Главная страница

{{{nazwa łacińska}}}[1]
{{{zoolog}}}
Okres istnienia: Rodzaj: eocen–dziś
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Rodzaj Schismaderma
Smith, 1849[2]
Gatunek Ropucha czerwona
Synonimy

Bufo carens Smith, 1848
Schismaderma lateralis Smith, 1849

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Ropucha czerwona (Schismaderma carens) – gatunek afrykańskiego płaza o charakterystycznej barwie. Jego relacje filogenetyczne z innymi przedstawicielami rodziny ropuchowatych nie zostały jednoznacznie wyjaśnione i stanowią przedmiot badań. Posiada szeroki zasięg występowania i łatwo przystosowuje się do warunków środowiska, dlatego też obecnie nie grozi mu wyginięcie.

Nazwa

Zarówno polska, jak i angielska[4] nazwa tego płaza pochodzi od czerwonawej barwy jego grzbietu.

Ewolucja i taksonomia

W 1981 Grandison podzielił afrykańskie ropuchowate (oprócz rodzaju Bufo) na dwie grupy. Linia Nectophryne objęła następujące rodzaje: Capensibufo, Didynamipus, Laurentophryne, Nectophryne, Nectophrynoides, Werneria, Wolterstorffina, podczas gdy Schismaderma razem z rodzajami Mertensophryne i Stephopaedes uznano za bliżej spokrewnione z grupą Bufo vertebralis[5].

Opublikowane również w 1981 badania nad pokrewieństwem w obrębie rodziny ropuchowatych obejmowały porównanie budowy albumin osoczowych 18 gatunków, w efekcie czego wydzielono spośród nich 5 grup. Bazując na róznicach składu białek, oszacowano czas rozejścia się poszczególnych linii. Zgodnie z wynikami linia rodzaju Schismaderma odłączyła się w eocenie[6].

Dzięki tym badaniom stworzono m.in. poniższy kladogram (Linda R. Maxson, 1981), ukazujący stopień pokrewieństwa ropuchy czerwonej z przedstawicielkami blisko spokrewnionego rodzaju Bufo[7], w którym jest nieraz umieszczana[8]. Obecnie część z nich przeniesiono do innych rodzajów.







Bufo boreas



Bufo cognatus





Bufo coccifer



Bufo luetkeni






Bufo spinulosus



Bufo marinus




Bufo blombergi





Bufo stomaticus



Bufo melanosticus






Bufo regularis



Schismaderma carens



Kolejny, bardziej współczesny kladogram (Ines Van Bocxlaer, SD Biju , Simon P Loader and Franky Bossuyt, 2009[9], tutaj znacznie uproszczony) widniejący poniżej ukazuje pozycję ropuchy czerwonej w całej rodzinie. Opiera się on na badanach obejmujących datowanie molekularne (z użyciem DNA zarówno jądrowego, jak i mitochondrialnego) i analizy biogeograficzne 86 taksonów płazów bezogonowych zarówno zaliczanych do rodziny ropuchowatych, jak i zewnętrznych względem niej[9].



Dendrophryniscus minutus




Nannophryne




Rhaebo




Anaxyrus, Incilius




Rhinella




Mertensophryne, Amietophrynus



Werneria, Wolterstorffina




"Pseudepidalea" brongersmai





Schismaderma carens



Nectophrynoides, Churamiti maridadi





Pseudepidalea



Phrynoidis, Epidalea calamita, Bufo, Ingerophrynus, Leptophryne



Pelophryne, Ansonia, Adenominae










Morfologia

Grzbiet zwierzęcia ubarwiony jest na czerwonawo, boki mogą być bledsze lub ciemniejsze. Spód ciała jest nakrapiany szarością[4].

Ropucha czerwona osiąga jak na płaza średnie bądź duże rozmiary, samice przerastają samce. Te pierwsze osiągają 92 mm długości, podczas gdy te ostatnie – 88[4][10].

W przeciwieństwie do wielu europejskich ropuchowatych o wydatnych gruczołach przyuszniczych, u tej przedstawicielki rodziny nie dostrzega się ich[4][11]. Bębenek zaokrąglonego kształtu osiąga rozmiary oka. Rozpoczyna się za nim pasmo gruczołów zmierzające w stronę tylnych konczyn. Zaznaczyć należy, że na grzbiecie ropuchy czerwonej występują one mniej licznie, niż w przypadku większości jej krewniaczek[4][10]. Zauważa się na nim za to parę brązowych plamek. Kolejna ich para występuje w okolicy barków[10].

Występowanie

Rodzaj, a zarazem gatunek cechuje się szerokim zasięgiem występowania. Na północy zahacza on o południową Kenię. Zajmuje większą część Tanzanii (oprócz przygranicznych regionów na północnym wschodzie, północy i zachodzie, a także południowym wschodzie). Podobnie obejmuje prawie całą Zambię (oprócz terenów wysuniętych najbardziej na północ i zachód). Nie pomija południowej części Demokratycznej Republiki Konga. Zahacza następnie o wschodnią Angolę, po czym jego granica dalej przebiega w Zambii, by dojść do Zimbabwe. W tym kraju ropuchy czerwonej nie spotyka się na zachodzie niedaleko granicy. Zasięg obejmuje dalej wschodnią Botswanę, północnowschodnią Republikę Południowej Afryki i większą część Suazi. Rozpościera się także w zachodnim Mozambiku[3][12]. Obecność gatunku w Lesotho nie została potwierdzona[3]. Ropuchy czerwone stwierdzano też w Malawi[13], Zambii[14] i Namibii[15][11].

Zwierzę zasiedla tereny trawiaste i zadrzewione sawanny[3]. Wymaga jednak obecności wody, by się rozmnożyć[16].

Rozmnażanie

Wymaga środowiska wodnego. Samiec posiada worki rezonansowe,[10] dzięki którym nawołuje swą partnerkę – będąc w wodzie wydaje z siebie długie, głośne okrzyki[10]. Podczas kopulacji wchodzi on na swą wybrankę, obejmując ją przednimi łapami[17]. Na trzech pierwszych palcach posiada specjalne obrzęknięte struktury, czym różni się wtedy od płci przeciwnej[10]. Na południu Afryki sezon rozrodczy przypada na październik, po ulewnych deszczach. Jeden lęg zawiera około 2500 jaj[10]. W rozwoju występuje larwa zwana kijanką[3], posiadająca dziwny podkowiastego[4][18] kształtu welonowaty skórny twór na głowie[11]. Nie występują u niej nozdrza[18]. Ma za to narząd gębowy w kształcie wyraźnego krążka[19]. Kijanki przebywają zwykle razem, będąc w ścisłym kontakcie fizycznym[8]. W południowej Afryce żywią się nimi żółwie, co odnotował w 1965 Wager[20].

Drapieżnicy i pasożyty

Przeprowadzone badania nad drapieżnikami polującymi na ropuchę czerwoną dotyczyły między innymi warugi[21]. Jest to ptak z rzędu pełnopłetwych żywiący się w dużej mierze płazami[22].

W pęcherzu moczowym płaza odkryto pasożyta, płazińca o nazwie Eupolystoma vanasi zaliczanego do rodziny Polystomatidae. W badaniach przeprowadzonych w RPA, w prowincjach Północnej i KwaZulu-Natal, wśród przebadanych 27 osobników 37% było nosicielami, przy czym liczba pasożytów osiągała średnio 37, maksymalnie 130 u jednego gospodarza. Nie można wykluczyć, że w cyklu rozwojowym robaka występuje wewnętrzne samozarażenie dorosłego płaza[23].

Status i ochrona

Co prawda nie poznano obecnego trendu populacji, ale gatunek jest pospolity, chociaż trudno go spotkać poza czasem, gdy się rozmnaża[3]. Z 12 spisów gatunków płazów zamieszkujących rezerwat East Usambara Forest obejmuje go tylko jeden[24].

Z powodu dużych możliwości adaptacyjnych gatunkowi obecnie nic poważnie nie zagraża[3]. Akcje w celu ratowania go nie są potrzebne[11].

Zwierzę to nie boi się człowieka. Zanotowano nawet przypadek, gdy ukrywszy się w bucie turysty dotarło razem z nim do Europy[25].

  1. {{{nazwa łacińska}}}, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ITIS Standard Report Page: Schismaderma carens (ang.). [dostęp 2009-07-10].
  3. a b c d e f g Schismaderma carens [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2009-07-07] (ang.).
  4. a b c d e f Amy Ru Chen: AMPHIBIAWEB (ang.). 2008-05-13. [dostęp 2009-07-09].
  5. James R. McCranie, Larry David Wilson, Kenneth L. Williams. A new genus and species of toad (Anura: Bufonidae) with an extraordinary stream-adapted tadpole from northern Honduras. „Occasional Papers of the Museum of the Natural History, The University of Kansas”, s. 12, 1989-04-19. Museum of the Natural History, The University of Kansas (ang.). [dostęp 2009-07-13]. 
  6. Linda R. Maxson. Albumin Evolution and Its Phylogenetic Implications in African Toads of the Genus Bufo. „Herpetologica”, s. 96-104, 1981. The Herpetologists' League (ang.). [dostęp 2009-07-14]. 
  7. Linda R. Maxson. Molecular Probes of Phylogeny and Biogeography in Toads of the Widespread Genus Bufo. „Molecular Biology and Evulotion”, s. 348. Oxfordjournals (ang.). 
  8. a b David Kentwood Wells: The ecology & behavior of amphibians. s. 587. [dostęp 2009-07-16].
  9. a b Ines Van Bocxlaer, SD Biju. Toad radiation reveals into-India dispersal as a source of endemism in the Western Ghats-Sri Lanka biodiversity hotspot. „BMC Evolutionary Biology”. s. 131. DOI: 10.1186/1471-2148-9-131 (ang.). 
  10. a b c d e f g Elizabeth Harper, James R. Vonesh: Field Guide to the Amphibians of the East Usambara Mountains. s. 16. [dostęp 2009-07-15]. (ang.)
  11. a b c d Kevin Johnson: Species prioritization - southern Africa: Schismaderma carens (ang.). Amphibian Ark Team Portal, 2008-06-06. [dostęp 2009-07-13].
  12. zasięg występowania. [dostęp 7 lipca 2009].
  13. DBIF, Occurrence search (ang.). [dostęp 2009-07-10].
  14. DBIF, Occurrence search (ang.). [dostęp 2009-07-10].
  15. DBID, Occurrence search (ang.). [dostęp 2009-07-10].
  16. Schismaderma carens (Smith 1848) (ang.). biodiversity.org. [dostęp 2009-07-13].
  17. Mating red toads (ang.). gizlipaket.com. [dostęp 2009-07-13].
  18. a b Richard Cifelli, Charles Schaff, Malcolm McKenna: Bulletin of the Museum of Comparative Zoology. T. IV. Cambridge: Mass., 1878, s. 460, seria: Geological series. [dostęp 2009-07-13].
  19. James R. McCranie, Larry David Wilson, Kenneth L. Williams. A new genus and species of toad (Anura: Bufonidae) with an extraordinary stream-adapted tadpole from northern Honduras. „Occasional Papers of the Museum of the Natural History, The University of Kansas”, s. 13, 1989-04-19. Museum of the Natural History, The University of Kansas (ang.). [dostęp 2009-07-14]. 
  20. David Kentwood Wells: The ecology & behavior of amphibians. s. 664. [dostęp 2009-07-16].
  21. Van Wyk, Jaco, Niewwoudt. Schismaderma carens. Red toad. Predation on adults, and breeding behaviour. „African Herp News”, s. 16-17, 2004. Herplit Database. Deon (ang.). 
  22. Scopus umbretta [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2009-07-15] (ang.).
  23. Polystomatidae (Monogenea) of Southern African Anura: Eupolystoma vanasi n. sp. parasitic in Schismaderma carens (Smith).. „Systematic Parasitology”, s. 71-9, 01 2003 (ang.). 
  24. Elizabeth Harper, James R. Vonesh: Field Guide to the Amphibians of the East Usambara Mountains. s. 8. [dostęp 2009-07-15]. (ang.)
  25. Afrykańska ropucha przybyła w bucie do Anglii. terrarium.com.pl, 2006-08-26. [dostęp 2009-07-13].