Главная страница

Siarhiej Antonczyk
Сяргей Антончык
Data i miejsce urodzenia 1 kwietnia 1956
Pleszczenice, Białoruska SRR, ZSRR
Deputowany do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR/Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji
Okres od 1990
do 1995
Przynależność polityczna Opozycja BNF

Siarhiej Antonawicz Antonczyk (biał. Сяргей Антонавіч Антончык[1], ros. Сергей Антонович Антончик, Siergiej Antonowicz Antonczik; ur. 1 kwietnia 1956 w Pleszczenicach) – białoruski polityk i działacz robotniczy, w latach 1990–1995 deputowany do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR/Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji; członek Opozycji BNF – frakcji parlamentarnej partii Białoruski Front Ludowy (Biełaruski Narodny Front) – o charakterze antykomunistycznym i niepodległościowym.

Biografia

Siarhiej Antonczyk urodził się 1 kwietnia 1956 roku w osiedlu Pleszczenice, w rejonie łohojskim obwodu mińskiego. Posiada średnie wykształcenie. Pracował jako galwanizer aparaturowy w Mińskim Zjednoczeniu Produkcyjnym im. Lenina (obecnie Fabryka Budowy Przyrządów BiełWAR)[2].

Działalność parlamentarna

Siarhiej Antonczyk brał aktywny udział w antysowieckiej opozycji od 1988 roku (czyli od początku jej istnienia), tworząc podstawy białoruskiego ruchu robotniczego[3]. W 1990 roku został wybrany na deputowanego ludowego do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR z Jasienińskiego Okręgu Wyborczego Nr 17 miasta Mińska. Wchodził w skład szeregu komisji parlamentarnych: Komisji Mandatowej Rady Najwyższej, Komisji Rady Najwyższej ds. Pracy, Cen, Zatrudnienia i Socjalnej Ochrony Ludności, a także Czasowej Komisji Rady Najwyższej ds. Przywilejów. Był również członkiem tzw. Gabinetu Cieni Opozycji BNF (frakcji parlamentarnej Białoruskiego Frontu Ludowego). Kierował w nim Komitetem do Walki z Korupcją, był jednym z szefów cieniowego Ministerstwa Pracy, Ochrony Socjalnej i Kontroli nad Prywatyzacją[4].

Brał udział w opracowaniu i przyjęciu Deklaracji o Państwowej Suwerenności Białorusi, przygotowaniu projektów ustaw na nadzwyczajnej sesji Rady Najwyższej 24–25 sierpnia 1991 roku, w czasie której ogłoszono niepodległość Białorusi[4].

20 grudnia 1994 roku przedstawił w parlamencie opracowane przez siebie sprawozdanie na temat korupcji w otoczeniu prezydenta Alaksandra Łukaszenki i rządzie Michaiła Czyhira[5]. Wbrew decyzji Rady Najwyższej władze zabroniły publikacji sprawozdania w prasie. Gazety zostały wówczas wydane z „białymi plamami”[4]. Wkrótce potem szef administracji prezydenta Iwan Ciciankou wytoczył Antonczykowi proces o naruszenie dobrego imienia i godności. Antonczyk proces przegrał, a jego majątek został częściowo skonfiskowany[2].

Siarhiej Antonczyk był współautorem szeregu projektów ustaw przygotowanych przez Opozycję BNF. Uczestniczył w głodówce deputowanych tej frakcji 11–12 kwietnia 1995 roku w Sali Owalnej parlamentu, ogłoszonej na znak protestu przeciwko zainicjowanemu przez prezydenta Łukaszenkę referendum na temat wprowadzenia języka rosyjskiego jako drugiego języka państwowego, zmiany symboli państwowych Białorusi (biało-czerwono-białej flagi i herbu Pogoni) na symbole nawiązujące do sowieckich, integracji ekonomicznej z Rosją i prawie prezydenta do rozwiązywania parlamentu[4]. W nocy z 11 na 12 kwietnia został razem z innymi protestującymi wywleczony siłą z sali parlamentu przez zamaskowanych funkcjonariuszy wojska i służb specjalnych, pobity, wepchnięty do samochodu, wywieziony, a następnie wyrzucony na ulicy w centrum Mińska[6].

W 2010 roku Zianon Pazniak opisał w swoich wspomnieniach Siarhieja Antonczyka z początku lat 90. następująco:

…znany bojownik z komuno-sowieckim reżimem, dusza-człowiek, z przenikliwą, wrodzoną inteligencją i przyjaznym charakterem (…) nomenklatura wytrwale go nienawidziła[3].

Działalność polityczna poza parlamentem

Siarhiej Antonczyk był jednym z przywódców ruchu robotniczego i przewodniczących komitetu strajkowego podczas masowych wystąpień robotników w kwietniu 1990 roku. Podczas strajku mińskiego metra w sierpniu 1995 roku został brutalnie zatrzymany przez służby specjalne i trzy dni przetrzymywany w odosobnieniu w jednym z oddziałów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[4].

W 1999 roku Siarhiej Antonczyk brał aktywny udział w przeprowadzonych przez białoruską opozycję wyborach prezydenckich. W 1999 roku stał na czele Funduszu Wspierania Bezrobotnych[2]. W 2001 roku planował kandydować na urząd prezydenta Białorusi[7], jednak 19 lipca zrezygnował na rzecz Michaiła Marynicza[8].

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych zajmował tworzeniem niezależnych związków zawodowych. Wielokrotnie był represjonowany i aresztowany. W kwietniu 1999 został zatrzymany pod zarzutem zorganizowanie nielegalnego mityngu w fabryce w Orszy. Po tym, jak świadkowie zmienili swoje zeznania (przedtem twierdzili, że wiec się odbył), skazany został na grzywnę 10 mln rubli białoruskich za publiczne odpowiadanie na pytania robotników, czym naruszył art. 167.1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych Republiki Białorusi[9]. 5 października 2004 roku został ukarany 15 dniami aresztu po tym, jak uznano go winnym zorganizowana „niesankcjonowanego zebrania” w biurze własnej organizacji[10].

Zakończenie działalności politycznej i dalsze represje

Na przełomie 2005 i 2006 roku zrezygnował z działalności politycznej ze względu na chorobę serca. Mimo to, nadal był represjonowany przez władze. Rankiem 10 marca 2006 roku, na kilka dni przed wyborami prezydenckimi, został zatrzymany wraz z synem Alaksandrem na przystanku niedaleko domu, gdzie odprowadzał syna do pracy. Obaj zostali skazani na 15 dni aresztu za niecenzuralne słownictwo i stawianie oporu milicji[11]. Ze względu na swoją działalność polityczną Antonczyk przez wiele lat nie był w stanie znaleźć żadnej pracy. W 2008 roku pracował przy załadunku[12].

Poglądy polityczne

Podczas kampanii wyborczej w 2001 roku Siarhiej Antonczyk stawiał na poparcie związków zawodowych oraz kładł nacisk na pracę wśród elektoratu Łukaszenki. Liczył na to, że uda mu się „uzdrowić” 15–20% wyborców, którzy deklarowali oddanie głosu na dotychczasowego prezydenta. Według niego opozycja tego nie dokonała, licząc na zwycięstwo przy pomocy swoich wyborców. W razie zwycięstwa w wyborach prezydenckich Siarhiej Antonczyk deklarował przeprowadzenie na szeroką skalę reform ekonomicznych. Sukcesu białoruskiej gospodarki upatrywał w przekazaniu jej w ręce młodych i prężnych profesjonalistów. Drugim punktem jego planu było zmniejszenie zależności od Rosji na rzecz Unii Europejskiej. Trzecim i ostatnim – unieważnienie dotychczasowych antynarodowych ustaw[13].

Życie prywatne

Siarhiej Antonczyk jest żonaty, ma troje dzieci[2]. Jeden z jego synów, Alaksandr, jest żonaty i pracuje jako zbieracz opakowań szklanych[11].

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywna forma zapisu, przy użyciu białoruskiej łacinki: Siarhiej Antonavič Antončyk.
  2. a b c d Kto... s. 18–19.
  3. a b Zianon Pazniak: Słowa pra kaleh i siabrou. W: Deputaty... s. 275.
  4. a b c d e Siarhiej Nawumczyk: Deputaty Apazycyi BNF u Wiarchounym Sawiecie XII Sklikańnia. W: Deputaty... s. 221–222.
  5. Siarhiej Antonczyk. Dakład deputata Siarhieja Antonczyka na sesii Wiarchounaha Sawietu Biełarusi 20 śnieżnia 1994 h.. „Swaboda”. 49, grudzień 1994 (biał.). [dostęp 2012-05-31]. 
  6. Siarhiej Nawumczyk: Źbićcio deputatau BNF: chronika, fota, widea (biał.). Radio Swaboda, 2010-04-09. [dostęp 2012-05-31].
  7. Juraś Laszkiewicz. Pretendenty na luby hust. „Zwiazda”. 119 (24235), 2001-06-12 (biał.). [dostęp 2012-05-31]. 
  8. Presidential Race Minus Sergei Antonchik (ang.). Karta'97, 2001-07-20. [dostęp 2012-05-31].
  9. Ahlad-Chronika paruszeńniau prawou czaławieka u Biełarusi u 1999 hodzie (biał.). Kamunikat. [dostęp 2012-05-31].
  10. Lubou Łuniowa: Za prawiadzieńnie schodu u ofisie swajoj ułasnaj arhanizacyi Siarhiej Antonczyk arysztawany i asudżany na 15 sutak (biał.). Radio Swaboda, 2004-10-05 14:43. [dostęp 2012-05-31].
  11. a b Aleh Gruździłowicz: Byłoha deputata Siarhieja Antonczyka i jahonaha syna Alaksandra asudzili da 15 sutak administracyjnaha arysztu (biał.). Radio Swaboda, 2006-03-10 18:30. [dostęp 2012-05-31].
  12. Siarhiej Antonczyk wymuszany pracawać hruzczykam (biał.). Nasza Niwa, 2008-07-31. [dostęp 2012-05-31].
  13. Siarhiej Antonczyk, Siewiaryn Kwiatkouski: Siarhiej Antonczyk aficyjna zajawić pra namier balatawacca u prezydenty 5 traunia ab 1-j hadzinie pa mienskim czasie (biał.). tut.by, 2001-06-04, 00:00. [dostęp 2012-05-31].

Bibliografia