Главная страница

Odilo Lotario Globocnik
Ilustracja
Globocnik jako gauleiter Wiednia, 1938
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1904
Triest
Data i miejsce śmierci 31 maja 1945
Paternion
Przyczyna śmierci samobójstwo, zażycie trucizny
Stanowisko SS-Gruppenführer
dowódca SS i policji na dystrykt lubelski Generalnego Gubernatorstwa
Partia NSDAP
podpis
Przy linii kolejowej w Bełżcu, na początku istnienia obozu zagłady – w tle przybywa transport, pośrodku dwóch pasów torów nie ma jeszcze płotu rozdzielającego

Odilo Lotario Globocnik (ur. 21 kwietnia 1904 w Trieście, zm. 31 maja 1945 w Weissensee)[1]austriacki zbrodniarz wojenny, funkcjonariusz niemieckich hitlerowskich organizacji NSDAP i SS, w latach 1939–1943 dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa.

Życiorys

Urodził się w Trieście w Austro-Węgrzech, w rodzinie należącej do niemieckojęzycznej mniejszości[2]. Jego ojciec służył w armii austriackiej[2]. Po skończeniu szkoły podstawowej w Trieście rozpoczął naukę w szkole wojskowej pod Wiedniem, jednak przerwał ją i kontynuował naukę w szkole średniej w Klagenfurcie, gdzie po zakończeniu I wojny światowej przenieśli się Globocnikowie[3][4].

W latach 1919–1923 uczył sie w Höhere Staatsgewerbeschule (wyższej technicznej szkole zawodowej) w Klagenfurcie[5]. Był członkiem nacjonalistycznych i antysemickich grup studenckich[6]. Po skończeniu szkoły pracował m.in. przy budowie elektrowni wodnych oraz w firmie konstrukcyjnej[7].

W 1922 wstąpił do austriackiej[5], a w 1931 do niemieckiej NSDP (otrzymał numer 442 939)[8]. W latach 1933–1935 otrzymał cztery wyroki więzienia, m.in. za przechowywanie materiałów wybuchowych na terenie budowy prowadzonej przez jego pracodawcę[8]. Po Anschlussie, w maju 1938, został mianowany gauleiterem Wiednia[1]. Po kilku miesiącach, w styczniu 1939[1], został zmuszony do rezygnacji ze stanowiska z powodu nieudolności i defraudacji w czasie „aryzacji” mienia austriackich Żydów[4][9].

Po miesięcznym urlopie został skierowany na trzymiesięczne szkolenie w Waffen-SS, po którym został wcielony do jednostki SS Standarte „Der Führer”[10]. Brał udział w agresji Niemiec na Polskę[1].

9 listopada 1939 został mianowany przez Heinricha Himmlera Dowódcą SS i Policji (SS- und Polizeiführer) w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa (GG). Zaczął tam tworzyć pierwsze w GG obozy pracy dla Żydów, w tym m.in. obóz przy ul. Lipowej 7/9 w Lublinie oraz obóz pracy w Bełżcu[11]. W drugiej połowie 1941 przystąpił do budowy dużego obozu koncentracyjnego Lublin (KL)[12].

Kierował akcją „Reinhardt”, będącą częścią „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, podczas której zamordowano ok. 1,85 mln Żydów[13]. Jeszcze przed konferencją w Wannsee, po otrzymaniu zgody Himmlera, w październiku 1941 rozpoczął budowę obozu zagłady w Bełżcu[14]. Budowa dwóch kolejnych obozów zagłady, w Sobiborze i Treblince, rozpoczęła się wiosną 1942[15].

Osobny artykuł: Einsatz Reinhardt.

Był również odpowiedzialny za prześladowania ludności polskiej w dystrykcie lubelskim[16]. Na początku listopada 1941 na jego rozkaz wysiedlono 2 tys. polskich chłopów z sześciu wsi w powiecie zamojskim, a na ich miejsce osiedlono volksdeutschów sprowadzonych w ramach akcji Heim ins Reich z Besarabii[17]. Były to pierwsze wysiedlenia z całej serii wysiedleń z Zamojszczyzny. W ich wyniku wybuchło tzw. powstanie zamojskie, którego pacyfikację nadzorował w ramach akcji „Wehrwolf”.

W lipcu 1943 został odwołany przez Himmlera ze stanowiska i przeniesiony do rodzinnego Triestu[18]. Został mianowany Wyższym Dowódcą SS i policji w Strefie Operacyjnej Regionu Wybrzeża Adriatyckiego[19]. Pozostał jednak jeszcze przez pewien czas w Lublinie jako szef operacji „Reinhardt”[20]. W sierpniu kierował akcją likwidacyjną getta w Białymstoku i deportacjami białostockich Żydów do obozu zagłady w Treblince i obozu Auschwitz-Birkenau[21].

Wyjechał z Lublina wraz z grupą kilkudziesięciu współpracowników we wrześniu 1943[22]. Jego głównym zadaniem było organizowanie walki z partyzantami włoskimi i jugosłowiańskimi, eksterminacja miejscowych Żydów oraz rabowanie ich własności[23]. Z Triestu przesłał Himmlerowi dwa sprawozdania finansowe z akcji „Reinhardt”, będące ważnym świadectwem zagłady Żydów podczas II wojny światowej[19].

Po zajęciu przez aliantów Karyntii wraz z kilkoma innymi osobami, m.in. Hermannem Höfle, ukrywał się w górskiej chacie niedaleko Weißensee[23]. Wyśledzony i aresztowany przez Brytyjczyków 31 maja 1945, tego samego dnia popełnił samobójstwo rozgryzając kapsułkę z cyjankiem[23].

  1. a b c d Wielka Encyklopedia PWN. Tom 10. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 199. ISBN 83-01-13673-1.
  2. a b Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 15. ISBN 978-83-7674-009-6.
  3. Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 16–17. ISBN 978-83-7674-009-6.
  4. a b Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 95. ISBN 978-83-62816-34-7.
  5. a b Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 19. ISBN 978-83-7674-009-6.
  6. Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 18. ISBN 978-83-7674-009-6.
  7. Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 22–23. ISBN 978-83-7674-009-6.
  8. a b Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 24. ISBN 978-83-7674-009-6.
  9. Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 69. ISBN 978-83-7674-009-6.
  10. Berndt Rieger: Odilo Globocnik. Twórca nazistowskich obozów śmierci. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 70. ISBN 978-83-7674-009-6.
  11. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 50–51. ISBN 978-83-62816-34-7.
  12. Artur Eisenbach: Hitlerowska polityka zagłady Żydów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1961, s. 283.
  13. Wielka Encyklopedia PWN. Tom 23. Warszawa: 2004, s. 222. ISBN 83-01-14191-3.
  14. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 96. ISBN 978-83-62816-34-7.
  15. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 120,135. ISBN 978-83-62816-34-7.
  16. Artur Eisenbach: Hitlerowska polityka zagłady Żydów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1961, s. 373.
  17. „Okupacja i ruch oporu w Dzienniku Hansa Franka 1939-1945” KIW, Warszawa 1972, Tom I, s. 404.
  18. Wielka Encyklopedia PWN. Tom 10. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 200. ISBN 83-01-13673-1.
  19. a b Stanisław Piotrowski: Misja Odyla Globocnika. Sprawozdania o wynikach finansowych zagłady Żydów w Polsce. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1949, s. 15.
  20. Artur Eisenbach: Hitlerowska polityka zagłady Żydów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1961, s. 536.
  21. Szymon Datner: Walka i zagłada białostockiego ghetta. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, 2014, s. 93, 94. ISBN 978-83-61850-18-2.
  22. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 225. ISBN 978-83-62816-34-7.
  23. a b c Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 259. ISBN 978-83-62816-34-7.