Главная страница

RAF-2203 Łatwija
Ilustracja
RAF-2203
Producent RAF
Okres produkcji 1975 - 1997
Miejsce produkcji  ZSRR/ Łotwa, Jełgawa
Poprzednik RAF-977
Następca brak
Dane techniczne
Segment mikrobus
Typy nadwozia van
Silniki benzynowe R4 2445 cm³, 95-98 KM
Skrzynia biegów mechaniczna 4-biegowa
Rodzaj napędu silnik podłużnie z przodu, napędzana tylna oś
Długość 4940 mm
Szerokość 2210 mm
Wysokość 1970 mm
Rozstaw osi 2620 mm
Masa własna 1750 kg
Liczba miejsc 1+11
Dane dodatkowe
Konkurencja Nysa 522, Škoda 1203, Barkas B1000, VW Transporter T3

RAF-2203 Łatwija (ros. РАФ-2203 Латвия, łot. RAF-2203 Latvija) – model samochodu użytkowego produkowanego w latach 1975-1991 w ZSRR, a następnie do 1997 roku na Łotwie, przez łotewskie zakłady RAF.

Historia powstania

Głównym producentem mikrobusów w ZSRR była fabryka RAF w Rydze, w ówczesnej Łotewskiej SRR. Już w 1963 roku podjęto prace nad następcą modelu RAF-977, początkowo oznaczonym RAF-982. Konstrukcja i wygląd nowego modelu się zmieniały – pierwotnie opracowano prototyp z nadwoziem z włókna szklanego, lecz odsunięciu od władzy Chruszczowa, prace nad materiałami tego typu w ZSRR uległy zahamowaniu i powrócono do klasycznego stalowego nadwozia. Dalsze prace powierzono dwóm zespołom konstrukcyjnym w fabryce RAF. Prototyp RAF-982-1 opracowany przez zespół A. Mejzisa przedstawiał konstrukcję o dość konserwatywnym wyglądzie, przypominającym pojazdy amerykańskie, z krótką wysuniętą maską silnika i przednią osią przed kierowcą[1]. Drugi prototyp RAF-982-2 z 1968 roku grupy A. Bergsa miał futurystyczne mocno przeszklone nadwozie, o ostrych liniach, aczkolwiek zachował przednią oś pod kierowcą, niekorzystną z uwagi na jej nadmierne obciążenie. Autorem stylistyki był plastyk Artur Ejsert[2]. Władze przemysłu motoryzacyjnego ostatecznie w 1971 roku wybrały drugi model, promowany przez dyrekcję fabryki, i zdecydowały o rozbudowie fabryki RAF pod jego produkcję. Nowy, nowocześnie jak na owe czasy wyposażony zakład zbudowano w Jełgawie. W tym samym czasie prowadzono prace, wespół z instytutem NAMI, nad ulepszeniem projektu i dostosowaniem go do produkcji. Stylistyka samochodu stała się mniej awangardowa, aczkolwiek zachowano ogólną sylwetkę prototypu i dużą, pochyloną przednią szybę[2].

Samochód skierowano do produkcji pod oznaczeniem RAF-2203, zgodnym z nowym systemem oznaczeń samochodów w ZSRR. Pierwszy samochód seryjny wyprodukowano w grudniu 1975, a masowa produkcja rozpoczęła się w lutym 1976[3]. Podobnie, jak poprzedni model RAF-977, nowy samochód otrzymał nazwę Łatwija (po łotewsku: Latvija), oznaczającą: Łotwa, a potocznie nazywany był "Rafik". Osobliwością wśród radzieckich samochodów było to, że samochody RAF nosiły znak fabryczny napisany literami alfabetu łacińskiego (używanego dla języka łotewskiego), zamiast urzędowej cyrylicy[4]. Specjalnie dla nowego modelu zaprojektowano nowy znak firmowy, przedstawiający stylizowaną sylwetkę mikrobusu z wpisanymi literami RAF[4].

Opis modelu

Podstawową wersją nadwoziową był mikrobus 2203, przewożący 11 pasażerów na trzech rzędach indywidualnych foteli i jednym miejscu z przodu obok kierowcy. Nadwozie było samonośne, w podstawowej wersji miało dwoje drzwi dla kierowcy i pasażera siedzących z przodu, prostokątne drzwi do przedziału pasażerskiego po prawej stronie, otwierane do przodu, oraz unoszone drzwi z tyłu do przedziału bagażowego. Klapa tylna była unoszona (w wersji 2203 i pochodnych na wałkach skrętnych[5], w zmodernizowanej wersji 22038 na zewnętrznych zawiasach i siłownikach). Silnik, umieszczony pomiędzy kierowcą a pasażerem, był przykryty osłoną – dostęp do niego był tylko z wnętrza samochodu. Krótka otwierana maska umożliwiała dostęp m.in. do zbiorników płynów eksploatacyjnych[5]. System hamulcowy był dwuobwodowy[2].

Samochód wykorzystywał szereg podzespołów osobowej Wołgi GAZ-24, jak silnik benzynowy o pojemności 2,45 l i mocy 95 KM (w zmodyfikowanej wersji ZMZ-2203), skrzynia biegów, mechanizm kierowniczy, tablica przyrządów (stosowana od 1977 roku do końca lat 80.)[2][3]. Część podzespołów była unifikowana z innymi modelami, np. tylne resory pochodziły od GAZ-13 Czajki[2], a tylne światła z indywidualnymi kloszami były zaadaptowane przez późniejsze radzieckie autobusy[5]. Narożne kierunkowskazy i osobne światła pozycyjne z przodu, pod reflektorami, także pochodziły z Wołgi – od 1980 roku zastąpiono je przez małe kierunkowskazy, a światła pozycyjne zintegrowano z reflektorami[3].

Samochód był bezpieczniejszy i wygodniejszy od RAF-977 oraz zabierał o jedną osobę więcej. Obniżony środek ciężkości i nowsze zawieszenie powodowały większą stabilność i wygodę[2]. Z drugiej strony, nadwozie miało niewielką sztywność i krótką strefę zgniotu z przodu, co zwiększało ryzyko obrażeń na przednich siedzeniach[5]. Przeciążenie przedniej osi i ogólnie słaba konstrukcja samonośnego nadwozia powodowały jednak, że szczególnie przy intensywnej eksploatacji, samochody te dość szybko zużywały się[6].

Produkcja i modernizacje

Wielkoseryjna produkcja samochodów rodziny RAF-2203 trwała od 1976 roku i rocznie produkowano ich ok. 15 000[7]. Podstawowym modelem był mikrobus RAF-2203, używany masowo m.in. w roli "marszrutek"taksówek zbiorowych poruszających się po wyznaczonej trasie.

RAF-22031 karetka pogotowia (prawdopodobnie nieoryginalna)

Drugą co do liczebności wersją samochodu był ambulans RAF-22031. Oprócz wyposażenia medycznego, wyróżniał się oświetleniem na dachu – w standardowym wykonaniu: jednym niebieskim światłem błyskowym, reflektorami - szperaczami z przodu i z tyłu oraz dwoma reflektorami z podświetlanym znakiem czerwonego krzyża z przodu dachu[7]. Od 1979 roku budowano także mniej liczne karetki reanimacyjne, wyposażane przez fińską firmę Tamro, wyróżniające się podwyższonym dachem i znacznie bogatszym wyposażeniem[4].

Spośród innych modyfikacji, wyróżniał się operacyjno-sztabowy samochód pożarniczy RAF-22034, służący do dowodzenia akcją gaśniczą i transportu sprzętu[7].

Szczególnym zastosowaniem dla samochodów rodziny RAF-2203 były Letnie Igrzyska Olimpijskie 1980 w Moskwie, na potrzeby których zbudowano 156 samochodów w siedmiu specjalnych wersjach (opisanych dalej) oraz 55 zmodyfikowanych samochodów 2203 dostosowanych do ciągnięcia przyczep z łodziami[8].

W latach 80. widoczna stała się potrzeba modernizacji samochodu, szczególnie w zakresie wzmocnienia nadwozia. Od 1987 roku model 2203 zastąpił model przejściowy RAF-2203-01, z częściowo wzmocnionym nadwoziem i zmodernizowanym silnikiem ZMZ-402.10 o mocy 98 KM[9]. Jego produkcję zakończono w 1992 roku[7]. Od 1989 roku rozpoczęto produkcję docelowej zmodernizowanej wersji bazowej RAF-22038. Posiadała ona wzmocnione nadwozie (m.in. wyposażone w niską przegrodę między przedziałem kierowcy a pasażerskim), silnik ZMZ-402.10, hamulce tarczowe na przednich kołach[9]. Wersja ta wyróżniała się nowym pasem przednim ze wspólną plastikową atrapą chłodnicy obejmującą reflektory i kierunkowskazy pod nimi, zmieniono także wystrój wnętrza i zastosowano wyższą, bardziej ergonomiczną deskę przyrządów. Zmieniono mocowanie tylnych drzwi na zewnętrzne zawiasy i wprowadzono także luk wentylacyjny w dachu[9].

Zmodernizowany RAF-22038

W latach 90. fabryka RAF znalazła się na niepodległej Łotwie. Podobnie jak inne poradzieckie zakłady, musiała konkurować na wolnym rynku, w zmienionej sytuacji ekonomicznej. Zakłady usiłowały rozszerzyć gamę komercyjnych modeli samochodu i stworzono w szczególności 1-tonową lekką ciężarówkę skrzyniową, z jednorzędową (RAF-33111) lub dwurzędową kabiną (RAF-3311) oraz furgon RAF-2920[10]. Stworzenie tych wersji wiązało się z pewnymi trudnościami, związanymi z koniecznością adaptacji samonośnego nadwozia samochodu i nie były one szczególnie udane, chociaż przez pewien czas nie miały konkurencji w tej klasie ze strony samochodów produkowanych w państwach poradzieckich[10]. Popyt w latach 90. utrzymywał się głównie na karetki pogotowia, eksportowane do Rosji i Ukrainy, lecz był on niestabilny[9]. Problemy ekonomiczne, spotęgowane przez pogorszenie relacji między Rosją a Łotwą i pojawienie się udanego taniego rosyjskiego samochodu tej klasy GAZ Gazela, spowodowały ostatecznie zaprzestanie produkcji i upadek zakładów RAF w 1997 roku[9].

Wersje

  • RAF-2203 - bazowa wersja 12-osobowego mikrobusu (1975-1987)
  • RAF-2203-01 - przejściowa wersja zmodernizowana (1987-1992)[9]
  • RAF-2203-02 - wersja na gaz z 1988 roku[9]
  • RAF-2203-21 - zmodernizowana wersja pasażerska z dachem podwyższonym o 40 cm, z lat 90.[9]
  • RAF-22031 - ambulans
  • RAF-22032 - wersja "marszrutki" (taksówki poruszającej się po wyznaczonej trasie), z siedzeniami wzdłuż ścian i silnikiem na gorszą benzynę A-76[7]
  • RAF-22033 - samochód operacyjny milicji i inspekcji ruchu drogowego (GAI) (modyfikacja pozafabryczna)[7]
  • RAF-22034 - operacyjno-sztabowy samochód pożarniczy (modyfikacja pozafabryczna)
  • RAF-22035 - ambulans do przewozu krwi (małoseryjny)[7]
  • RAF-22036 - samochód inspekcji ruchu drogowego połączony z ambulansem, dla pomocy ofiarom wypadków (nie wszedł do produkcji)[7]
  • RAF-22038 - zmodernizowana wersja bazowa mikrobusu (1989-1997)[10]
  • RAF-22039 - zmodernizowana wersja "marszrutki" z lat 90. (małoseryjna)[6]
  • RAF-2914 - karetka reanimacyjna oparta na zmodernizowanej wersji 22038, z lat 90., z podwyższonym o 40 cm dachem[9]
  • RAF-2915 - karetka oparta na zmodernizowanej wersji 22038, produkowana w latach 90. w kilku wariantach[10]
  • RAF-2920 - furgon produkowany w latach 90.[10]
  • RAF-2926 - ambulans do transportu zwłok, oparty na ciężarówce z długą kabiną (wyprodukowano 21 w 1996 r.)[10]
  • RAF-3311 - lekka ciężarówka nośności 1 tony z platformą ładunkową, z długą kabiną, produkowana od 1991[10]
  • RAF-33111 - lekka ciężarówka nośności 1 tony z platformą ładunkową, z krótką kabiną, produkowana w latach 1991-1994[10]
  • RAF-33113 - wersja pick-up z długą 6-osobową kabiną z 1992 roku (małoseryjna)[10]
Zestawienie nie jest wyczerpujące dla wersji małoseryjnych
RAF-2907 - samochód eskorty ognia olimpijskiego

Specjalne wersje zbudowane dla zabezpieczenia Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1980 roku:[8]

  • RAF-2907 - samochód do eskorty biegaczy z ogniem olimpijskim, zawierający z tyłu przedział z płonącymi zapasowymi pochodniami gazowymi (zbudowano 5)
  • RAF-2908 - samochód sztabu organizacyjnego Olimpiady (zbudowano 15)
  • RAF-2909 - wersja pick-up z długą 5-osobową kabiną, dla obsługi technicznej rowerów (zbudowano 90)
  • RAF-2910 - samochód sędziowski dla biegu maratońskiego, o napędzie elektrycznym - nadwozie różniło się drzwiami do przedziału pasażerskiego z obu stron, w tylnej części był oddzielony przedział akumulatorów. Prędkość do 30 km/h (zbudowano 6)
  • RAF-2911 - samochód sędziowski - nadwozie różniło się dwuskrzydłowymi drzwiami z tyłu (zbudowano 20)
  • RAF-2913 - ruchome laboratorium medyczne (zbudowano 10)
  • RAF-3407 - ciągnik siodłowy z krótką kabiną i dwoma otwartymi naczepami do wożenia ludzi po wiosce olimpijskiej (ogółem 40 siedzeń), używane później na Wystawie Osiągnięć Gospodarstwa Krajowego (zbudowano 10)
  1. RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, s.3
  2. a b c d e f RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, s.4
  3. a b c RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, s.6
  4. a b c RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, s.7
  5. a b c d RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, ss.10-13
  6. a b RAF-977DM marszrutnoje taksi, "Awtomobil Na Służbie", Nr 28, DeAgostini, 2012, ISSN 2223-0440, s.13 (ros.)
  7. a b c d e f g h RAF-2203 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.26, s.15
  8. a b RAF-2907..., ss.4-13
  9. a b c d e f g h i RAF-22038 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.74, ss.4-6
  10. a b c d e f g h i RAF-22038 "Łatwija", Awtoliegendy SSSR Nr.74, s.15

Bibliografia

  • RAF-2203 "Łatwija", "Awtoliegendy SSSR" Nr 26, DeAgostini 2010, ISSN 2071-095X, (ros.)
  • RAF-22038 "Łatwija", "Awtoliegendy SSSR" Nr 74, DeAgostini 2011, ISSN 2071-095X, (ros.)
  • RAF-2907 soprowożdienije olimpijskogo ognia, "Awtomobil Na Służbie", Nr 33, DeAgostini, 2012, ISSN 2223-0440 (ros.)