Главная страница

Mikałaj Aksamit
Мікалай Аксаміт
Ilustracja
Mikałaj Aksamit w Warszawie, 25 października 2007 roku
Data urodzenia 18 kwietnia 1954
Deputowany do Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji
(do 19 września 1991 − Rady Najwyższej Białoruskiej SRR)
Okres od 16 maja 1990
do 9 stycznia 1996
Przynależność polityczna Opozycja BNF

Mikałaj Uładzimirawicz Aksamit (biał. Мікалай Уладзіміравіч Аксаміт[a]; ur. 18 kwietnia 1954) – białoruski polityk, w latach 1990–1996 deputowany do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR / Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji; członek Opozycji BNF – frakcji parlamentarnej organizacji Białoruski Front Ludowy (Biełaruski Narodny Front), o charakterze antykomunistycznym i niepodległościowym.

Biografia

Urodził się 18 kwietnia 1954 roku[1], pochodzi z Wołkowyska[2]. Ukończył Białoruski Państwowy Instytut Teatralno-Artystyczny[1]. 16 maja 1990 roku został deputowanym ludowym do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR XII kadencji[3] z Wołkowyskiego Miejskiego Okręgu Wyborczego Nr 248. Pełnił w niej funkcję członka Komisji ds. Edukacji, Kultury i Ochrony Dziedzictwa Historycznego. Był członkiem Opozycji BNF – frakcji parlamentarnej organizacji Białoruski Front Ludowy (Biełaruski Narodny Front) – o charakterze antykomunistycznym i niepodległościowym. Brał udział w opracowaniu i przyjęciu Deklaracji o Państwowej Suwerenności Białorusi, przygotowaniu projektów ustaw na nadzwyczajnej sesji Rady Najwyższej 24–25 sierpnia 1991 roku, w czasie której ogłoszono niepodległość Białorusi. Był współautorem szeregu projektów ustaw przygotowanych przez Opozycję BNF[1].

Uczestniczył w głodówce deputowanych Opozycji BNF 11–12 kwietnia 1995 roku w Sali Owalnej parlamentu, ogłoszonej na znak protestu przeciwko zainicjowanemu przez prezydenta Łukaszenkę referendum na temat wprowadzenia języka rosyjskiego jako drugiego języka państwowego, zmiany symboli państwowych Białorusi (biało-czerwono-białej flagi i herbu Pogoni) na symbole nawiązujące do sowieckich, integracji ekonomicznej z Rosją i prawie prezydenta do rozwiązywania parlamentu[4]. W nocy z 11 na 12 kwietnia został razem z innymi protestującymi wywleczony siłą z sali parlamentu przez zamaskowanych funkcjonariuszy wojska i służb specjalnych, pobity, wywieziony samochodem, a następnie wyrzucony na ulicy w centrum Mińska[5]. Jego kadencja parlamentarna zakończyła się 9 stycznia 1996 roku.

Poglądy i oceny

Mikałaj Aksamit uważa, że demokracja na Białorusi poniosła porażkę m.in. w wyniku działań rosyjskich służb specjalnych. Jego zdaniem możliwe jest powstanie szerokiego ruchu społecznego na rzecz zmian w sytuacji, gdy w kraju dojdzie do pogorszenia sytuacji ekonomicznej. Za osobę, która mogłaby stanąć na czele takiego ruchu, uważa Alaksandra Milinkiewicza. Jego zdaniem negatywne opinie wyrażane o tym polityku wynikają z zazdrości liderów innych partii opozycyjnych[6].

W 2010 roku Zianon Pazniak opisał w swoich wspomnieniach Mikałaja Aksamita z początku lat 90. następująco:

zawsze spokojny i zrównoważony, dobrze władał logiczną argumentacją, lubił opierać się na faktach, był skromnym człowiekiem i bojownikiem. Nie mówił wiele, nigdy nie podnosił głosu, ale dobrze znał wspólną pozycję i trzymał się jej, nie ustępując[2].

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywne formy zapisu:
    • według tzw. wariantu klasycznego (taraszkiewicy): Мікалай Уладзімеравіч Аксаміт (czyt. Mikałaj Uładzimierawicz Aksamit);
    • przy użyciu białoruskiej łacinki: Mikałaj Uładzimiravič Aksamit lub Mikałaj Uładzimieravič Aksamit;
    • występuje także jako Mikoła Aksamit (biał. Мікола Аксаміт).
  1. a b c Nawumczyk 2010 ↓, s. 217
  2. a b Pazniak 2010 ↓, s. 271−272
  3. Mikałaj Dziemianciej: Postanowlenije Wierchownogo Sowieta Riespubliki Biełaruś ot 16 maja 1990 g. №5-XII (ros.). pravo.levonevsky.org, 1990-05-16. [dostęp 2014-01-18].
  4. Nawumczyk 2010 ↓, s. 218
  5. Siarhiej Nawumczyk: Źbićcio deputatau BNF: chronika, fota, widea (biał.). Radio Swaboda, 2010-04-09. [dostęp 2012-09-22].
  6. Jak stwarausia Narodny Front (biał.). Polskie Radio dla Zagranicy, 2007-10-26. [dostęp 2012-09-22].

Bibliografia