Главная страница

SMS Árpád
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa Przeddrednot
Typ Habsburg
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Stabilimento Tecnico Triestino, Triest
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 10 czerwca 1899
Wodowanie 11 września 1901
 K.u.K. Kriegsmarine
Wejście do służby 15 czerwca 1903
Los okrętu Złomowany w 1921
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 8364 t (standardowa)
8965 t (maksymalna)
Długość 114,6 m
Szerokość 19,8 m
Zanurzenie 7,5 m
Napęd
dwuwałowe, czterocylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 14307 KM
16 kotłów parowych Belleville
Prędkość 19,65 węzła (36,39 km/h)
Zasięg 6670 km (3600 Mm) przy prędkości 10 węzłów
Uzbrojenie
3 × działo Krupp C97 kal. 240 mm L/40
12 × działo Krupp C96 kal. 150 mm L/40
10 × działo Škoda kal. 66 mm L/45
6 × działo Škoda kal. 47 mm L/44
2 × działo Škoda kal. 47 mm L/33
Wyrzutnie torpedowe 2 × 450 mm
Opancerzenie
Burty: 180-220 mm
Pokład: 40 mm
Wieże artyleryjskie: 210-280 mm
Kazamaty: 88-137 mm
Wieże dowodzenia: 50-100 mm (tylna), 150-200 mm (przednia)
Załoga 638

SMS Árpád[a]przeddrednot zbudowany dla austro-węgierskiej marynarki na początku XX wieku. Został zwodowany 11 września 1901 r. jako drugi z typu Habsburg[1]. „Árpád”, razem ze swoimi siostrzanymi okrętami, brał udział w ostrzale Ankony w czasie I wojny światowej. Ze względu na niedobór węgla, okręt został wycofany ze służby niedługo po bombardowaniu Ankony i przez resztę wojny służył jako okręt obrony wybrzeża.

Budowa i konstrukcja

Główny artykuł: Pancerniki typu Habsburg.

„Árpád” był drugim pancernikiem w swojej klasie. Stępkę pod okręt położono 10 czerwca 1899 r. w stoczni Stabilimento Tecnico Triestino w Trieście. Po ponad dwóch latach budowy okręt został zwodowany 11 września 1901 r. Po zakończeniu prac wykończeniowych, 15 czerwca 1903 r. Árpád został wprowadzony do służby w austro-węgierskiej marynarce wojennej[2].

Patrz opis
Rzut z lewej burty i plan pokładu pancernika typu Habsburg; zacieniowana powierzchnia jest opancerzona

Jak wszystkie okręty z jego typu, Árpád miał 113,1 m długości długości na linii wody oraz 114,55 m długości całkowitej[3]. Szerokość wynosiła 19,8 m, a zanurzenie 7,5 m[4]. Wolna burta wynosiła ok 5,80 m na dziobie i ok. 5,50 m na rufie. Okręt wypierał 8,364 ton. Załoga składała się z 638 oficerów i marynarzy[4].

Maszyneria okrętu składała się z dwuwałowych, czterocylindrowych maszyn parowych potrójnego rozprężania. Były one zasilane w parę przez 16 kotłów parowych Belleville. Moc „Árpáda” wynosiła 14307 KM, co pozwalało mu osiągać prędkość maksymalną 19,65 węzła[3].

Kadłub okrętu został zbudowany z poprzecznych i podłużnych ram, a zewnętrzne płyty kadłuba były do nich przynitowane. Kadłub posiadał dno podwójne, które przebiegało przez 63% jego długości. Seria wodoszczelnych grodzi przebiegała od stępki do pokładu działowego; w każdym okręcie było po 174 wodoszczelnych przegród[5]. Wysokość metacentryczna okrętu wynosiła pomiędzy 0,82 m a 1,02 m. Po obu stronach kadłuba zamontowano stępki przechyłowe w celu zmniejszenia kołysania okrętu[6]. Płaski pokład główny był pokryty drewnem, a górne pokłady były pokryte linoleum lub wykładziną.

Uzbrojenie główne pancernika składało się z trzech dział kal. 240 mm o długości lufy 40 kalibrów (L/40) zamontowanych w jednej podwójnej wieży artyleryjskiej na dziobie okrętu i jednej pojedynczej wieży na rufie. Działa zostały wyprodukowane przez firmę Krupp w Niemczech i były typu C 97[3]. Szybkostrzelność dział wynosiła od trzech do czterech 215 kilogramowych pocisków przeciwpancernych na minutę. Artylerię średniego kalibru stanowiło dwanaście dział Krupp C96 L/40 kal. 150 mm w kazamatach[3]. Okręty typu Habsburg były chronione przez utwardzoną stal nikową. Główny pas opancerzenia w centralnej części okrętu, gdzie zlokalizowane były magazyny amunicji, maszynownie oraz inne krytyczne miejsca, miał grubość 220 mm. Na końcu sekcji centralnej pancerz zwężał się do 180 mm[3].

Służba

Czas pokoju

„Habsburg” i „Árpád” wzięły udział w swoich pierwszych manewrach floty w połowie 1903 r. „Babenberg” był gotowy do aktywnej służby przed latem nastepnego roku i on również wziął udział w ćwiczeniach. Podczas manewrów trzy okręty typu Habsburg zaangażowały trzy pancerniki obrony wybrzeża typu Monarch w symulowaną bitwę[7]. Pancerniki typu Habsburg utworzyły I Dywizjon Pancerników[8]. Ten nowy dywizjon był aktywny w regionie śródziemnomorskim. W styczniu 1903 r. SMS Habsburg przeprowadził rejs treningowy razem z pancernikami obrony wybrzeża typu Monarch. „Árpád” dołączył do nich w następnym roku[7]. Wraz z wprowadzeniem do służby nowego typu pancerników - Erzherzog Karl pancerniki typu Habsburg zostały przeniesione do II Dywizjonu, a pancerniki typu Monarch to III Dywizjonu[7]. W 1911 r. jeden z pokładów nadbudówki „Árpáda” został usunięty w celu zmniejszenia wagi[1].

I wojna światowa

Na początku I wojny „Árpád” razem ze swoimi siostrzanymi okrętami został przeniesiony do IV Dywizjonu Pancerników, z powodu wprowadzenia do służby nowego typu pancerników - Tegetthoff. Mniej więcej w tym samym czasie trzy pancerniki oraz reszta austro-węgierskiej floty zostały zmobilizowane w celu osłony ucieczki SMS „Goeben” i SMS „Breslau”, od 28 lipca do 10 sierpnia 1914 r. Te dwa niemieckie okręty stacjonowały na Morzu Śródziemnym i próbowały wyrwać się z cieśniny Messyńskiej, która była okrążona przez brytyjskie okręty oraz wojsko, i przedostać się do Turcji. Po tym jak niemieckim okrętom udało się uciec z cieśniny, flota została odwołana. W tym czasie austro-węgierskie okręty były mniej więcej na wysokości Brindisi w południowo-wschodnich Włoszech[9]. Kiedy Włochy dołączyły do wojny po stronie Francji i Anglii, austro-węgierska marynarka ostrzelała kilka włoskich miast portowych wzdłuż wybrzeża Adriatyku. „Árpád” wziął udział w ostrzale Ankony 23 maja 1915 roku[4].

Ze względu na niedobór węgla, „Árpád” został wycofany ze służby na resztę wojny i przemianowany na okręt obrony wybrzeża[10]. Załoga okrętu została przeniesiona na U-Booty i do lotnictwa[4]. W 1918 r. okret został ponownie wprowadzony do służby jako okręt treningowy dla Austriackiej Akademii Morskiej[11]. Po wojnie „Árpád” razem ze swoimi siostrzanymi okrętami został przekazany Wielkiej Brytanii jako pryz. Został sprzedany do Włoch i złomowany w 1921 roku[1].

Uwagi

  1. "SMS" oznacza "Seiner Majestät Schiff", czyli po niemiecku "Okręt Jego Wysokości"

Bibliografia

  • Sundries: A Socialist editor on conscription. W: Robert Blatchford: The United Service Magazine. T. 150. H. Colburn, 1904. (ang.)
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.)
  • Paul G. Halpern: A Naval History of World War I. Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 978-1-55750-352-7. OCLC 57447525. (ang.)
  • Peter Hore: The Ironclads. London: Southwater Publishing, 2006. ISBN 978-1-84476-299-6. (ang.)
  • Notes on ships and torpedo boats, Section 2. W: Harry Phelps: Notes on the Year's Naval Progress, Issue 20. Office of Naval Intelligence, Government Printing Office, 1901. (ang.)
  • Austria-Hungary. W: Erwin Sieche: Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1921. Annapolis: Naval Institute Press, 1985. ISBN 978-0-87021-907-8. (ang.)
  • Lawrence Sondhaus: The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918. West Lafayette, IN: Purdue University Press, 1994. ISBN 978-1-55753-034-9. OCLC 28112077. (ang.)
  • Spencer E. Tucker: The Encyclopedia of World War I. ABC-CLIO, 2005. ISBN 978-1-85109-420-2. (ang.)
  • Alex Lakatos: Habsburg Class (ang.). W: Habsburg Class Battleships-Austria Hungary [on-line]. battleships-cruisers.co.uk. [dostęp 9 maja 2010].

Szablon:Austro-Węgierskie okręty wojenne 1WŚ