Главная страница

Operacja w Kurram
Wojna w Pakistanie
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Czas {{{czas}}}
Miejsce Agencja Kurram, Pakistan
Terytorium  Pakistan
Strony konfliktu
 Pakistan Talibowie
Dowódcy
gen. broni Asif Yasin Malik Fazal Saeed
Siły
4 tys. żołnierzy[1] 600 talibów[1]
Straty
9 zabitych żołnierzy[2]
4 zabitych milicjantów lashkar[2]
200 zabitych[1]
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
Wojna w Pakistanie

Wana • Lal Masjid • Mir Ali • Dolina Swat • Bajaur • Czarna Burza • Rah-e-Nijat (I) • Chajber • Rah-e-Nijat (II) • Orakzai • Neptune Spear • Kurram


Lista amerykańskich nalotów w Pakistanie

Operacja w Kurram (ps: Koh-e-Sufaid; en: White Mountain; pl: Białe Góry)[1] – operacja prowadzona przez siły pakistańskie w Agencji Kurram w 2011. Operacja ta była jednym z epizodów pakistańskiej wojny z talibami na Terytoriach Plemiennych Administrowanych Federalnie.

Operacja toczyła się w dniach 4 lipca – 18 sierpnia 2011. Zaangażowano w niej 4 tysiące żołnierzy, ciężką artylerię oraz lotnictwo i wojsko pancerne. Głównym celem operacji było zniszczenie struktur talibów w Agencji Kurram oraz zabezpieczenie szlaku tranzytowego Thall-Parachinar. Operacja zakończyła się pełnym sukcesem armii pakistańskiej i wyeliminowaniem struktur talibskich w Kurram.

Tło

Geneza

Podjęcie walk z talibami na Terytoriach Plemiennych Administrowanych Federalnie (FATA) przez siły pakistańskie miało miejsce w 2004. Do starć dochodziło w Waziristanie. Wyniszczające walki toczyły się tam ze zmiennym szczęściem, przerywane trzema rozejmami. We wrześniu 2006 doszło nawet do podpisania układu pokojowego, który na samych terytoriach plemiennych dawał względny spokój. Jednak napięta sytuacja w kraju spowodowała wznowienie walk w Waziristanie w roku następnym. Do kolejnej umowy pokojowej doszło tam w maju 2008.

Wykorzystując chwilowe unormowanie sytuacji w Waziristanie, w sierpniu 2008 siły pakistańskie rozpoczęły ofensywę na terytoriach plemiennych Agencji Bajaur. Walki zakończył się sukcesem, a 28 lutego 2009, ogłoszono, iż Agencja Bajaur była całkowicie kontrolowana przez siły rządowe. Znaczna liczba bojowników tam walczących schronienie znalazła w Waziristanie, a także na innych terytoriach plemiennych m.in. w Orakzai.

Po sukcesach w walce z talibami w Dolinie Swat, kampania została wznowiona w Waziristanie, uznawanym za główny bastion rebeliantów. Szeroko zakrojona operacja zakończyła się śmiercią lidera Tehrik-i-Taliban Pakistan, Baitullaha Mehsuda, a także w grudniu 2009 całkowitym zajęciem Południowego Waziristanu. W międzyczasie oczyszczono Agencję Chajber. Jednym z skutków operacji tych było przeniknięcie znacznej liczby talibów do Agencji Orakzai.

Na początku 2010 sytuacja w Waziristanie ustabilizowała się. Po zakończeniu ofensywy wszystkie Terytoria Plemienne Administrowane Federalnie oprócz Północnego Waziristanu i Agencji Orakzai były pod kontrolą rządu. W związku z tym pod koniec marca 2010 uruchomiono kolejną operację wojskową tym razem w Orakzai, zamieszkiwaną głównie przez Pasztunów. Zakończyła się ona deklarowanym zwycięstwem w czerwcu 2010, i faktycznym oczyszczeniem w 85% Agencji w do grudnia 2010.

W listopadzie i grudniu 2010 przeprowadzono krótkotrwałą operację w Mohmand, dokąd przeniknęli talibowie. Region ten od września 2009 był wolny od talibów[3]. Jednak po operacji w Orakzai talibowie się tam osiedlili i zburzyli szkoły dla dziewczynek. Zabito tam kilkuset talibów, którzy w efekcie zakończyli ataki na wojska[4].

Administracja amerykańska przez lata poszukiwała na terytorium Pakistanu lidera Al-Kaidy Usamy ibn Ladina. Amerykanie naciskali władze pakistańskie, aby przyczyniły się do schwytania tego terrorysty. Kiedy w wyniku operacji Geronimo z 2 maja 2011, zabito Usamę ibn Ladina, strona amerykańska nadal wywierała nacisk na Islamabad, by rozprawił się z talibami na pograniczu afgańsko-pakistańskim, którzy dokonywali rajdów na wojska ISAF w Afganistanie.

Agencja Kurram pod administrację talibską dostała się w 2007. We wrześniu 2009 do Kurram skierowano pakistańską armię, a w czerwcu 2010 ogłoszono wyzwolenie Agencji. Operacje w pobliskich agencjach oraz naloty amerykańskich dronów w Północnym Waziristanie spowodowały, iż do Kurram znów zaczęli napływać talibowie. 3 lutego 2011 starszyzna plemienna z talibami w Kurram zawarła porozumienie rozejmowe, które już miesiąc później zostało złamane. Talibowie i sunnickie grupy przez nich wspierane atakowali podróżnych szyitów na kluczowej częściowo zablokowanej drodze Thall-Parachinar, która stanowi część szlaku tranzytowego między Islamabadem a Kabulem. Spowodowało to częściowe odcięcie Kurram od pozostałej części Pakistanu. Agencję Kurram zamieszkuje 500 tys. ludzi z czego 40% stanowią szyici[1][2].

Przyczyny

Bezpośrednią przyczyną inicjacji operacji było zerwanie przez talibów porozumienia między szyitami i sunnitami z lutego 2011. Miało to miejsce 25 marca 2011 w mieście Baggan, kiedy bojownicy wzięli konwój transportujący szyitów w zasadzkę na drodze Thall-Parachinar. Zginęło w niej 13 osób. Do niewoli wzięto ponadto 45 osób[5]. Talibowie nie podjęli negocjacji, które mogłyby doprowadzić do uwolnienia zakładników. Przystąpili za to do dalszych ataków. Za ataki obarczono Fazala Saeeda, dowódcy Tehrik-i-Taliban Pakistan w Kurram, lojalnego wobec Hakimullaha Mehsuda dowódcy talibów Pakistanie. Rząd przez mieszkańców został oskarżony, iż jest obojętny wobec losowi Szyitów, nie potrafi zapewnić im bezpieczeństwa i nie kontroluje terytorium kraju. Wobec tych zarzutów 19 maja 2011 władze zadecydowały o wkroczeniu wojsk do Kurram[2][6].

Tymczasem dowództwo talibskie z pogranicza afgańsko-pakistańskiego (tzw. Siatka Hakkaniego) naciskało Saeeda, by ten zaangażował się w nową serię ataków na szyitów. Wobec groźby interwencji wojsk rządowych, 27 czerwca doszło do rozłamu, gdyż Fazal Saeed wraz z setkami bojowników zerwał z talibskim dowództwem Tehrik-i-Taliban Pakistan, tworząc własną niezależną organizację Tehrik-e-Taliban Islami Pakistan. Tłumaczył, iż nie zgadzał się z samobójczymi atakami talibów na meczety przeciwko cywilom, gdyż islam nie zezwala na zabijanie niewinnych ludzi. Sprzeciwiał się nalotom amerykańskim na pogranicze i zapowiedział walkę przeciwko Amerykanom. Ocenił jako uzasadnione rajdy talibów na terytorium Afganistanu, określając Stany Zjednoczone jako największego wroga Pakistanu. Dążył do wdrożenia prawa szariatu w Afganistanie oraz Pakistanie. W stosunku do rządu w Islamabadzie zobowiązał się przestrzegać rozejmu z lutego. Zdrada Saeeda po raz kolejny ujawniła podziały wśród pakistańskich talibów, gdyż odrębne od siatki Mehsuda działali już w Waziristanie Północnym (Hafiz Gul Bahadur) i Waziristanie Południowym (Maulvi Nazir). Grupy te jednak współpracowały z siatką Sirajuddina Hakkaniego (syna Dżalaludina Hakkaniego), odpowiedzialną za rajdy na terytorium Afganistanu[7][8].

Przebieg operacji

Do walk zmobilizowano 4 tysiące żołnierzy. Zostali oni podzieleni na dwa, bądź trzy bataliony w ramach IX Korpusu stacjonującego w Peszawarze pod dowództwem gen. broni Asifa Yasina Malika. Armia składała się z korpusu wojsk przygranicznych - Frontier Corps (FC) oraz z Northern Light Infantry, Punjab Regiment, Sindh Regiment i Frotntier Force. Regularne wojsko wspierały szyickie milicje obywatelskie tzw. lashkars z Kurram. W operacji zaangażowano także posiłki stacjonujące w Chajber oraz harcerzy i skautów Chitral Dir. Piechota była wspierana przez artylerie, czołgi, śmigłowce szturmowe Bell AH-1 Cobra, śmigłowce Mi-17 oraz odrzutowce bliskiego wsparcia powietrznego. Talibowie składali się głównie z bojowników nowopowstałej grupy Tehrik-e-Taliban Islami Pakistan, choć w przeszłości na terenie Kurram działali bojownicy związani z grupami Sipah-e-Sahab Pakistan (SSP), Lashkar-e-Jhangvi (LEJ) oraz Jaish-e-Muhammad (JEM). W walkach udział wzięło ok. 600 talibów, którzy działali głównie na obszarach górskich i wiejsko-miejskich. Szacuje się, iż jedynie na 80 km2 powierzchni Kurram, talibowie postawili opór militarny. Według szacunków rządowych na początku operacji w Kurram z 600 obecnych rebeliantów tylko 250 pochodziła z Kurram, reszta z innych terenów plemiennych, a dziesiątki z nich to Uzbecy, Arabowie i Czeczeni[1].

Do pierwszego uderzenia pakistańskiego lotnictwa na kryjówki talibskie doszło 24 czerwca. Operacja mimo deklaracji Saeeda rozpoczęła się oficjalnie 4 lipca 2011. Ofensywa rozpoczęła się tego dnia z dwóch stron i była prowadzona w pięciu kierunkach. Wyodrębniono dwie zasadnicze strony uderzeń - na południowy wschód od Sadda na obszary plemienne ku miastu Mandany oraz na północny zachód z Tora Wara, skąd armia przedostała się terytorium Hangu w kierunku Mandany. Pierwszy front z zachodu obrał dwie strony ataku, którym celem miała być Mandana. Bataliony Sindh Regiment i Northern Light Infantry, wspierane przez korpus FC ruszyli na tereny plemienne Ali Szerzai. Jedna grupa armii rozpoczęła natarcie przez Manatu, z kolei druga grupa przez północne miasto Murghan. Front wschodni nacierał w trzy strony. Z miasta Tora Warai 42 Batalion Frontier Force obrał kierunek na Sper Kot oraz Mandanę, natomiast Punjab Regiment i 42 Batalion Frontier Force nacierały spod granicy z Hangu na miasto Tanna[1].

Lądowe wojska frontu zachodniego działały przy stałym wsparciu z powietrza oraz ciężkiej artylerii. Postępy armii były dość szybkie, opór talibski marginalny, niszczono górskie kryjówki i jaskinie. Pierwszymi zabezpieczonymi miastami była Badama oraz Gawakai. Duży opór rebelianci postawili 6 lipca 2011 pod Murghun i Manatu, gdzie armie rozegrały zwycięskie potyczki, zdobywając miasta. W walce pod Manatu zginęło 40 talibów. Żołnierze przeszukiwali budynki władz lokalnych, szkoły, placówkach opieki zdrowotnej, które bojownicy wykorzystywali jako bazy i magazyny na amunicję, a także ośrodki szkoleniowe i więzienia. Lokalni mieszkańcy powiedzieli, ze widzieli wojsko pakistańskie pierwszy raz od czterech lat. 13 lipca 2001 Sindh Regiment i Northern Light Infantry połączyły się w Madanie i zdobyły wspólnie te miasto[1].

Armia frontu wschodniego była wpierana także przez czołgi i ciężką artylerię. 42 Batalion Frontier Force ruszył 4 lipca 2011 z Tora Warai nacierając na północ. Punjab Regiment ruszył w kierunku Tanny, która została zdobyta. Opór rebeliantów na froncie wschodnim był znacznie większy niż na zachodzie Kurram, więc ruchy wojsk wschodzie były wolniejsze. Do 6 lipca zdobyto wszystkie punkty oporu - miasta Khalwat, Pungai, Kurt i Dumbakai. Następnie armia wypierała bojowników z grzbietu gór pod Sper Kot. Pogorszyło to zdolność operacyjną talibów[1].

Armia atakowała większe zgrupowania talibskie, ważną rolę spełniali snajperzy, używano w walkach na niewielkiej odległości granatników ręcznych RPG. W walkach na większej odległości kluczową rolę pełniła artyleria oraz czołgi. Śmigłowce bombardowały kryjówki, a obierane cele z powietrza nie znajdywały się dalej niż 500 metrów, co zapewniało bardzo dobrą celność lotnictwa[1]. Talibowie nie posiadali skoordynowanego systemu walk. Faktycznie to większość bojowników opuściło Kurram przez rozpoczęciem operacji, przenosząc się do Chajber i Orakzai[9]. Silny opór postawili tylko w kilku miastach, gdzie ponosili ciężkie straty. Miast próbowała bronić zwłaszcza tzw. tylna straż bojówek talibskich. Większość rebeliantów unikało starć i dezerterowało w trakcie nich. Być może wpływ na to miały doświadczenia z poprzednich operacji, zwłaszcza w Dolinie Swat i Południowym Waziristanie, gdzie talibowie stawiali zdecydowany opór i ponosili ogromne straty[10].

W połowie lipca 2011 do działań na terytoriach plemiennych Masuzai, Neka i Ziarat przystąpiła milicja lashkars. Doszło tam do kilku poważnych potyczek z talibami. 24 lipca 2011 armie obu frontów połączyły się pod miastem Chinarak. Żołnierze obsadzili wszystkie posterunki górskie i drogowe. Postępy armii odcięło talibom dostęp do drogi Thall-Parachinar[1]. 18 sierpnia gen. broni Asif Yasin Malik ogłosił oficjalnie zakończenie operacji i zwycięstwo w Kurram[11].

Skutki

Armia poinformowała, iż główny cel operacji - odblokowanie Thall-Parachinar. Jednak co ciekawe w pobliżu drogi nie toczono walk. Droga od miasta Sadda biegnie na południe, z kolei wojska skierowały się na wschód w centrum Kurram. Nie stoczono żadnej potyczki pod Bagganem, gdzie w marcu talibowie złamali zawieszenie broni, co było bezpośrednią przyczyną operacji. Armia jednak zniszczyła bazy na północ od tej drogi skąd były wyprowadzane ataki[1].

Ponadto skutkiem operacji, która jak pierwotnie zakładano miała się toczyć przez dwa miesiące, jeszcze de facto przed jej rozpoczęciem było przyczynienie się do kolejnego podziału wśród pakistańskich talibów. Niezależna grupa Saeeda w Kurram została wyeliminowana i hipotetyczne odbudowanie jej struktur w Kurram nie będzie łatwym zadaniem, zwłaszcza, iż wielu bojowników uciekło do sąsiednich agencji, a armia obsadziła zajęte posterunki[1].

O bezradności talibów, może świadczyć fakt iż zginęło ok. 200 bojowników z ok. 600, którzy przystąpili do walk, przy dziewięciu zabitych po stronie wojska pakistańskiego i czterech poległych bojowników laskhar. Reszta talibów znalazła bezpieczne schronienie w sąsiednich agencjach[2]. Jedna piąta ofiar rebeliantów to bilans bitwy o Manatu. Większość talibów została zabita podczas nalotów na kryjówki i jaskinie, aniżeli w walnych starciach[10][1].

Negatywnym skutkiem operacji były przesiedlenia ludności cywilnej. Jeszcze przed rozpoczęciem walk Kurram przesiedlonych zostało, według dyrektora generalnego organu zarządzającego sytuacjami kryzysowymi w FATA (FDMA) Arshada Khana, od 8 do 12 tysięcy rodzin, ale ta liczba według niezależnych szacunków mogła sięgnąć nawet 21 tysięcy rodzin. Do 27 lipca 2011 na terenie Kurram zostało przesiedlonych aż 100 tysięcy mieszkańców, czyli jedna piąta populacji agencji. Znacznie przewyższyło to oczekiwania rządu i w związku z tym zabrakło pomocy humanitarnej dla uchodźców wewnętrznych[12].

Większość uchodźców znalazło schronienie w obozie New Durrani, który był położony około 2,5 km od Sadda. Do tego obozu napływali mieszkańcy północno wschodniej części Kurram z takich miast jak Murghan, Manatu oraz terytoriów plemiennych Ali Sherzai. W obozie New Durrani przebywało 4000 rodzin, a po 31 lipca 2011 było to w sumie 12 736 osób. W obozie przygotowano 2900 namiotów, jednak wykorzystywanych było tylko 2185. Uchodźcy korzystali z żywności dostarczanej przez UNHCR[13]. Z wschodniej części agencji, uciekający przed walkami pod Kurt, Khalwat, Dumbakai i Dand, znaleźli schronienie w Hangu dzielnicy, gdzie przygotowano obozy w miastach Togh Saraj, Tora Warai, Doaba, Naryab i Darsamand. Większość przesiedleńców wewnętrznych, jednak nie uciekać do obozu, ale pozostał z rodziną w Sadda lub Hangu[14].

Wśród cywilów w obozach dla uchodźców schronienie znajdywali także bojownicy. Problem zgłaszał ONZ do władz w Islamabadzie. Cywile narzekali, iż bojownicy najpierw terroryzowali ich, a teraz mieszkali z nimi w obozach. Rebelianci uciekali do obozów, gdyż byli bezpieczni tam przed bombardowaniami armii pakistańskiej[2]. Repatriacja przesiedleńców rozpoczęła się 25 sierpnia 2011 i w pierwszych dniach, do swoich domów powróciło 700 rodzin. Szybkość powrotów uchodźców na tereny plemienne i współpraca z rządem oraz odcięcie się od propagandy głoszonej przez talibów, miała główny wpływ na długoterminowy sukces operacji[1].

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Limited Goals, Limited Gains: The Pakistan Army's Operation in Kurram (ang.). criticalthreats.org. [dostęp 5 listopada 2011].
  2. a b c d e f Kurram: Operation Eyewash In Pakistan – Analysis (ang.). eurasiareview.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  3. 17 militants killed in Mohmand Agency. tribune.com.pk, `2 czerwca 2010. [dostęp 9 lipca 2010].
  4. Military operation kills up to 15 militants. dawn.com, 20 lutego 2010.
  5. 13 killed in Kurram attack on minibus (ang.). Daily Times. [dostęp 6 listopada 2011].
  6. Army hints at operation in Kurram Agency (ang.). dawn.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  7. Taliban commander Fazal Saeed leaves TTP (ang.). dawn.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  8. Pakistan Finds Local Allies Against Ferocious Foe (ang.). NYT. [dostęp 6 listopada 2011].
  9. Elite Pakistani troops move into Taliban mountain stronghold (ang.). thenational.ae. [dostęp 6 listopada 2011].
  10. a b Return of Kurram IDPs from Aug 25 (ang.). dawn.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  11. Army ends operation in Central Kurram (ang.). dawn.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  12. Up to 100,000 flee Kurram offensive (ang.). dawn.com. [dostęp 6 listopada 2011].
  13. Kurram Update,” FDMA, July 31, 2011 (ang.). fdma.gov.pk. [dostęp 6 listopada 2011].
  14. Manato in Kurram Agency falls to Pakistan Army (ang.). centralasiaonline.com. [dostęp 6 listopada 2011].

Linki zewnętrzne