Главная страница

SM UC-14
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa okręt podwodny
Typ UC I
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia AG Weser, Brema
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 28 stycznia 1915
Wodowanie 13 maja 1915
 Kaiserliche Marine
Nazwa UC-14
Wejście do służby 5 czerwca 1915
 K.u.K. Kriegsmarine
Nazwa U-18
Wycofanie ze służby 9 października 1916
Los okrętu zatonął 3.10.1917
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

168 ton[a]
183 t
Długość 33,99 m
Szerokość 3,15 m
Zanurzenie 3,04 m
Zanurzenie maksymalne 50 m
Napęd
1 silnik wysokoprężny o mocy 90 KM
1 silnik elektryczny o mocy 175 KM, 1 śruba
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

6,2 węzła
5,22 w.
Zasięg powierzchnia: 780 Mm @ 5 w.
zanurzenie: 50 Mm @ 4 w.
Uzbrojenie
12 min, 1 km
Załoga 14

SM UC-14niemiecki podwodny stawiacz min z okresu I wojny światowej, czternasty w kolejności okręt podwodny typu UC I. Zwodowany 13 maja 1915 roku w stoczni AG Weser w Bremie, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 5 czerwca 1915 roku. Przewieziony w częściach nad Adriatyk, został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-18, zaś od stycznia 1917 roku stacjonował nad Morzem Północnym. W czasie służby operacyjnej okręt odbył 38 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 14 statków o łącznej pojemności 8182 BRT[a] i dwa okręty o łącznej wyporności 14 107 ton (w tym włoski pancernik „Regina Margherita”). UC-14 został zatopiony 3 października 1917 roku, po wejściu na brytyjską zagrodę minową w okolicach Zeebrugge.

Projekt i dane taktyczno–techniczne

Sukcesy pierwszych niemieckich U-Bootów na początku I wojny światowej (m.in. zatopienie brytyjskich krążowników pancernych HMS[b] „Aboukir”, „Hogue” i „Cressy” przez U-9) skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowych typów okrętów podwodnych[1]. Doceniając też wagę wojny minowej, 9 października 1914 roku ministerstwo marynarki zatwierdziło projekt małego podwodnego stawiacza min (określanego później typem UC I)[1][2].

SM[c] UC-14 był niewielkim, jednokadłubowym przybrzeżnym okrętem podwodnym o długości całkowitej 33,99 metra, szerokości 3,15 metra i zanurzeniu 3,04 metra[2][3][4]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 6,3 metra[5]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 168 ton, a w zanurzeniu 183 tony[3][6][7]. Jednostka posiadała zaokrąglony dziób oraz cylindryczny kiosk o średnicy 1,3 m, obudowany opływową osłoną[8]. Okręt napędzany był na powierzchni przez 6-cylindrowy, czterosuwowy silnik diesla Daimler RS166 o mocy 90 koni mechanicznych (KM), zaś pod wodą poruszał się dzięki silnikowi elektrycznemu SSW o mocy 175 KM[2][3][9]. Poruszający jedną trójłopatową, wykonaną z brązu śrubą (o średnicy 1,8 m)[8] układ napędowy zapewniał prędkość 6,2 węzła na powierzchni i 5,22 węzła w zanurzeniu[6][10] (przy użyciu na powierzchni silnika elektrycznego okręt był w stanie osiągnąć 7,5 węzła[11]). Zasięg wynosił 780 Mm przy prędkości 5 węzłów w położeniu nawodnym oraz 50 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[4][9][d]. Okręt zabierał 3,5 tony oleju napędowego[4], a energia elektryczna magazynowana była w akumulatorach składających się ze 112 ogniw, o pojemności 4000 Ah, które zapewniały 3 godziny podwodnego pływania przy pełnym obciążeniu[11]. Okręt posiadał dwa wewnętrzne zbiorniki balastowe[11]. Maksymalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, zaś czas zanurzenia 23-36 s[4]. Okręt nie posiadał uzbrojenia torpedowego ani artyleryjskiego, przenosił natomiast w części dziobowej (poza kadłubem sztywnym) 12 min kotwicznych typu UC/120 w sześciu skośnych pionowych komorach minowych o średnicy 100 cm[7][8][10]. Układ ten powodował, że zapalniki min trzeba było uzbrajać przed rejsem, gdyż na morzu nie było do nich dostępu[13]. Uzbrojenie uzupełniał jeden karabin maszynowy z zapasem amunicji wynoszącym 150 naboi[2][3][5]. Okręt posiadał jeden peryskop Zeissa, a do jego wnętrza prowadziły dwa luki: jeden w kiosku i drugi w części rufowej, prowadzący do pomieszczeń załogi[8]. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 136 kg[8]. Załoga okrętu składała się z 1 oficera (dowódcy) oraz 13 podoficerów i marynarzy[3][4][e].

Budowa

SM UC-14 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako czternasty z serii 16 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[5][12][14]. Został zbudowany w stoczni AG Weser w Bremie[2][15]. UC-14 otrzymał numer stoczniowy 229 (Werk 229)[5]. Stępkę okrętu położono 28 stycznia 1915 roku[5], zwodowany został 13 maja 1915 roku[6], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 5 czerwca 1915 roku[5][16].

Przebieg służby

1915 rok

5 czerwca 1915 roku dowódcą UC-14 mianowany został por. mar. Cäsar Bauer[17]. 15 lipca okręt został w sekcjach przewieziony koleją do austro-węgierskiej bazy Pola nad Adriatykiem, gdzie został powtórnie zmontowany[14][18]. UC-14 włączono w skład Niemieckiej Flotylli Pola, operującej z Poli i Cattaro[5][19]. Okręt nominalnie wcielono do K.u.K. Kriegsmarine pod nazwą U-18, jednak załoga pozostała niemiecka[20][f]. W okresie od 29 lipca do 11 września okręt bazował w Konstantynopolu, operując w tym czasie na Morzu Egejskim[21]. Pierwszy sukces odniesiony został 4 grudnia, kiedy to na postawioną przez okręt zagrodę minową weszły dwie włoskie jednostki: zbudowany w 1912 roku niszczyciel „Intrepido” (680 t), który zatonął w okolicy Valony ze stratą 4 marynarzy[22][23][24] oraz pochodzący z 1892 roku statek pasażerski „Re Umberto” (2953 BRT), na którym zginęły 53 osoby (zatonął na tych samych wodach, w okolicy Przylądka Linguetta[25][23][g].

1916 rok

8 stycznia 1916 na postawionych przez UC-14 w okolicy Brindisi minach zostały zatopione trzy jednostki: zbudowany w 1910 roku włoski transportowiec „Citta Di Palermo” (3415 BRT), który zatonął ze stratą 84 ludzi[27][28]; brytyjski kuter HMD[h] „Freuchny” (84 ts), na którego pokładzie zginęło 8 członków załogi[29] oraz zbudowany w 1907 roku kuter HMD „Morning Star” (97 ts), na którym zginęło 9 marynarzy[30].

7 stycznia 1916 roku okręt otrzymał nowego kapitana, którym został por. mar. Franz Becker[31]. 20 lutego na minach postawionych przez UC-14 w okolicy Brindisi zatonął zbudowany w 1914 roku kuter HMD „Gavenwood” (88 ts), na którym zginęło 11 członków załogi[32]. 16 marca w drodze z Cattaro do Korfu okręt został zaatakowany torpedami wystrzelonymi przez wrogi okręt podwodny: jedna przeszła tuż za rufą, a druga trafiła w śródokręcie, jednak nie wybuchła[28]. 20 marca szczęście opuściło załogę pochodzącego z 1913 roku francuskiego uzbrojonego trawlera „Ginette” (272 t), który zatonął po wejściu na minę nieopodal wyspy Korfu[33][i].

1 lipca dowództwo okrętu objął por. mar. Alfred Klatt[34]. 9 października UC-14 zakończył służbę we Flotylli Pola i został następnie w sekcjach przewieziony z powrotem nad Morze Północne[5][35]. Postawione przez niego wcześniej miny stały się jednak przyczyną zagłady jeszcze trzech jednostek: 26 listopada w okolicy Gallipoli zatonął brytyjski kuter HMD „Finross” (78 ts)[36] oraz, na tych samych wodach, nieopodal Santa Maria di Leuca, kuter HMD „Michaelmas Daisy” (99 ts), na którym śmierć poniosła cała załoga licząca 12 osób[37]; 12 grudnia natomiast nieopodal Valony na pochodzącej z UC-14 minie zatonął włoski przeddrednot „Regina Margherita” o wyporności 13 427 ton (w katastrofie zginęło 675 członków załogi)[38][39].

1917 rok

11 stycznia okręt włączono do Flotylli Flandria[5], a jego nowym dowódcą został por. mar. Ulrich Pilzecker[40]. Na pierwszy sukces pod jego dowództwem załoga okrętu musiała czekać do 30 marca, kiedy to na południowy wschód od Lowestoft (na pozycji Nieprawidłowe parametry: {52|26|0|N|1|48|0|E}) zatonął brytyjski uzbrojony trawler HMT[j] „Christopher” (316 ts) – wraz z okrętem zginęło 5 członków załogi[41][k]. 9 kwietnia jego los podzielił zbudowany w 1913 roku uzbrojony trawler HMT „Orthos” (218 ts), który za stratą 1 marynarza zatonął na pozycji Nieprawidłowe parametry: {52|23|0|N|1|52|30|E}[43]. 23 maja na wschód od Lowestoft (na pozycji Nieprawidłowe parametry: {52|30|0|N|1|54|0|E}) zatonął kolejny uzbrojony trawler HMT „Tettenhall” (227 ts), na którym zginęło 6 osób[44].

7 lipca 1917 roku nowym dowódcą UC-14 mianowany został por. mar. Helmut Lorenz[45]. Jego osiągnięciem było zatopienie 10 września zbudowanego w 1912 roku uzbrojonego trawlera HMT „Loch Ard” (225 ts), na którym zginęło 5 ludzi (na pozycji Nieprawidłowe parametry: {52|30|0|N|1|53|0|E})[46].

14 września dowództwo okrętu objął por. mar. rez. Adolf Feddersen[47]. 2 października na postawionej przez UC-14 minie ze stratą 5 marynarzy zatonął na Morzu Północnym kuter rybacki „Willing Boys” (51 BRT)[48], a 7 października jego los podzielił kuter rybacki „Reliance” (60 BRT), na którym zginęło 10 rybaków[49].

Wiadomości o tych sukcesach nie dotarły nigdy do załogi UC-14, gdyż 3 października 1917 roku okręt zatonął na brytyjskiej zagrodzie minowej na północ od Zeebrugge, na pozycji Nieprawidłowe parametry: {51|32|0|N|3|08|45|E} (wszyscy zginęli)[5][35][50].

  1. a b Wyporność jednostek niemieckich, francuskich i włoskich podano w tonach metrycznych, okrętów brytyjskich w długich tonach (ts), dla statków handlowych podano pojemność w tonach rejestrowych brutto.
  2. HMS – His/Her Majesty's Ship – Okręt Jego/Jej Królewskiej Mości.
  3. SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  4. R.H. Gibson i M. Prendergast podają inne wartości: prędkość 8,4 węzła na powierzchni i 5,5 węzła w zanurzeniu oraz zasięg na powierzchni 850 mil morskich przy prędkości 5 węzłów[12].
  5. W momencie zatopienia na pokładzie UC-14 przebywało 17 ludzi[5].
  6. Niemieckie okręty podwodne używały bandery austro-węgierskiej, gdyż Cesarstwo Niemieckie i Włochy nie były wówczas w stanie wojny.
  7. W ostatnim kwartale 1915 roku UC-14 uczestniczył w czterech operacjach minowania[26].
  8. HMD – His Majesty's Drifter – [kuter] Jego Mości.
  9. W pierwszym półroczu 1916 roku UC-14 uczestniczył w sześciu operacjach minowania[28].
  10. HMT – His Majesty's Trawler – [trawler] Jego Mości.
  11. Od 25 lutego do 29 marca 1917 roku UC-14 uczestniczył w czterech operacjach minowania, stawiając łącznie 48 min[42].
  1. a b Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 59.
  2. a b c d e Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: 2004, s. 54.
  3. a b c d e Jane's Fighting Ships of World War I. London: 1990, s. 127.
  4. a b c d e Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 62.
  5. a b c d e f g h i j k UC 14 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-17].
  6. a b c Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 100.
  7. a b Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: 2009, s. 15.
  8. a b c d e UC-6 Thames Estuary: Archaeological Report (ang.). historicengland.org.uk. [dostęp 2016-09-17].
  9. a b Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 181.
  10. a b J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 563.
  11. a b c Class M 1 (ang.). web.archive.org-dutchsubmarines.com. [dostęp 2016-09-17].
  12. a b R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 313.
  13. Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: 2009, s. 14.
  14. a b Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: 1989, s. 44.
  15. Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. Botley, Oxford: 2002, s. 12.
  16. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 152.
  17. Kapitänleutnant Cäsar Bauer (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-17].
  18. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 70.
  19. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 177.
  20. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 529.
  21. Andriej Gonczarow, Władymir Zabłocki: U-booty Kajzera na Morzu Czarnym cz. 1. www.ops.mil.pl, 2012-08-28. s. 2. [dostęp 2016-09-19].
  22. Intrepido (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  23. a b Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 184.
  24. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 253.
  25. Re Umberto (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  26. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 183.
  27. Citta Di Palermo (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  28. a b c Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 220.
  29. HMD Freuchny (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  30. HMD Morning Star (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  31. Kapitänleutnant Franz Becker (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  32. HMD Gavenwood (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  33. Ginette (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  34. Oberleutnant zur See Alfred Klatt (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  35. a b R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 193.
  36. HMD Finross (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  37. HMD Michaelmas Daisy (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  38. Regina Margherita (rin) (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  39. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 322.
  40. Oberleutnant zur See Ulrich Pilzecker (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  41. Christopher (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  42. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 299.
  43. HMT Orthos (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  44. Tettenhall (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  45. Oberleutnant zur See Helmut Lorenz (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  46. Loch Ard (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  47. Oberleutnant zur See der Reserve Adolf Feddersen (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  48. Willing Boys (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  49. Reliance (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-09-19].
  50. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 221.

Bibliografia

  • Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4.
  • Jane's Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.)
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: Lampart, 2000. ISBN 83-86776-51-X.
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.)
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.)
  • Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2002. ISBN 1-84176-362-4. (ang.)
  • Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: WIS-2, 2009. ISBN 978-83-88259-45-6.
  • Tadeusz Wywerka Prekurat, Jan Gozdawa-Gołębiowski: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • UC 14 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-17].
  • UC-6 Thames Estuary: Archaeological Report (ang.). historicengland.org.uk. [dostęp 2016-09-17].
  • Class M 1 (ang.). web.archive.org-dutchsubmarines.com. [dostęp 2016-09-17].
  • Andriej Gonczarow, Władymir Zabłocki: U-booty Kajzera na Morzu Czarnym cz. 1. www.ops.mil.pl, 2012-08-28. [dostęp 2016-09-19].