Главная страница

Okręty podwodne typu IIA
Ilustracja
Kraj budowy III Rzesza
Projekt IvS: MVBIIA
Stocznia Crichton-Vulcan, Deutsche Werke
Zbudowane siedem
Użytkownicy  Merivoimat  Kriegsmarine
Typ następny IIB
Służba w latach 1934-1946
Stracone trzy
Uzbrojenie:
5 torped, 1 × 20 mm AA
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe

3 × 533 mm
Załoga 25 (Vesikko: 16) oficerów i marynarzy
Wyporność:
• na powierzchni 254 tony
• w zanurzeniu 303 tony
Długość 40,9 metra
Szerokość 4,08 metra
Napęd:
2 silniki Diesla MWM RS127S (700 KM 512 kW)
2 silniki elektryczne SSW PGVV322/26 (402 KM 300 kW)
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

13 węzłów
7 węzłów
Zasięg:
• na powierzchni 1600 Mm /8 węzłów
• w zanurzeniu 35 Mm /4 węzły

Okręty podwodne typu IIA – typ okrętów podwodnych Finlandii i III Rzeszy, zaprojektowanych z obejściem postanowień Traktatu Wersalskiego przez założone w Holandii niemieckie biuro projektowe IvS. Okręt prototypowy tego typu – „Vesikko” dla fińskiej marynarki wojennej – został zwodowany w 1931 roku w stoczni Crichton-Vulcan w Turku, a jednostki seryjne budowane już dla Kriegsmarine wodowano od czerwca 1935 roku w stoczni Deutsche Werke w Kilonii. Okręt wiodący tego typu bazował na konstrukcji niemieckich jednostek typu UB II z czasów pierwszej wojny światowej. Ten sam projekt został użyty dla niemieckich okrętów przybrzeżnych, gdy kraj ten wznowił produkcję jednostek tej klasy. Jednostki niemieckie typu IIA operowały głównie w roli szkoleniowej i testowej, chociaż podjęły także kilka patroli bojowych w trakcie drugiej wojny światowej.

Geneza

Vesikko” współcześnie, jako muzeum.

10 maja 1933 roku w fińskiej stoczni w Turku zwodowano zaprojektowany w tajnym niemieckim biurze projektowym Ingenieurskantoor voor Scheepsbouw (IvS) w Hadze w Holandii okręt podwodny „Vesikko”. Jednostka ta została zaprojektowana w IvS pod oznaczeniem CV707[1]. W latach 1933–1935, gdy Adolf Hitler zdobywał dyktatorską władzę w Niemczech, dowodzący niemiecką marynarką Erich Raeder w sekrecie zarządził rozbudowę Reichsmarine i jednocześnie utrzymywał przyjacielskie relacje z brytyjską Royal Navy – zakładając, że wkrótce zawarta zostanie umowa anglo-niemiecka, a nałożone na niemiecką flotę restrykcje traktatu wersalskiego zostaną złagodzone[2]. Autoryzował wówczas sekretne planowanie dwóch dużych krążowników liniowychGneisenau” i „Scharnhorst”, dwóch super-pancernikówBismarck” oraz „Tirpitz”, licznych krążowników pomocniczych oraz floty podwodnej składającej się początkowo z dwudziestu czterech małych 250-tonowych okrętów podwodnych, dziesięciu średnich okrętów o wyporności 500 ton oraz dwóch dużych jednostek podwodnych o wyporności 750 ton[2]. Już jednak w 1935 roku Hitler odrzucił traktat wersalski i zainicjował pobór[2]. 18 czerwca zawarto niemiecko-brytyjski układ morski zezwalający Niemcom na budowę floty w stosunku 35:100 w okrętach liniowych oraz maksymalnie 45% łącznej brytyjskiej wyporności okrętów podwodnych[2]. Ze strony niemieckiej ceną za to było zobowiązanie do przystąpienia do artykułu 22 traktatu londyńskiego z 1930 roku, zakazującego prowadzenia nieograniczonej wojny podwodnej przeciw żegludze[2]. Już 11 dni później, 29 czerwca, Reichsmarine została zmieniona w Kriegsmarine, a Niemcy wprowadziły do służby swój pierwszy po I wojnie światowej okręt podwodny – U-1[2].

Budowa i konstrukcja

Okręt ten opracowano w IvS w Hadze, pod oznaczeniem MVBIIA, korzystając z projektu CV707 dla „Vesikko”, jako pierwszy okręt nowego typu dla Niemiec[1]. Kontrakt na budowę sześciu jednostek podpisano w styczniu 1934 roku, w tym samym też miesiącu – okrężną drogą przez IvS w Hadze – do Kilonii dotarły z Zagłębia Ruhry blachy walcowane do budowy ich kadłubów[1][a]. Stępkę pod pierwszą jednostkę położono 11 lutego 1935 roku w Kilonii, gdzie zwodowano ją 5 czerwca 1935 roku.

Przecinacz sieci torpedowych na dziobie i służące do ich przenoszenia ponad okrętem kable wzdłuż kadłuba U-9 – podobnego projektu MVBIIB – jedne z wielu w jednostkach typu II pozostałości konstrukcyjnych po U-Bootach z czasów I wojny światowej.

Okręty tego typu były jednokadłubowymi jednostkami podwodnym o konstrukcji spawanej i wyporności traktatowej 250 ton[3][b], jednak ich rzeczywista wyporność bojowa na powierzchni wynosiła 254 ton[4]. Pod wodą okręty wypierały 303 tony, przy długości całkowitej 40,9 metra oraz szerokości 4,08 metra[4][5]. W pozycji nawodnej kadłub miał zanurzenie 3,83 metra[4]. Zespół energetyczny każdej z jednostek tworzyły dwa 6-cylindrowe czterosuwowe silniki Diesla Motorenwerke Mannheim MWM RS127S o łącznej mocy 700 KM (2 x 350KM) przy 1000 obrotów na minutę[6] oraz dwa silniki elektryczne SSW PG W322/26 o mocy 300 kW (2 x 180KM)[7]. Zastosowana forma kadłuba oraz układ napędowy na powierzchni, umożliwiał jednostce osiąganie prędkości maksymalnej wynoszącej 13 węzłów, elektryczny zespół energetyczny zaś, umożliwiał U-1 rejs podwodny z prędkością nie przekraczającą 6,9 węzła[4]. Wysokoobrotowe silniki spalinowe MWM napędzały wały napędowe za pomocą układu transmisji i zostały wybrane dla tych okrętów z uwagi na ich niewielkie rozmiary, konieczne do umieszczenia w stosunkowo niewielkim kadłubie[6]. Zbiorniki paliwa mieściły łącznie 11,61 ton oleju napędowego, co umożliwiało jednostce rejs o długości 1600 mil morskich z prędkością 8 węzłów. Zasięg podwodny okrętu wynosił 35 mile przy prędkości 4 węzłów[4]. Zanurzenie testowe okrętów typu IIA wynosiło 100 metrów[8], zanurzenie maksymalne 150 metrów[9][3], zaś czas całkowitego zanurzenia 25 sekund[4].

Podstawowe uzbrojenie stanowiły torpedy typu G7a, umieszczone w trzech wyrzutniach torpedowych kalibru 533 mm na dziobie oraz dwie torpedy w zapasie[4]. Opcjonalnie możliwe było jednak zabranie przez okręty sześciu torped, przez umieszczenie dodatkowego pocisku w korytarzu miedzy przedziałem torpedowym a centrum bojowym okrętu[10][5]. Możliwość ta nie była jednak często wykorzystywana, gdyż dodatkowy ciężar w tym miejscu zaburzał trym okrętu i powodował jeszcze trudniejsze warunki życia dla 25 członków załogi[10]. Zamiennie z torpedami, U-1 mógł przenosić do 18 min[7]. Uzbrojenie to uzupełnione było pojedynczym działkiem kalibru 20 mm (morską wersją 2 cm FlaK 30), które w roku 1942 zostało zastąpione działkiem podwójnym[7].

W konstrukcji jednostek typu IIA wyraźnie widoczne były cechy i elementy typowe dla okrętów podwodnych z czasów I wojny światowej, jak przecinacz sieci przeciwtorpedowych na dziobie, czy wsparte na kiosku przewody łączące dziób z rufą – służące do unoszenia sieci ponad płynącym w zanurzeniu okrętem, które na powierzchni służyły również jako anteny radiowe[11].

Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby
Budowa i wejście do służby jednostek typu IIA[12]
Vesikko 1 sierpnia 1931 10 maja 1933 30 kwietnia 1934
U-1 11 lutego 1935 29 czerwca 1935 29 czerwca 1935
U-2 1 lipca 1935 25 lipca 1935
U-3 19 Jul 1935 6 sierpnia 1935
U-4 31 Jul 1935 17 sierpnia 1935
U-5 14 Aug 1935 31 sierpnia 1935
U-6 21 Aug 1935 7 września 1935

Uwagi

  1. Przeznaczenie tej stali utrzymywane było w ścisłej tajemnicy, co spowodowało znaczne problemy celne na granicach[1].
  2. Dla celów zgodności z traktatem niemiecko-brytyjskim z 1935 roku.

Przypisy

  1. a b c d Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 97-100.
  2. a b c d e f Clay Blair: Hitler's U-Boat War, T. 1, s. 33-35.
  3. a b Clay Blair: Hitler’s U-Boat War, T. 1, s. 42
  4. a b c d e f g Möller, E., Brack, W.: 'The Encyclopedia of U-Boats, s. 124
  5. a b Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 334.
  6. a b E. Möller, W. Brack: The Encyclopedia of U-Boats, s. 159.
  7. a b c E. Möller, W. Brack: The Encyclopedia of U-Boats, s. 65.
  8. Ulrich Gabler: Submarine design, s. 162.
  9. J.M. Showell: The U-Boat Century, s. 70.
  10. a b J.M. Showell: The U-Boat Century, s. 75.
  11. J.M. Showell: The U-Boat Century, s. 71.
  12. Type IIA (ang.). uboat.net. [dostęp 2019-09-30].

Bibliografia

  • Chris Bishop: The Ilustrated Encyclopedia of Weapons Of World War II. London: Amber Books, 2014. ISBN 978-1-78274-167-1.
  • Clay Blair: Hitler’s U-Boat War. T. 1: The Hunters, 1939-1942. Nowy Jork: Random House, 1996. ISBN 0-394-58839-8.
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact. ABC-CLIO, marzec 2007, seria: Weapons and Warfare. ISBN 1-8510-9563-2.
  • Ulrich Gabler: Submarine design. With an updating chapter by Fritz Abels and Jürgen Ritterhoff. Bonn: Bernard und Graefe, 2000. ISBN 3-7637-6202-7.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present Day. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3.
  • Peter Padfield: War Beneath The Sea: Submarine Conflict During World War II. New York: John Wiley, 1996. ISBN 0-471-14624-2.
  • Eberhard Rőssler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9.
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. Annapolis: Naval Institute Press, 2006. ISBN 1-59114-892-8.