Главная страница

Naloty na Singapur (1944-1945)
II wojna światowa, część wojny na Pacyfiku
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Czas {{{czas}}}
Miejsce Singapur i okoliczne wody
Wynik Taktycznie nierozstrzygnięta.
Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
 Japonia
Siły
XX Dowództwo Bombowe
222 Grupa Myśliwska RAF
Artyleria przeciwlotnicza i jednostki myśliwców
Straty
9 bombowców zniszczonych. Uszkodzone instalacje portu, stoczni oraz magazynów paliwowych. Co najmniej 4 okręty zniszczone, a 11 uszkodzonych.
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Naloty na Singapur (1944-1945) – wojskowa operacja przeprowadzona przez alianckie lotnictwo podczas II wojny światowej. Jednostki bombowców dalekiego zasięgu sił powietrznych armii USA (USAAF) przeprowadziły jedenaście nalotów na okupowany przez Japończyków Singapur w okresie od listopada 1944 r. do marca 1945 r. Zdecydowana większość z tych nalotów miała na celu zniszczenie instalacji należących do znajdującej się na wyspie bazy morskiej oraz stoczni. Jednocześnie z rajdami bombowymi prowadzono operację zaminowania okolicznych wód. Gdy amerykańskie bombowce zostały przeniesione na inny obszar działań, brytyjski RAF przejął odpowiedzialność za operacje zaminowywania wód okalających Singapur, które trwały do 24 maja 1945 r.

Alianckie naloty miały zróżnicowane skutki. Choć ostateczne uszkodzenia singapurskiej bazy morskiej oraz portu handlowego, wynikające z bombardowań, były znaczne, to część z nalotów miała niewielką skuteczność, a rajdy przeprowadzone na magazyny paliwowe znajdujące się na sąsiadujących z Singapurem wyspach okazały się być całkowicie nieskuteczne. Z kolei operacja zaminowania wód istotnie zakłóciła japoński transport morski w rejonie Singapuru i skutkowała utratą trzech jednostek pływających oraz uszkodzeniem kolejnych dziesięciu. Bombardowania miały jednak pozytywny wpływ na podniesienie morale singapurskiej ludności cywilnej, która wierzyła, że naloty są zwiastunem zbliżającego się oswobodzenia miasta. Całkowita liczba ofiar nalotów wśród cywilów była niska, choć podczas ataku na zabudowania wojskowe zginęła grupa cywilnych robotników. Ponadto jeden z nalotów pozbawił domów setki ludzi.

Tło historyczne

W okresie po I wojnie światowej, Wielka Brytania znacznie rozbudowała swoją bazę morską położoną w Sembawang na północnym wybrzeżu wyspy Singapur jako część swojej strategii odstraszania ekspansjonizmu japońskiego w regionie, tzw. strategii singapurskiej[1]. W rezultacie baza stała się jedną z najważniejszych w posiadaniu imperium brytyjskiego, a która wyposażona była w duży suchy dok „King George VI” oraz pływający suchy dok „Admiralty IX”[2][3]. Siły Wspólnoty Brytyjskiej rozlokowane na Malajach i w Singapurze zostały szybko pokonane w miesiącach następujących po wybuchu wojny na Pacyfiku, a sama wyspa została poddana Japończykom 15 lutego 1942 r.[4] Singapur stał się celem wielokrotnych nalotów japońskich podczas kampanii malajskiej, jak również następujących po niej walk lądowych na samej wyspie. Bombardowania te spowodowały wiele ofiar wśród ludności cywilnej[5].

A large ship inside a dry dock. The dry dock is surrounded by industrial buildings and hills are visible in the background
Liniowiec oceaniczny RMS Queen Mary w suchym doku „King George VI” w sierpniu 1940 r.

Baza morska w Singapurze nie poniosła większych zniszczeń podczas walk w 1941 oraz 1942 r. i stała się jednym z najważniejszych portów operacyjnych Nippon Kaigun poza archipelagiem Wysp Japońskich[6]. Podobnie jak to było w przypadku zarządu brytyjskiego, w bazie zatrudnionych został wielu lokalnych cywilów, jednak Japończycy poddali ich surowej dyscyplinie, obejmującej m.in. bicie za pomniejsze przewinienia, a areszt oraz egzekucje za kradzież czy wyciek informacji[7]. Japońskie 2 i 3 Flota zostały między lutym a kwietniem 1944 r. przesunięte ze środkowego Pacyfiku w okolice Singapuru oraz wysp Lingga, aby być bliżej źródeł zaopatrzenia w paliwo. Floty te stanowiły trzon japońskiej marynarki wojennej, a w ich skład wchodziła większość pozostających w służbie pancerników oraz lotniskowców[8].

Siły skierowane przez armię japońską do obrony Singapuru nie były znaczne. Na początku 1945 r. obrona przeciwlotnicza wyspy składała się z dwóch kompanii wyposażonych w armaty automatyczne, kilku jednostek przeciwlotniczych należących do japońskiej marynarki wojennej oraz niewielkiej liczby samolotów. Niektóre z dział przeciwlotniczych były obsadzone przez członków malajskich sił pomocniczych[9][10]. Efektywność tego, co i tak stanowiło niewystarczającą obronę przeciwlotniczą, ograniczały dodatkowo takie czynniki jak m.in. brak koordynacji między Armią Lądową a Nippon Kaigun, braki w wyposażeniu środków do kontroli prowadzenia ognia, jak również brak stosownych radarów czy balonów zaporowych[10]. Szczególnie słabo prezentowała się obrona przeciwko nalotom nocnym jako że stosowne myśliwce nie stacjonowały w pobliżu Singapuru, a koordynacja pomiędzy bateriami przeciwlotniczymi a reflektorami przeciwlotniczymi stała na niskim poziomie[11].

W czerwcu 1944 r. amerykańskie XX Dowództwo Bombowe rozpoczęło lotnicze operacje bojowe z użyciem ciężkich bombowców Boeing B-29 Superfortress, które stacjonowały w alianckich bazach powietrznych położonych w pobliżu Kharagpur w północno-wschodnich Indiach[12]. Choć głównym zadaniem dowództwa było przeprowadzanie ataków na cele przemysłowe położone na archipelagu Wysp Japońskich, to około 50% wykonywanych przez nie misji koncentrowało się na wspieraniu operacji alianckich na Pacyfiku[13]. XX Dowództwo Bombowe podlegało amerykańskiej 20. Armii Lotniczej, która z kolei kierowana była bezpośrednio z Waszyngtonu przez Henry'ego H. Arnolda, dowódcę Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, a nie dowódców poszczególnych teatrów działań wojennych w Indiach i Chinach[14]. Po rezygnacji Arnolda z funkcji pierwszego dowódcy jego obowiązki w zakresie walk przeciwko Japonii przejął 29 sierpnia 1944 r. gen. Curtis LeMay[15].

W następstwie przegranej pod koniec października 1944 r. bitwy w zatoce Leyte, resztki okrętów japońskiej marynarki wojennej zostały rozdzielone dwie grupy. Jedna powróciła do baz położonych na japońskim Morzu Wewnętrznym, podczas gdy druga stacjonowała w pobliżu wysp Lingga[16]. 27 października, Arnold zasugerował LeMayowi, że porażka Japończyków w zatoce Leyte mogła podnieść znaczenie bazy morskiej w Singapurze i poprosił XX Dowództwo Bombowe o przeprowadzenie ataku na wyspę. W ówczesnym czasie alianci nie posiadali aktualnych danych wywiadowczych na temat wyspy i dopiero wykonane 30 października zdjęcia z przelatującego nad Singapurem samolotu B-29 dostarczyły Amerykanom odpowiednich informacji. Pomimo udanego zwiadu lotniczego, sztab LeMaya uznał, że atak w dzień, który wiązał się z przelotem przez alianckie bombowce ok. 6400 km w obie strony z bazy w Kharagpur, nie mógł zakończyć się powodzeniem. Niemniej jednak, Arnold nakazał XX Dowództwu Bombowemu przeprowadzenie nalotów na Singapur[6].

Naloty

Pierwsze ataki

Pierwszy nalot na Singapur miał miejsce 5 listopada 1944 r. XX Dowództwo Bombowe wysłało 76 bombowców typu B-29 ze swoich baz położonych w okolicach Kharagpur. Ze względu na niezwykle duże oddalenie celu nalotów, samoloty uzbrojone zostały jedynie w dwie 1000-funtowe bomby każdy. Piloci zostali ponadto poinstruowani, aby bomby zrzucać z niższego niż normalnie pułapu 6400 metrów (20 000 stóp) oraz do utrzymania luźnej formacji w locie. Głównym celem nalotu był suchy dok „King George VI”, a jako cel dodatkowy wyznaczono położoną na północy Sumatry rafinerię Pangkalanbrandan[6].

Pierwsze bombowce B-29 nadleciały nad bazę morską w Singapurze o godz. 6:44. Bombardowanie okazało się być bardzo precyzyjne, a maszynie prowadzącej formację udało się zrzucić bombę, z wysokości 15 metrów, dokładnie na bramę komory kesonowej suchego doku. Dok trafiony został jeszcze kilkoma alianckimi bombami, co uczyniło go niezdatnym do użycia przez kolejne trzy miesiące. Bomby spadające na suchy dok uszkodziły także 142-metrowy frachtowiec, który podlegał w tym czasie pracom remontowym. W wyniku nalotu zginęło wielu cywilnych pracowników bazy, którzy znajdowali się wtedy w suchym doku i nie zdążyli uciec przed bombami. Aliancki atak uszkodził także wiele zabudowań bazy znajdujący się w pobliżu doku. Ostatecznie singapurską bazę morską zbombardowały 53 ciężkie bombowce typu B-29, a rafinerię Pangkalanbrandan 7 tych maszyn. W kierunku samolotów ogień otworzyły nieliczne japońskie działa obrony przeciwlotniczej i stacjonujące w bazie samoloty, ale dwa bombowce, które zostały zniszczone w czasie tej operacji, uległy wypadkom[6][17]. Przeprowadzony przez aliantów nalot stał się najdłuższym, pod względem przebytej odległości, dziennym bombardowaniem w ówczesnym czasie[18]. Po przeprowadzonym ataku, japońscy żołnierze zamordowali grupę rannych indonezyjskich robotników bazy[17]. Uszkodzenia poczynione przez atak suchemu dokowi „King George VI” uniemożliwiły późniejsze jego wykorzystanie do naprawy pancerników uszkodzonych podczas bitwy w zatoce Leyte[19].

  1. Boon Kwan Toh. It was a thrill to see rows of B-29s going through the sky" The American Strategic Bombing of Singapore, 1944–45. „The Journal of Military History”. 73 (3), s. 908-909, lipiec 2009. Society for Military History. 
  2. Bayly, Christopher; Harper, Tim: Forgotten Armies: Britain's Asian Empire & the War with Japan. Londyn: Penguin Books, 2004, s. 106. ISBN 0-14-029331-0.
  3. Hack, Karl; Blackburn, Kevin: Did Singapore Have to Fall?: Churchill and the Impregnable Fortress. Londyn: Routledge, 2004, s. 22-23. ISBN 0-415-30803-8.
  4. Toh (2009), s. 909.
  5. Bayly, Harper (2004), s. 117, 136-137, 139.
  6. a b c d Craven, Wesley Frank; Cate, James Lea: The Army Air Forces in World War II: Volume Five. The Pacific: Matterhorn to Nagasaki June 1944 to August 1945. Londyn, Chicago: The University of Chicago Press, 1953, s. 156. ISBN 0-912799-03-X.
  7. Kai Khiun Liew. Labour Formation, Identity, and Resistance in HM Dockyard, Singapore (1921–1971). „International Review of Social History”. 51 (3), s. 429, 2006. Amsterdam: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. ISSN 0020-8590. 
  8. Ministry of Defence (Navy): War with Japan. Volume IV The South-East Asia Operations and Central Pacific Advance. Londyn: HMSO, 1995, s. 85-87. ISBN 0-11-772820-9.
  9. Akashi, Yōji; Yoshimura, Mako: New Perspectives on the Japanese Occupation in Malaya and Singapore, 1941–1945. Singapur: NUS Press, 2008, s. 220. ISBN 9971-69-299-6.
  10. a b Toh (2009), s. 915.
  11. Toh (2009), s. 914.
  12. Polmar, Norman: The Enola Gay: The B-29 That Dropped the Atomic Bomb on Hiroshima. Waszyngton: Smithsonian National Air and Space Museum, 2004, s. 6. ISBN 1-57488-859-5.
  13. Wolk, Herman S.: Cataclysm: General Hap Arnold and the Defeat of Japan. Denton: University of North Texas Press, 2010, s. 97-98. ISBN 1-57441-281-7.
  14. Wolk (2010), s. 99-100.
  15. Craven, Wesley Frank; Cate, James Lea (1953), s. 103, 115.
  16. Dull, Paul S.: A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Annapolis: Naval Institute Press, 2007, s. 313, 315. ISBN 1-59114-219-9.
  17. a b Toh (2009), s. 917.
  18. Toh (2009), s. 905-906.
  19. Ministry of Defence (Navy): War with Japan. Volume VI Advance to Japan. Londyn: HMSO, 1995, s. 127. ISBN 0-11-772821-7.