Главная страница

{{{nazwa}}}
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. {{{zabytek}}}
Ilustracja
Cerkiew w Wojnowie, pełniąca równocześnie funkcje świątyni monasterskiej i parafialnej
Państwo  Polska
Miejscowość Wojnowo
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Rodzaj klasztoru monaster
Eparchia diecezja białostocko-gdańska
ihumenia Agnia (Cicha)
Klauzura nie
Typ monasteru żeński
Liczba mniszek (2012) 7
Obiekty sakralne
Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej
Cerkiew św. Ambrożego z Optiny i Soboru Świętych Starców Optyńskich
Założyciel klasztoru Aleksandr Awajew, Sawa (Hrycuniak) – reaktywacja
Materiał budowlany drewno, cegła
Data budowy {{{data budowy}}}
Data zamknięcia 1956
Data reaktywacji 1996
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
Strona internetowa klasztoru

Monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie – jeden z pięciu żeńskich klasztorów w jurysdykcji Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Znajduje się na terenie diecezji białostocko-gdańskiej.

Pierwsza żeńska wspólnota monastyczna powstała w Wojnowie w latach 30. XX w. z inspiracji Aleksandra Awajewa. Ostatnia mniszka z tej grupy, riasoforna siostra Lidia, w 1956 przeniosła się do klasztoru na Świętej Górze Grabarce. Dopiero po blisko 40 latach podjęta została próba reaktywacji monasteru, który ponownie rozpoczął działalność na mocy dekretu arcybiskupa białostockiego i gdańskiego Sawy. W pierwszych latach istnienia odnowiona wspólnota nosiła wezwanie Opieki Matki Bożej, które w 2010 zostało zmienione na Zaśnięcia Matki Bożej[1].

Historia

W 1913 zanotowano w Wojnowie około siedmiuset starobrzędowców-bezpopowców i ponad dwustu prawosławnych. Staroobrzędowcy przybyli tu (wtedy do Prus Wschodnich) z Rosji w XIX wieku i wybudowali molennę[2]. Od 1848 we wsi funkcjonował staroobrzędowy monaster męski, rozbudowany w latach 1852–1857 przez mnicha Pawła (Ledniewa) zwanego Pawłem Pruskim[3]. W latach 60. XIX w. duchowny ten ostatecznie zerwał z poglądami staroobrzędowców-bezpopowców i stał się propagatorem jednowierstwa[4]. Parafia jednowierska powstała także w Wojnowie w 1885[5].

Działalność ks. Aleksandra Awajewa

W latach 1921–1923 były carski oficer, a następnie mnich riasoforny w Pustelni Optyńskiej, Aleksandr Awajew, reaktywował w Wojnowie parafię prawosławną i zbudował na jej potrzeby cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej[6]. Inspiratorem działalności Awajewa był metropolita zachodnioeuropejski Eulogiusz, w którego jurysdykcji znajdował się obszar Prus Wschodnich. Duchowny ten udzielił mu święceń kapłańskich w Berlinie i skierował do Wojnowa, gdzie przetrwała wspólnota ok. 200 jednowierców[7]. Ks. Awajew pragnął założyć w Wojnowie również żeński monaster. Na ten cel zbudował dom, w którym zamieszkało kilka kobiet, zaś wspólnocie nadał wezwanie Opieki Matki Bożej. Informacje o tym, ile członkiń wspólnoty złożyło ostatecznie wieczyste śluby zakonne, są rozbieżne – podawane są liczby od dwóch[6] do 10 mniszek[8]. Według innej wersji ks. Awajew zgromadził wokół siebie pięć kandydatek do monasteru, jednak tylko jedna z nich, Helena (Koroniowa), złożyła wieczyste śluby[7]. Zakonnice i posłusznice zajmowały się nauczaniem dzieci prawosławnych z Wojnowa oraz wspierały działalność misyjną wśród miejscowych staroobrzędowców, tworzących społeczność znacznie liczniejszą od prawosławnej[9].

Po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej w monasterze pozostały dwie mniszki z pięciu, jakie znajdowały się w nim w 1939. Ostatnia zakonnica, riasoforna siostra Lidia, opuściła Wojnowo w 1956, gdy zmarł ks. Awajew, by wstąpić do monasteru Świętych Marty i Marii na Grabarce[6]. W późniejszym okresie otrzymała ona godność ihumeni i została przełożoną tego klasztoru[7].

Ze względu na znaczny spadek liczby prawosławnych w Wojnowie rozważana była likwidacja parafii w tej miejscowości. Przetrwała ona dzięki odnowieniu działalności monasteru[4]. Organizatorem reaktywowanego klasztoru był proboszcz parafii wojnowskiej, ks. Bazyli Omieljańczyk, przy współpracy z riasoforną posłusznicą Niną Sidorenko, pochodzącą z Wojnowa i pamiętającą przedwojenną działalność ks. Awajewa[6]. Oficjalna reaktywacja życia monastycznego miała miejsce 15 kwietnia 1995 na mocy zarządzenia arcybiskupa białostockiego i gdańskiego Sawy. Przełożoną monasteru została ihumenia Ludmiła (Polakowska), która pełniła obowiązki przez rok. Ze względu na stan zdrowia musiała wyjechać z obiektów klasztornych, wymagających remontu[6]. Razem z ihumenią do Wojnowa przybyło kilka mniszek żyjących do tej pory w klasztorze na górze Grabarce[10]. Monaster otrzymał wezwanie Opieki Matki Bożej[1].

Kolejnymi przełożonymi wspólnoty były mniszka Elżbieta (Niczyporuk), a od grudnia 1996 do dnia dzisiejszego – mniszka Agnia (Cicha)[6], podniesiona następnie do godności ihumeni[11]. 1 września 1996 arcybiskup Sawa dokonał rekonsekracji odnowionej cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej. W klasztorze doszło do pierwszych ślubów małej schimy po jego odnowieniu[6]. Od 1997 w wyremontowanym monasterze działa również cerkiew św. Ambrożego i Soboru Świętych Starców Optyńskich – świętych mnichów z monasteru, w którym nowicjat odbywał ks. Awajew[6]. Dwa lata później zakonnicy Pustelni Optyńskiej przekazali mniszkom z Wojnowa cząsteczki relikwii wyżej wymienionych świętych[6]. W 2012 wspólnotę tworzyły cztery mniszki i trzy riasoforne posłusznice[12].

Po reaktywacji żeńskiego klasztoru Wojnowo stało się prawosławnym ośrodkiem pielgrzymkowym[13]. W związku z tym podjęta została rozbudowa monasteru, którego obecne zabudowania nie pozwalają na pełną obsługę ruchu pielgrzymkowego, ani nawet na przyjmowanie nowych kandydatek do życia klasztornego[11][4]. W latach 2008-2012 wzniesiono nowy budynek mieszkalny w monasterze, poświęcony 14 października 2012, w którym znalazły się pracownie i cele mniszek[14]. Budowa została sfinansowana z ofiar wiernych. Monaster zmienił również wezwanie na Zaśnięcia Matki Bożej[1].

Zobacz też

  1. a b c Agnia (Cicha), Monaster Uspienija w Wojnowie, Przegląd Prawosławny, nr 10 (304), ISSN-1230-1078, s.22
  2. E. Iwaniec: Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 110-112 i 139.
  3. E. Iwaniec: Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 122-123.
  4. a b c A. Radziukiewicz. Ojczyzna Wojnowo. „Przegląd Prawosławny”. 10 (292), s. 13, październik 2009. ISSN 1230-1078. 
  5. E. Iwaniec: Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 138.
  6. a b c d e f g h i Historia domu zakonnego w Wojnowie. www.orthodox.pl. [dostęp 2010-07-05].
  7. a b c Anna Radziukiewicz: Wojnowo wrośnięte w serca. www.przegladprawoslawny.pl. [dostęp 2010-07-05].
  8. D. Wysocka. Dzwony na Mazurach. „Przegląd Prawosławny”. 2(164). s. 4. 
  9. Wojnowo - cerkiew prawosławna. www.mazury.pl. [dostęp 2010-07-05].
  10. ks. A. Kuryłowicz, Prawosławne ośrodki zakonne na ziemiach polskich w okresie powojennym [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Życie monastyczne w Rzeczypospolitej, Zakład Historii Kultur Pogranicza Instytutu Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2001, ISBN 83-902928-8-2, s. 261
  11. a b Wspólne dzieło – monaster w Wojnowie. www.przegladprawoslawny.pl. [dostęp 2010-07-05].
  12. Historia
  13. A. Mironowicz: Życie monastyczne w latach 1945-2005. kamunikat.fontel.net. [dostęp 2010-07-05].
  14. W monasterze nad Krutynią (pol.). Przegląd Prawosławny, listopad 2012. [dostęp 2012-11-11].

Bibliografia

  1. Historia domu zakonnego w Wojnowie. [dostęp 2010-07-05].
  2. A. Mironowicz: Życie monastyczne w latach 1945-2005. kamunikat.fontel.net. [dostęp 2010-07-05].
  3. A. Radziukiewicz. Ojczyzna Wojnowo. „Przegląd Prawosławny”. 10 (292), s. 13, październik 2009. ISSN 1230-1078. 
  4. Anna Radziukiewicz: Wojnowo wrośnięte w serca. www.przegladprawoslawny.pl. [dostęp 2010-07-05].
  5. D. Wysocka. Dzwony na Mazurach. „Przegląd Prawosławny”. 2(164). s. 4. 
  6. Kalendarz Prawosławny 2013, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN-1425-2171, ss.253-254