Главная страница

Kurek czerwony
Chelidonichthys lucerna[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Podgromada nowopłetwe
Infragromada doskonałokostne
Nadrząd kolcopłetwe
Rząd skorpenokształtne
Podrząd Scorpaenoidei
Rodzina kurkowate
Rodzaj Chelidonichthys
Gatunek kurek czerwony
Synonimy
  • Chelidonichthys lucernus (Linnaeus, 1758)
  • Chlidonichthys lucernus (Linnaeus, 1758)
  • Trigla corax Bonaparte, 1834
  • Trigla corvus Rafinesque, 1810
  • Trigla hirundo Linnaeus, 1758
  • Trigla hyrax Pallas 1814
  • Trigla laevis Montagu 1818
  • Trigla lucerna Linnaeus, 1758
  • Trigla microlepidota Risso 1824
  • Trigla pauciradiata Bennett 1835
  • Trigla poeciloptera Cuvier in Cuvier & Valenciennes 1829
  • Trigla swainsonii Leach in Swainson 1839

Kurek czerwony[2][a] (Chelidonichthys lucerna) – gatunek ryby skorpenokształtnej z rodziny kurkowatych (Triglidae)[3][4].

Rozmieszczenie i środowisko

Występuje w północnym Atlantyku, od Norwegii po Gwineę i Sierra Leone, także w morzach Północnym i Bałtyckim, kanale La Manche, morzach Śródziemnym i Czarnym[5][3]. Zasięg jej występowania C. lucerna zamyka się w obszarze 66°N–9°N, 18°W–42°E, obejmując wody Norwegii, Wielkiej Brytanii, Wyspy Man, Irlandii, Francji, Belgii, Holandii, Danii, Szwecji, Niemiec, Polski, Hiszpanii, Gibraltaru, Portugalii (w tym Madery), Włoch, Malty, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Albanii, Grecji, Turcji, Bułgarii, Rumunii, Ukrainy, Syrii, Libanu, Tunezji, Algierii, Maroka, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Gwinei i Sierra Leone. W podziale na regiony rybołówstwa FAO (ang. FAO Major Fishing Areas) notowana w regionach północno-wschodniego Atlantyku (21), środkowo-wschodniego Atlantyku (34) oraz Mórz Śródziemnego i Czarnego (37)[3]. W Bałtyku sporadyczny, przy wybrzeżu polskim obserwowany jeszcze rzadziej[2][6]. Jest jednym z dwóch gatunków kurkowatych, obok kurka szarego (Eutrigla gurnardus), pojawiającym się w polskich wodach[6].

Kurek czerwony jest rybą morską[3]. Prowadzi przydenny tryb życia, przy dnie mulistym, piaszczystym lub kamienistym, na głębokości od 5 do 300 m (wg innych źródeł od 20 do 318 m[3]. Młode osobniki bardzo często bytują w pobliżu brzegów, ze szczególnym uwzględnieniem ujść rzecznych, nierzadko wpływają w strefę wody słodkiej. Mimo że jest rybą denną, bywa spotykany także w wyższych warstwach wody. Starsze osobniki widywane są również poza litoralem, w strefie pelagialnej, gdzie oprócz dużych zdolności pływackich jak na ryby denne, obserwowano także ich wyskoki ponad powierzchnię wody[5]. Preferuje wody o temperaturze od 8 do 24 °C[3].

Morfologia

Osiąga do 75 cm długości całkowitej, zazwyczaj 25–50 cm. Ciało wydłużone, stożkowate[5] i bardziej krępe niż u kurka szarego (dawniej klasyfikowany wraz z kurkiem czerwonym w rodzaju Trigla[4])[2]. Głowa o profilu lekko wklęsłym, pokryta skostniałymi płytkami skórnymi, z pyskiem również zakończonym dwiema wysuniętymi, krótkimi płytkami[5], wyższa niż u kurka szarego[2]. Reszta ciała pokryta drobnymi, gładkimi łuskami, z wyjątkiem linii bocznej, którą to tworzy 70 łusek większych od pozostałych. Dwie, blisko siebie położone płetwy grzbietowe – pierwsza z 8–10 promieniami twardymi, druga z 15–18 promieniami miękkimi. Na grzbiecie, wzdłuż nasady płetw grzbietowych, biegnie 24–25 małych kolców kostnych. Płetwy piersiowe duże, sięgające do czwartego promienia płetwy odbytowej. Trzy pierwsze promienie płetw piersiowych są przekształcone w wolne (nie są związane błoną) i ruchliwe, palczaste wyrostki. Płetwa odbytowa z 14–17 promieniami miękkimi[5]. Maksymalna odnotowana waga – 6 kg[3].

Ubarwienie zmienne. Grzbiet od żółtego, przez intensywny czerwony, do ciemnobrązowego z poprzecznym ciemnym prążkowaniem. Boki od czerwonawych, przez pomarańczowe do żółtawych. Brzuch różowy do białawego. Płetwy piersiowe ciemnoniebieskie lub zielonkawe[5][2], jasno obrzeżone, z czarnoniebieską plamą i niebieskimi punktami po stronie wewnętrznej i jasnoniebieskimi punktami po stronie zewnętrznej. Płetwy brzuszne, odbytowa i ogonowa czerwonawe[5].

Ekologia i zachowanie

Trze się w zależności od położenia geograficznego – w Morzu Śródziemnym w okresie zimowym, w kanale La Manche na początku lata. Ikra, a następnie larwy są pelagiczne. Żywi się rybami i małymi skorupiakami[5].

Znaczenie gospodarcze

Śnieżnobiałe mięso kurka czerwonego jest wysoko cenione[2].

Uwagi

  1. występuje pod synonimiczną nazwą łacińską Trigla lucerna, op. cit.

Przypisy

  1. Chelidonichthys lucerna, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2018-11-12]
  2. a b c d e f Zbigniew Chrzanowski (red.): Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, s. 109.
  3. a b c d e f g Chelidonichthys lucernus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 2018-11-12]
  4. a b R. Fricke, W. N. Eschmeyer, R. van der Laan (eds): Catalog of Fishes: genera, species, references (electronic version) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 2018-11-12].
  5. a b c d e f g h Josef H. Reichholf, Gunter Steinbach (red.): Wielka encyklopedia ryb: słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiesław Wiśniewolski (tłum.). Warszawa: Muza, 1994, s. 314–315. ISBN 83-7079-317-7.
  6. a b Przemysław Czerniejewski, Robert Czerniawski: Ryby morskie i słodkowodne Polski. Warszawa: FREL, 2016, s. 20. ISBN 978-83-64691-34-8.