Главная страница

SM U-73
Klasa okręt podwodny
Typ UE I
Projekt Werk 29
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Kaiserliche Werft Danzig, Gdańsk
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Wodowanie 16 czerwca 1915
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 9 października 1915
Los okrętu samozatopiony w Kotorze w dniu 30 października 1918
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

755 ton
832 ton
Długość 56,8 metry
Szerokość 5,9 metra
Zanurzenie testowe 50 metrów
Napęd
2 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Benz (2×450 KM), 2 silniki/generatory elektryczne SSW (2x330 KM), 2 wały
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

10,6 węzła
7,9 węzła
Zasięg powierzchnia: 5480 Mm / 7 węzłów
zanurzenie: 83 Mm / 4 węzłów
Uzbrojenie
2 zewnętrzne wyrzutnie torpedowe 500 mm (rufowa i dziobowa, zapas 4 torpedy), działo pokładowe 88 mm w 1917 roku zamienione na działo 105 mm[1], 2 aparaty minowe (34 miny kotwiczne)
Załoga 32

SM U-73niemiecki jednokadłubowy podwodny stawiacz min, trzeci okręt typu UE I, zbudowany w stoczni Kaiserliche Werft Danzig, Gdańsk w roku 1915[2]. Zwodowany 16 czerwca 1915 roku, wszedł do służby w Kaiserliche Marine 9 października 1915 roku. W czasie swojej służby, SM U-73[a] zatopił 18 statków o łącznej pojemności 86 649 BRT, uszkodził trzy statki o pojemności 8067 BRT oraz zatopił trzy okręty (28 750 BRT)[3]. SM U-73 ma na swoim koncie największy statek zatopiony w okresie I wojny światowej – HMHS Britannic[4][5], bliźniak słynnego RMS Titanic.

Budowa

Okręt SM U-72 był trzecim z dziesięciu okrętów typu UE I, który był następcą typu U-66. Był jednokadłubowym okrętem przeznaczonymi do działań oceanicznych, o długości 56,8 metrów, wyporności w zanurzeniu 755 ton, zasięgu 5480 Mm[6] przy prędkości 7 węzłów na powierzchni oraz 83 Mm przy prędkości 4 węzły w zanurzeniu[7]. Załoga składała się z 32 osób: 28 marynarzy i 4 oficerów[8]. Typ UE I był wyposażony w działo pokładowe o kalibrze 88 mm, które we wszystkich oprócz U-72 zostało w 1917 roku wymienione na działo o kalibrze 105 mm[1]. Wewnątrz kadłuba sztywnego okręt przewoził 34 kotwiczne miny morskie[6], stawiane z dwóch rufowych aparatów minowych o średnicy 100 cm. Każdy z nich mieścił po 3 miny. Po ich otwarciu, ciężar wody (w sumie 6 ton) musiał być kompensowany zalewaniem dziobowych zbiorników balastowych. Wygospodarowanie miejsca dla min oznaczało również przesunięcie przedziału silnikowego w kierunku dziobu[9]. Uzbrojenie torpedowe to dwie wyrzutnie (dziobowa i rufowa) kalibru 500 mm typu zewnętrznego, z zapasem 4 torped.

Służba

Pierwszym dowódcą okrętu został 9 października 1915 roku mianowany Gustav Siess[b][10]. Pod dowództwem Gustava Siessa SM U-73 zatopił 16 statków oraz 3 uszkodził[3].

30 kwietnia 1916 roku jednostka została przydzielona do II Flotylli. Pierwszym zatopionym przez SM U-73 statkiem był brytyjski żaglowiec Inverlyon(1827 BRT). 11 kwietnia 1916 roku płynący z Portland do Limerick z ładunkiem zboża statek został zatrzymany 108 mil na północny zachód od Fastnet Rock i zatopiony[11]. 17 kwietnia w czasie kontynuowania dyslokacji na Morze Śródziemne SM U-73 zatopił kolejny statek. Był to norweski parowiec "Terje Viken" (3579 BRT)[12]. Na przełomie kwietnia i maja 1916 roku okręt prowadził działania u wybrzeży Malty. 27 kwietnia u wejścia do Wielkiego Portu na postawione przez SM U-73 miny wpłynęły dwa brytyjskie okręty. Zbudowany w 1915 roku dla Royal Navy slup HMS Nasturtium o wyporności 1250 ton[13]. Zginęło 8 członków załogi[14]. Drugim zatopionym tego dnia okrętem był HMS Russell. Zbudowany w 1899 roku w Palmers Shipbuilding and Iron Company w Jarrow przeddrednot typu Duncan o wyporności 14000 ton[15]. Manewrujący u wejścia do Wielkiego Portu pancernik wszedł na dwie miny i w ciągu 20 minut zatonął. Z 720 osobowej załogi śmierć poniosły 124 osoby[16][17].

SS Burdigala

14 listopada 1916 roku 2 mile od wejścia do portu na greckiej wyspie Kiea, na minę postawioną przez SM U-73 wszedł francuski krążownik pomocniczy SS Burdigala. Ten zbudowany w 1897 roku w Gdańsku w Ferdinand Schichau Werft transatlantyk do 1912 roku pływał pod niemiecką banderą jako SS Kaiser Friedrich. W 1912 roku został sprzedany francuskiej firmie Compagnie de Navigation Sud Atlantique. W sierpniu 1914 roku statek został przejęty przez Marine nationale. Statek służy do przewozu wojska z Tulonu do Dardaneli oraz Salonik w czasie bitwy o Gallipoli, a także w kolejnym roku[18]. 20 listopada na miny postawione u wejścia do portu w Pireus wpłynęły dwa grackie parowce. Oba zostały poważnie uszkodzone. "Spetzai" (788 BRT) zatonął jednak w późniejszym okresie został wydobyty i powrócił do służby[19]. Dzień później w czasie rejsu z Neapolu do Mudros na minę postawioną w okolicy wyspy Kiea wpłynął HMHS Britannic (48158 BRT). Britannic był zbudowany w latach 1911-1915 transatlantykiem jednym z trzech podobnych statków typu Olimpic. Jednym z nich był RMS Titanic. Statek zatonął w ciągu 55 minut, jednak pomimo tak szybkiego zatonięcia liczba ofiar była niewielka. Zginęło 30 marynarzy, a 40 zostało rannych[5]. W grudniu 1916 roku SM U-73 zatopił dwa brytyjskie statki. 21 grudnia 94 mile na północny wschód od Port Said tankowiec Murex (3564 BRT), a 23 grudnia 5 mil od Aleksandrii parowiec Thistleban (4117 BRT)[3].

Pierieswiet w 1901 roku.

2 stycznia 1917 roku na miny postawione 10 mil od Port Said wszedł należący do Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego pancernik typu Pierieswiet Pierieswiet (ros. Пересвет) (wyporność 13500 ton)[20]. Zginęło 91 członków z liczącej 828 marynarzy i oficerów załogi. Pozostali zostali uratowani przez alianckie jednostki z Port Saidu. Ostatnim zatopionym przez SM U-73 pod dowództwem Gustava Siessa statkiem był brytyjski parowiec Bilswood (3097 BRT)[21]. Statek wszedł na minę 8 mil od portu w Aleksandrii.

22 maja 1917 roku dowództwo nad okrętem objął kapitan Ernst von Voigt[c][22]. Ernst von Voigt dowodził okrętem do 15 stycznia 1918 roku. W tym okresie SM U-73 zatopił cztery statki. Trzy niewielki żaglowce oraz brytyjski parowiec Midlothian (1321 BRT)[3]. 16 stycznia 1918 roku kolejnym dowódcą okrętu został kapitan Karl Meusel, który poprzednio dowodził okrętem SM U-155. Pod jego dowództwem SM U-155 zatopił 19 statków o łącznej pojemności 52387 BRT oraz jeden uszkodził[d][23]. 16 czerwca SM U-73 przejął kapitan Carl Bünte, dowodził okrętem do 15 września 1918 roku. W tym okresie SM U-73 zatopił jeden statek, brytyjski parowiec Almerian (3030 BRT). Zbudowany w 1897 roku w stoczni R. Thompson & Sons, Sunderland parowiec płynął z ładunkiem siarki i ładunkiem drobnicowym z Livorno do Liverpoolu. W dniu 19 października 13 mil na południowy zachód od Sycylii wszedł na minę i zatonął[24]. Almerian był ostatnim statkiem zatopionym przez SM U-73.

Ostatnim dowódcą jednostki został Fritz Saupe[25], mianowany na to stanowisko 16 września 1918 roku. Pod jego dowództwem okręt nie odniósł dalszych sukcesów. 30 października 1918 roku okręt został samozatopiony u wejścia do zatoki Kotor[1].

  1. SM – Seiner Majestät.
  2. Gustav Sieß (11 grudnia 1883 – 14 października 1970) w czasie I wojny światowej dowódca SM U-73, SM U-33 i SM U-65. Odznaczony dwukrotnie krzyżem żelaznym, orderem Hohenzollernów, Pour le Mérite i Krzyżem Hanzeatyckim.
  3. Ernst von Voigt (16 czerwca 1888 – ) w czasie I wojny światowej dowódca SM U-73, SM UB-8, SM U-35 i SM UC-35. Odznaczony dwukrotnie krzyżem żelaznym.
  4. Karl Meusel (4 sierpnia 1888 – 7 grudnia 1941) w czasie I wojny światowej dowódca SM U-73, SM UB-142 i SM U-155. Odznaczony dwukrotnie krzyżem żelaznym.
  1. a b c Robert Gardiner (red.): Conway's All the World Fighting Ships 1906-1921 .... s. 178.
  2. WWI U-boats U 73 (ang.). W: The U-boats of World War One 1914-1918 [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-15].
  3. a b c d Ships hit by U 73 (ang.). W: WWI U-boat Successes [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-16].
  4. Largest Ships sunk or damaged (ang.). W: The U-boats of World War One 1914-1918 [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-16].
  5. a b Britannic (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-16].
  6. a b Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact... s. 102.
  7. Type UE 1 UE ocean minelayers class (ang.). u-boat.net. [dostęp 2015-12-20].
  8. Eberhard Moller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present. s. 32.
  9. Showell Jak Mallmann: The U-boat century. s. 58.
  10. Kapitänleutnant Gustav Sieß (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-16].
  11. Inverlyon (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-16].
  12. Terje Viken (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  13. HMS Nasturtium (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  14. HMS Nasturtium (+1916) (ang.). W: Wreck Site [on-line]. www.wrecksite.eu. [dostęp 2016-01-17].
  15. HMS Russell (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  16. HMS Russell (+1916) (ang.). W: Wreck Site [on-line]. www.wrecksite.eu. [dostęp 2016-01-17].
  17. HMS Russell 100 years ago and now (ang.). u-boat.com.mt. [dostęp 2016-01-17].
  18. Dimitri Galon: The sad story of S/S Burdigala, former S/S Kaiser Friedrich (1897-1916) (ang.). W: S/S Burdigala Project [on-line]. keadive.gr. [dostęp 2016-01-17].
  19. Spetzai (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  20. Peresvet (Пересвет) [+1917] (ang.). W: Wreck Site [on-line]. www.wrecksite.eu. [dostęp 2016-01-17].
  21. Bilswood (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  22. Kapitänleutnant Ernst von Voigt (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  23. Kapitänleutnant Karl Meusel (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  24. Almerian (ang.). W: Ships hit during WWI [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].
  25. Kapitänleutnant Fritz Saupe (ang.). W: WWI U-boat commanders [on-line]. u-boat.net. [dostęp 2016-01-17].

Bibliografia

  • Eberhard Moller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present. Londyn: Greenhill Books Lionel Leventhal Ltd., 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Robert Gardiner (red.): Conway's All the World Fighting Ships 1906-1921. Londyn: Conway Maritime Press Ltd., 1985, s. 178. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, marzec 2007. ISBN 1-85367-623-3.
  • Jak Mallmann Showell: The U-boat century. Londyn: Chatham Publishing, 2006, s. 57-59. ISBN 978-1-86176-241-2.

Szablon:Okręty podwodne typu U-71