Gęsia", zajmującej się ratowaniem żydowskich zabytków w Polsce[3].

Fundacja sporządziła program prac remontowych i konserwatorskich, wykonała prace remontowe dachu, w tym wymieniono więźbę dachową i pokryto dach nowym poszyciem dachowym, usunięto drzewo, które rosło tuż obok okna piwnicy wraz z korzeniami, które rozsadzały fundamenty, uporzadowano i oczyszczono odkrytą w 2002 roku piwnicę w której mieściła się mykwa oraz szaleszides, czyli pomieszczenie, w której religijni Żydzi spożywali szabasowe posiłki. Ostatnią pracą jaką wykonano było zabezpieczenie wejścia do piwnicy nowymi meatalowymi drzwiami, odtworzenie okna oraz odrestaurowanie schodów.

Fundacja "Gęsia" planowała otworzyć synagogę do celów kultowych oraz utworzyć w niej niewielkie muzeum judaistyczne. Większość funduszy na remont pochodziła bezpośrednio z kasy fundacji, ale dotacje złożyła również Fundacja im. Stefana Batorego, a także od prywatni darczyńcy z Polski i z zagranicy.

1 czerwca 2005 roku Fundacja "Gęsia" na wniosek Konserwatora Zabytków Ryszarda Głowacza przerwała renowację synagogi. W przyszłości planuje się ulokowanie w synagodze i otaczających ją kamienicach Muzeum Warszawskiej Pragi[5].

Architektura

We wnętrzu na ścianach zachowały pozostałości oryginalnych polichromii i inskrypcji hebrajskich z chronogramem 5694, który oznacza 1934 rok. Przedstawiają m.in. grób Racheli w Betlejem, jeden z siedmiu w Polsce pełny cykl zodiakalny oraz Żydów modlących się pod Ścianą Płaczu w Jerozolimie. Na ostaniej widnieje inskrypcja: "To ufundowali bracia: Jisrael Jehuda, Jehoszua, Josef i Zeew, synowie pana Dawida Grinsztajna, niech jego światło nam przyświeca. Roku 694 według krótkiej rachuby"[6]. Ze względu na duże zawilgocenie obiektu stan zachowania malowideł jest bardzo zły.

  • Obiekt zabytkowy znak.svg Synagoga jest obiektem, który stanowi wartość zabytkową. Została ona wpisana do krajowego rejestru zabytków nieruchomych pod numerem 6-A w dniu 19 stycznia 2001 roku.

Linki zewnętrzne

  1. Głos Gminy Starozakonnych w Rzeczypospolitej Polskiej, nr 17-18, str. 8
  2. a b Domy modlitwy na Pradze - gazeta.pl, 01.02.2002 (ostatni dostęp 01.02.2002)
  3. a b Tomasz Urzykowski, Bożnica na Targowej - gazeta.pl, 29.08.2002 (Ostatni dostęp 29.08.2002)
  4. a b Dom modlitwy - gazeta.pl, 29.08.2002 (Ostatni dostęp 29.08.2002)
  5. Tomasz Urzykowski, Niedaleko Różyca będzie Muzeum Pragi - gazeta.pl, 25.10.2007 (ostatni dostęp 26.10.2007)
  6. Andrzej Trzciński, Zachowane wystroje malarskie bożnic w Polsce, Studia Judaica 4: 2001 nr 1-2(7-8) s. 67-95