Главная страница

Niedziela cudów[1] – potoczne określenie wydarzeń mających miejsce podczas 34., ostatniej kolejki sezonu 1992/1993 I ligi polskiej.

W sezonie 1992/1993 o mistrzostwo kraju walczyła Legia Warszawa, ŁKS Łódź oraz Lech Poznań. Przed 34., ostatnią, kolejką, w tabeli prowadziła Legia przed ŁKS, mając tyle samo punktów, ale bilans bramkowy lepszy o trzy gole od łódzkiego klubu. W ostatniej kolejce ŁKS grał z Olimpią Poznań, a Legia – z Wisłą Kraków. Obie drużyny wysoko wygrały swoje mecze (ŁKS 7:1, Legia 6:0), co wzbudziło podejrzenia o korupcję. Chociaż nigdy nie udowodniono winy ani Legii, ani ŁKS, Polski Związek Piłki Nożnej postanowił anulować wyniki meczów obu drużyn i przyznać mistrzostwo Lechowi Poznań.

Tło

Obrońcą tytułu w sezonie 1992/1993 I ligi polskiej był Lech Poznań[2]. W rundzie jesiennej klub ten odniósł wysokie zwycięstwa z Górnikiem Zabrze (5:0), Jagiellonią Białystok (5:0), Olimpią Poznań (6:1) oraz Hutnikiem Kraków (7:1). W eliminacjach Ligi Mistrzów odpadł jednak z IFK Göteborg (0:1, 0:3). W połowie rozgrywek Lech miał punkt przewagi nad ŁKS Łódź, a dwa punkty – nad Ruchem Chorzów oraz Widzewem Łódź[3]. ŁKS natomiast w rundzie jesiennej między innymi wygrał z Ruchem oraz zremisował z Widzewem i Legią Warszawa[4].

W rundzie wiosennej, 13 marca 1993 roku, Lech przegrał u siebie z GKS Katowice 1:2, co było pierwszą przegraną poznańskiego klubu u siebie od dwóch lat. W meczu z Zawiszą Bydgoszcz padł remis 2:2 po rzucie karnym podyktowanym dla Zawiszy w ostatniej minucie meczu. Lech Poznań przegrał również 2:3 z Wisłą Kraków oraz zremisował 1:1 z Siarką Tarnobrzeg[3][4]. Ponadto w kwietniu wskutek problemów zdrowotnych z funkcji trenera ustąpił Henryk Apostel, którego zastąpił Roman Jakóbczak[3].

Słabsze wyniki Lecha w rundzie wiosennej oraz niewielka liczba porażek Legii Warszawa i ŁKS Łódź (odpowiednio sześć i cztery[1]) spowodowały, że przed ostatnią, 34. kolejką ligi, klub ten zajmował trzecie miejsce w tabeli. Liderujące Legia i ŁKS miały tyle samo punktów, a prowadziła Legia lepszym o trzy gole bilansem bramkowym. W celu zdobycia tytułu Lech musiał zremisować przy porażkach obu rywali bądź wygrać przy remisach. Legia zapewniała sobie zdobycie tytułu poprzez zwycięstwo przy założeniu, że ŁKS wygra swój mecz mniej niż trzema bramkami więcej aniżeli Legia swój; przeciwne rozwiązanie dawało tytuł ŁKS[4].

Czołówka I ligi polskiej (1992/1993) po 33. kolejce

LP Drużyna M W R P G+ G− +/− Pkt
1 Legia Warszawa 33 20 7 6 50 26 +24 47
2 ŁKS Łódź 33 18 11 4 53 32 +21 47
3 Lech Poznań 33 17 12 4 67 26 +41 46

W ostatniej kolejce Lech grał z Widzewem Łódź (u siebie), Legia z Wisłą Kraków (na wyjeździe), a ŁKS ze zdegradowaną już Olimpią Poznań (u siebie). Trener Olimpii, Janusz Białek, postanowił wystawić w meczu z ŁKS rezerwowy skład[1][5]. Właściciel Wisły, Piotr Voigt, obiecał natomiast piłkarzom wysokie premie za wygranie spotkania z Legią. Początkowo była mowa o 300 milionów złotych, po czym kwota ta została zmniejszona do 100 milionów złotych, które miały być wypłacone pod warunkiem uregulowania przez Legię raty za Marcina Jałochę[6].

Przebieg meczów

Mecze Legii i ŁKS odbywały się o tej samej porze[1]. Pierwsza w swoim meczu prowadzenie objęła Legia po golu Wojciecha Kowalczyka w ósmej minucie. W 21. minucie meczu w Łodzi Andrzej Ambrożej strzelił gola na 1:0 dla ŁKS, a dwie minuty później Tomasz Wieszczycki podwyższył na 2:0. Legia drugą bramkę zdobyła w 24. minucie po drugim trafieniu Kowalczyka. W meczu ŁKS w 45. minucie Mirosław Szymkowiak samobójczym golem podwyższył na 3:0. W drugiej połowie, w 48. minucie, Wieszczycki strzelił kolejną bramkę dla ŁKS. W Krakowie w 55. minucie spotkania na 3:0 dla Legii strzelił Dariusz Czykier. W Łodzi w 61. minucie rezultat podwyższył Tomasz Cebula. W Warszawie, po faulu na Juliuszu Kruszankinie[7], rzut karny wykorzystał Maciej Śliwowski, który strzelił jeszcze bramki w 66. i 69. minucie. Tymczasem w Łodzi w 83. minucie gola dla Olimpii strzelił Sławomir Suchomski. Minutę później rezultat na 6:1 podwyższył Cebula, a wynik ustalił w 90. minucie Ambrożej[8].

Lech zremisował natomiast mecz z Widzewem 3:3. Dwa gole dla poznańskiego klubu strzelił Jerzy Podbrożny, a jedną bramkę zdobył Mirosław Trzeciak[8].

Szczegóły

Wisła – Legia

20 czerwca 1993
17:00
Wisła Kraków 0:6
(0:2)
Legia Warszawa Stadion im. Henryka Reymana, Kraków  
Raport Gol 8'24' Kowalczyk
Gol 55' Czykier
Gol 63' (k)66'69' Śliwowski
Widzów: 8000
Sędzia: Marian Dusza
BR Jacek Bobrowicz
OB Robert Włodarz
OB Janusz Gałuszka
OB Jarosław Giszka
PO Grzegorz Lewandowski
PO Paweł Kozak Zejście w 86. minucie 86'
PO Zbigniew Gręda Zejście w 46. minucie 46'
PO Dariusz Lament
PO Dariusz Marzec
PO Grzegorz Kaliciak
NA Grzegorz Szeliga
Rezerwowi:
PO Jerzy Moskal Wejście w 86. minucie 86'
PO Paweł Gościniak Wejście w 46. minucie 46'
Trener:
Karol Pecze
BR Zbigniew Robakiewicz
OB Marek Jóźwiak
OB Jacek Zieliński
OB Krzysztof Ratajczyk Żółta kartka
PO Zbigniew Grzesiak Zejście w 51. minucie 51'
PO Radosław Michalski
PO Juliusz Kruszankin
PO Leszek Pisz
PO Dariusz Czykier
NA Maciej Śliwowski
NA Wojciech Kowalczyk
Rezerwowi:
BR Maciej Szczęsny
PO Grzegorz Wędzyński Wejście w 51. minucie 51'
Trener:
Janusz Wójcik

ŁKS – Olimpia

20 czerwca 1993
17:00
ŁKS Łódź 7:1
(3:0)
Olimpia Poznań Stadion ŁKS, Łódź  
Gol 21'90' Ambrożej
Gol 23'48' Wieszczycki
Gol 45' (sam.) Szymkowiak
Gol 61'84' Cebula
Raport Gol 83' Suchomski
Sędzia: Michał Listkiewicz
BR Andrzej Woźniak
OB Witold Bendkowski
OB Marek Chojnacki
OB Tomasz Lenart
OB Zdzisław Leszczyński
PO Andrzej Ambrożej Żółta kartka
PO Janusz Kaczówka
PO Rafał Pawlak Zejście w 69. minucie 69'
PO Tomasz Wieszczycki
NA Tomasz Cebula
NA Jacek Płuciennik Zejście w 54. minucie 54'
Rezerwowi:
PO Grzegorz Krysiak Wejście w 69. minucie 69'
NA Mariusz Gałaj Wejście w 54. minucie 54'
Trener:
Ryszard Polak
BR Aleksander Kłak
OB Paweł Bocian
OB Krzysztof Sadzawicki
OB Jarosław Gierejkiewicz
PO Andrzej Borówko
PO Marcin Ciliński Żółta kartka
PO Dariusz Matusiak
PO Sławomir Suchomski
PO Mirosław Szymkowiak Żółta kartka
PO Dariusz Wojciechowski Zejście w 27. minucie 27'
NA Artur Majewski Zejście w 58. minucie 58'
Rezerwowi:
PO Piotr Marzec Wejście w 27. minucie 27'
NA Tomasz Dłużyk Wejście w 58. minucie 58'
Trener:
Janusz Białek

Następstwa

Jeszcze w trakcie meczu Wisły z Legią kibice krakowskiego klubu namawiali piłkarzy Wisły do zejścia z boiska[9], ponadto sugerując korupcję, namawiali ich do podzielenia się pieniędzmi[1]. Istotnie, wysokie zwycięstwa Legii i ŁKS wzbudziły podejrzenia o niesportową postawę drużyn: przekupstwo zarzucił Legii podczas spotkania komentator sportowy – Tomasz Zimoch[1]. Dziennik „Tempo” zasugerował natomiast, iż piłkarze Wisły zostali przekupieni kwotą 800 milionów złotych[10]. Trener Legii, Janusz Wójcik, tuż po meczu powiedział jednak, iż spotkanie mogło wyglądać na „wyreżyserowane”, ale „Legii nie sprzyja reżyseria”[7].

Po meczach Legii i ŁKS UEFA zażądała wyjaśnień od PZPN[11]. 21 czerwca, tj. dzień po zakończeniu meczów, na Legię, ŁKS, Olimpię i Wisłę stosunkiem głosów 5:4 PZPN nałożył zakaz transferowy i kary w wysokości 500 milionów złotych, jednakże wyniki ostatniej kolejki zostały utrzymane w mocy[7][9][10]. Te decyzje zostały szeroko skrytykowane przez Legię, ŁKS i Olimpię[10].

W tym czasie PZPN oświadczył, że w próbce moczu piłkarza Legii Romana Zuba wykryto po meczu z Widzewem (2:1 dla Legii) podwyższony poziom testosteronu. Za to warszawski klub decyzją Wydziału Gier PZPN (w stosunku głosów 6:5) został ukarany walkowerem, co dawało tytuł ŁKS. Druga analiza próbki, dokonana w Moskwie, nie potwierdziła jednak niedozwolonych środków w organizmie Zuba[6][1][7][9].

10 lipca 1993 roku odbyło się zebranie PZPN, podczas którego wiceprezes związku – Ryszard Kulesza – zarzucił działaczom tolerancję dla korupcji w polskim futbolu, dodając, że „cała Polska widziała”, iż mecz Wisły z Legią był przekupiony[7]. Na zebraniu tym, mimo braku formalnych dowodów, anulowano wyniki meczów Wisła – Legia oraz ŁKS – Olimpia, jako oficjalny powód podając „brak ducha sportowej walki”[10]. W efekcie tego postanowienia odebrano mistrzostwo Polski Legii Warszawa, a mistrzem sezonu 1992/1993 został Lech Poznań. Oznaczało to również, iż Lech zagra w eliminacjach Ligi Mistrzów, a Legia i ŁKS – w Pucharze UEFA. UEFA zdecydowała się jednak wykluczyć Legię i ŁKS z rozgrywek europejskich w sezonie 1993/1994. Ponadto na Legię, ŁKS i Wisłę została nałożona kara trzech ujemnych punktów w sezonie 1993/1994 I ligi[9].

Czołówka I ligi polskiej (1992/1993) – końcowa klasyfikacja

LP Drużyna M W R P G+ G− +/− Pkt
1 Lech Poznań 34 17 13 4 70 29 +41 47
2 Legia Warszawa 33 20 7 6 50 26 +24 47
3 ŁKS Łódź 33 18 11 4 53 32 +21 47

Postępowanie w sprawie handlu meczami badała również prokuratura w Krakowie, jednak zostało ono umorzone[10].

Decyzja PZPN wywołała również wpływ finansowy na Lecha, Legię i ŁKS. Dla Legii i ŁKS utrata miejsca w europejskich pucharach wiązała się ze stratą dochodów z transmisji telewizyjnych czy sprzedaży biletów. Mający wówczas problemy finansowe Lech natomiast był zmuszony wypłacić premie w związku ze zdobyciem mistrzostwa Polski, czego sądownie żądał między innymi Kazimierz Sidorczuk[10].

Występują kontrowersje dotyczące tego, czy mecze Legii i ŁKS w 34. kolejce I ligi sezonu 1992/1993 były przekupione. Zarzuty dotyczące przekupstwa odparli między innymi prezes Olimpii – Bolesław Krzyżostaniak, piłkarze Legii – Juliusz Kruszankin i Wojciech Kowalczyk, piłkarz ŁKS – Tomasz Wieszczycki czy sędzia – Michał Listkiewicz[6][1][12][13]. Z drugiej strony rezerwowy bramkarz Legii – Maciej Szczęsny – powiedział, że cieszy się, iż nie odebrał wówczas medalu za mistrzostwo Polski[14].

W 2004 i 2007 roku Legia Warszawa złożyła wnioski o uchylenie decyzji PZPN i przywrócenie jej mistrzostwa Polski sezonu 1992/1993. Wnioski te zostały jednak odrzucone[11].

Odebranie tytułu mistrzowskiego za sezon 1992/1993 Legii Warszawa przyczyniło się do znacznego ochłodzenia stosunków między kibicami Legii i Lecha Poznań[15].

W sezonie 1993/1994 mistrzem Polski została Legia Warszawa. Lech Poznań odpadł z kwalifikacji do Ligi Mistrzów, ulegając Spartakowi Moskwa (1:5, 1:2)[1].

  1. a b c d e f g h i Jakub Mieżejewski: „Cała Polska to widziała”, czyli historia pewnego mistrzostwa (pol.). W: igol.pl [on-line]. 2015-10-25. [dostęp 2016-08-21].
  2. I liga 1991/1992 (pol.). W: 90minut.pl [on-line]. [dostęp 2016-08-21].
  3. a b c Tytuły Lecha – 1993, czyli cała Polska widziała (pol.). W: sport.pl [on-line]. 2010-05-19. [dostęp 2016-08-21].
  4. a b c I liga 1992/1993 (pol.). W: 90minut.pl [on-line]. [dostęp 2016-08-21].
  5. Dziesięć lat minęło (pol.). W: zw.pl [on-line]. 2003-06-19. [dostęp 2016-08-21].
  6. a b c Robert Błoński, Piotr Pytlakowski: Legia traci mistrzostwo Polski (pol.). W: wyborcza.pl [on-line]. 2000-12-13. [dostęp 2016-08-21].
  7. a b c d e Był taki mecz: Wisła – Legia 0:6 (pol.). W: legia.net [on-line]. 2010-11-10. [dostęp 2016-08-21].
  8. a b Piotr Dąbrowski: Poland 1992/93 (ang.). W: rsssf.com [on-line]. [dostęp 2016-08-21].
  9. a b c d Historia Legii: Odebrany tytuł, czyli 6-0 z Wisłą (pol.). W: legionisci.com [on-line]. 2009-06-21. [dostęp 2016-08-21].
  10. a b c d e f Czy Lech Poznań straci tytuł mistrza Polski na korzyść Legii Warszawa? (pol.). W: wyborcza.pl [on-line]. 2001-02-01. [dostęp 2016-08-21].
  11. a b 90-lecie: Im zabrali, nam dali (1993 rok) (pol.). W: kkslech.com [on-line]. 2012-01-02. [dostęp 2016-08-21].
  12. Juliusz Kruszankin: odebranie mistrzostwa Polski 1993 roku było zamachem na Janusza Wójcika (pol.). W: onet.pl [on-line]. 2013-06-21. [dostęp 2016-08-21].
  13. Rafał Romaniuk: Wieszczycki: ŁKS to nie prowizorka (pol.). W: przegladsportowy.pl [on-line]. 2011-10-03. [dostęp 2016-08-21].
  14. Łukasz Olkowicz: Szczęsny: Kibice wiedzą, które mecze były kupione (pol.). W: przegladsportowy.pl [on-line]. 2012-01-30. [dostęp 2016-08-21].
  15. Legia-Lech: skąd się wzięła nienawiść kibiców obu klubów? (pol.). W: wp.pl [on-line]. 2015-04-28. [dostęp 2016-08-21].