Главная страница

Krypta Wieszczów Narodowych (zaznaczona czerwonym kolorem) na planie podziemi katedry

Krypta Wieszczów Narodowychkrypta w podziemiach Królewskiej Katedry na Wawelu.

Lokalizacja

Krypta usytuowana jest pod północnym ramieniem ambitu katedry[1], przed wejściem do kaplicy Lipskich[2].

Historia

Okoliczności powstania i znaczenie

Krypta została urządzona w 1890 roku według projektu Sławomira Odrzywolskiego, w ramach przygotowań do złożenia szczątek Adama Mickiewicza w katedrze na Wawelu[3]. Pomysł pochowania poety w tym miejscu pojawił się tuż po jego śmierci w 1855 roku, powrócono do niego na początku okresu autonomicznego w zaborze austriackim (1869), gdy powołano specjalny komitet. Nie udało się jednak wówczas zrealizować tego zamiaru, starania ponowiono w 1879 roku, a uwieńczone zostały pomyślnie dopiero po upływie jedenastu lat[4].

Idea grzebania w katedrze na Wawelu najwybitniejszych Polaków, podkreślając w ten sposób ciągłość dziejową narodu, pojawiła się po kongresie wiedeńskim, gdy spoczęli tam książę Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko. Inspiracją do uhonorowania w ten sam sposób Mickiewicza mógł być przykład Opactwa Westminsterskiego w Londynie, gdzie obok monarchów chowani byli poeci. Ponadto Polacy ówcześnie pozbawieni własnej państwowości, królów i wodzów, pochówkiem w tym miejscu twórcy Dziadów oddawali mu hołd jako duchowemu przywódcy narodu, wieszczącego odzyskanie niepodległości[5].

Pochowanie Mickiewicza, a później Juliusza Słowackiego, uczyniło z katedry Panteon narodowy, przeznaczony nie tylko dla monarchów i bohaterów walk o niepodległość, ale i „królów ducha” – najwybitniejszych poetów doby romantyzmu, zmarłych na emigracji, których twórczość przyczyniła się do zachowania polskiej tożsamości narodowej w okresie zaborów. Ich pogrzeby stały się zarazem wielkimi manifestacjami patriotycznymi[6].

Pochówki Mickiewicza i Słowackiego

20 czerwca 1890 roku specjalna delegacja wyruszyła po szczątki Adama Mickiewicza, złożone na cmentarzu w Montmorency. Uroczysty pogrzeb poety w katedrze krakowskiej odbył się 4 lipca tego samego roku[7]. Po zakończeniu ceremonii trumnę zniesiono do przygotowanej krypty, gdzie umieszczono ją w marmurowym sarkofagu, zaprojektowanym przez S. Odrzywolskiego, a ozdobionym medalionem z podobizną wieszcza, wyrzeźbioną przez Stanisława Romana Lewandowskiego[8].

W 1927 roku, po wielu zabiegach i perypetiach, sprowadzono z paryskiego Montmartre do Krakowa prochy Juliusza Słowackiego. Z tego powodu krypta w katedrze została powiększona[9]. Uroczysty pogrzeb odbył się 28 czerwca tego roku[10]. Trumnę ze szczątkami poety złożono w modernistycznym sarkofagu, projektu Adolfa Szyszko-Bohusza[11].

Wnętrze krypty

Symboliczny pochówek Norwida

Pod koniec XX wieku narodziła się idea upamiętnienia w Krypcie Wieszczów Narodowych Cypriana Kamila Norwida. 23 marca 1993 roku, w 110. rocznicę śmierci poety, w jej wnętrzu obok wejścia, odsłonięto brązową tablicę-epitafium ku jego czci, autorstwa Czesława Dźwigaja. Ufundowało ją Towarzystwo Pamięci Narodowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz duchowni związani z katedrą – księża Stanisław Małysiak i Janusz Bielański (ówczesny proboszcz) oraz kardynał Franciszek Macharski, który dokonał poświęcenia tablicy[12].

  • W 2001, w 180. rocznicę urodzin poety, w niewielkiej niszy obok pomnika umieszczono brązową urnę zawierającą ziemię z grobu Norwida, zbiorowej mogiły z cmentarza polskiego w Montmorency pod Paryżem. W uroczystości 25 września uczestniczyli premier Jerzy Buzek i minister kultury i dziedzictwa narodowego Andrzej Zieliński[13]. Mszę odprawił kardynał Franciszek Macharski[13]. Wcześniej, 1 lipca, urnę poświęcił w swojej prywatnej kaplicy papież Jan Paweł II[13]. Jego esej o twórczości Norwida odczytał na Wawelu Tadeusz Malak, natomiast wierze poety recytował Zbigniew Zapasiewicz[13].

Upamiętnienie Chopina

  • 28 lutego 2010 w 200. rocznicę urodzin Fryderyka Chopina został odsłonięty w krypcie medalion z wizerunkiem kompozytora wykonany z białego greckiego marmuru będący kopią medalionu znajdującego się na grobie Chopina[14]. Medalion wykonał Wojciech Kurdziel umieszczając go w wapiennej płycie z napisem "Wielkiemu artyście – naród"[14].


Zobacz też

  1. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514.
  2. Rożek 2015a ↓, s. 147.
  3. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Czyżewski 2002 ↓, s. 38.
  4. Kronika Krakowa ↓, s. 252; Rożek 2015a ↓, s. 144–145.
  5. Rożek 2015a ↓, s. 133, 138 146.
  6. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Czyżewski 2002 ↓, s. 11–12, 39.
  7. Kronika Krakowa ↓, s. 252; Rożek 2015a ↓, s. 144, 146
  8. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Czyżewski 2002 ↓, s. 39; Rożek 2015a ↓, s. 147.
  9. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Rokosz 2006 ↓, s. 362; Rożek 2015a ↓, s. 147.
  10. Kronika Krakowa ↓, s. 313; Rożek 2015a ↓, s. 147. Rokosz 2006 ↓, s. 362 podaje, iż uroczystości funeralne miały miejsce 28 i 29 czerwca, zaś właściwy pogrzeb 30 czerwca.
  11. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Czyżewski 2002 ↓, s. 39.
  12. Encyklopedia Krakowa ↓, s. 514; Rożek 2015a ↓, s. 147–148; Rożek 2015b ↓, s. 290; Czyżewski 2002 ↓, s. 39
  13. a b c d Symboliczny pochówek Norwida na Wawelu (ang.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2017-06-29].
  14. a b Chopin w wawelskiej Krypcie Wieszczów (pol.). dzieje.pl. [dostęp 2017-06-29].

Bibliografia

  • Krzysztof J. Czyżewski: Królewska katedra na Wawelu. Kraków: Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 2002. ISBN 83-88971-37-9.
  • Encyklopedia Krakowa. red. prowadzący Antoni Henryk Stachowski. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 514 (hasło Krypta Wieszczów Narodowych). ISBN 83-01-13325-2.
  • Kronika Krakowa. opracowanie całości zespół pod kierunkiem Mariana B. Michalika; art. przeglądowe, noty, kalendaria, aneksy i mapy oraz dobór il. i red. zespół pod kier. Jana M. Małeckiego, Andrzeja Kurza, Jerzego Wyrozumskiego. Warszawa: Wydawnictwo „Kronika”, 1996. ISBN 83-86079-07-X.
  • Mieczysław Rokosz: Dzwony i wieże Wawelu. Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”, 2006. ISBN 83-88385-73-9.
  • Michał Rożek: Groby Królewskie na Wawelu. wyd. IV. Kraków: Wydawnictwo „Petrus”, 2015. ISBN 978-83-7720-257-9.
  • Michał Rożek: Krakowska katedra na Wawelu. Dzieje – ludzie – sztuka – zwyczaje. wyd. III. Kraków: Wydawnictwo „Petrus”, 2015. ISBN 978-83-938389-2-9.

Linki zewnętrzne