Главная страница

Kościół bł. Michała Kozala
parafialny
Ilustracja
prezbiteria
Państwo  Polska
Miejscowość Gniezno
Adres {{{adres}}}
Wyznanie katolickie / protestanckie
Kościół rzymskokatolicki / Kościół Ewangelicko-Augsburski
Parafia bł. Michała Kozala w Gnieźnie
Wezwanie bł. Michała Kozala
Wspomnienie liturgiczne 14 czerwca
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
Bryła kościoła(widok na zachodnią stronę świątyni wraz z drzwiami do kotłowni i południowym wejściem - tzw. wejście od strony szpitala)

Kościół bł. Michała Kozala w Gnieźnieneogotycki kościół wybudowany w roku 1894 i powstały według projektu Bruna(prawdopodobnie Bruno Schulza, niemieckiego architekta) jako kaplica szpitala psychiatrycznego Dziekanka, obecnie kościół katolickiej parafii pw. bł. Michała Kozala w Gnieźnie, ale użytkowany również przez ewangelicką parafię z Poznania. Świątynia o dwóch prezbiteriach.

Historia

Kopia dokumentu z wieży kościoła

Kościół został wybudowany w 1894 roku. Według dokumentu odnalezionego w wieży kościoła, prace murarskie wykonywali mistrz murarski Hoffman z Gniezna, mistrz Kinzell oraz mistrz Zelm, natomiast prace ciesielskie wykonywali przedsiębiorca budowlany z Rosenbergu i podmistrz Timm[1]. Pierwotnie kościół służył jako kaplica szpitala psychiatrycznego Dziekanka, jednak od początku przeznaczony był jako świątynia dwuwyznaniowa. Prawdopodobnie jest jedynym kościołem w Polsce mającym dwa prezbiteria i ołtarze w nawie głównej oraz dwie zakrystie, a także prawdopodbnie jedynym kościołem w Polsce będącym świątynią dwuwyznaniową[2][3]. Dekretem prymasa Augusta Hlonda został kościołem filialnym parafii Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha (archikatedralnej). 1 stycznia 1988, dekretem prymasa Józefa Glempa, został kościołem nowo utworzonej parafii bł. Michała Kozala. Po objęciu urzędu proboszcza przez ks. Sławomira Jessę w 1997 roku, kościół był systematycznie remontowany (wymieniono konfesjonały, oświetlenie, wykonano prace malarskie). Pod koniec lat 90. dokonano remontu wieży kościoła, który sfinansowali zarówno parafianie, jak i członkowie Wspólnoty Ewangelickiej. 23 marca 2009, w czasie nabożeństwa Koronki do Miłosierdzia Bożego w kościele wybuchł pożar, do którego przyczyniła się sadza w kominie. Rok później, w czasie nabożeństwa Gorzkich żalów, stare, zamurowane przewody doprowadziły do wybuchu w kruchcie przy wyjściu od strony szpitala. Dwa miesiące później, 29 maja powiększyło się zarysowanie na suficie i pojawiło się wybrzuszenie nad wejściem, co groziło zawaleniem sufitu. Z tego powodu na ponad tydzień kościół został zamknięty. Po inspekcji konserwatora zabytków i chwilowym podparciu sufitu belami, kościół został otwarty, ale wymaga gruntownego remontu[4][5][6]. 7 lutego 2012 roku nastąpiła poważna awaria komina. W związku z koniecznością niezbędnego remontu komina świątynia została zamknięta, a całe jej wyposażenie liturgiczne przeniesione do kaplicy parafialnej i plebanii[7][8].

Architektura

Wybudowany z czerwonej cegły na planie prostokąta jako kościół jednonawowy. Posiada wieżę z nieczynnym dzwonem, odrestaurowaną pod koniec ubiegłego wieku, przy współpracy proboszcza parafii i członków Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Na zewnętrznej, wschodniej ścianie kościoła znajduje się tablica upamiętniająca zamordowanych przez hitlerowców pacjentów szpitala[9] oraz tablica upamiętniająca zmarłego tragicznie ks. Witolda Ceglarka, wikariusza parafii. Posiada też dwie kruchty i tym samym dwa boczne wejścia (nie ma wejścia na wprost ołtarzy). W czterech narożnikach kościoła wybudowano cztery małe pomieszczenia: dwa od strony wschodniej połączone z kościołem i dwa od zachodniej nie mające połączenia ze świątynią. Pomieszczenia od strony wschodniej służą jako zakrystie parafii katolickiej – jedna dla kapłanów, a druga dla służby liturgicznej. Pomieszczenia zachodnie to kotłownia oraz biuro charytatywne parafii. Na ścianach północnej i południowej mieszczą się okna w kształcie rozety, a nad nimi oraz na chórze i w prezbiteriach pojedyncze okna w kształcie koła[9].

Prezbiterium katolickie

Mieści się, tak samo jak prezbiterium ewangelickie przy wschodniej ścianie świątyni. Posiada drewniany, lekko pozłacany ołtarz z kopią obrazu Madonny Sykstyńskiej i tabernakulum. Po prawej stronie tabernakulum znajduje się miejsce celebransa, współcelebransów liturgii i lektorów. Po obu stronach tabernakulum znajdują się dwie rzeźby: po lewej św. Franciszka z Asyżu z Dzieciątkiem Jezus, a po prawej Jezusa Miłosiernego. Przy obrazie stoją złocone świeczniki, a przy głównym, drewnianym ołtarzu także srebrzony krzyż papieski, który po zamknięciu kościoła został przeniesiony do kaplicy parafialnej. Całe prezbiterium wymalowano w kolorze białym i jasnożółtym, zaś ołtarz z obrazem Madonny w kolorze brązowym i złotym.

Prezbiterium ewangelickie

Jest ono wysunięte bardziej do przodu niż prezbiterium katolickie, posiada trzystopniowy ołtarz, zbudowany analogicznie do przedsoborowego katolickiego. Za ołtarzem umieszczony została kopia 'Ostatniej Wieczerzy' Leonarda da Vinci.

Nawa

Pomiędzy ołtarzami kolejno od góry znajdują się: krzyż, obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz portret bł. Michała Kozala. Tuż przed nim mieści się ewangeliarz oraz paschał. Naprzeciwko prezbiteriów znajduje się chór muzyczny wraz z elektrycznymi organami. Nad drewnianą amboną przedstawiającą Ducha Świętego, znajdującą się po prawej stronie ołtarza katolickiego wisi zabytkowa rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, wykonana przez Jadwigę Boniewską[10]. Nad nią umieszczony jest obraz Jezu Ufam Tobie. Po lewej stronie ołtarza ewangelickiego mieści się obraz Najświętszego Serca Jezusa. Również w tym miejscu umieszczony został kamień węgielny poświęcony przez Jana Pawła II oraz jego portret, które w marcu 2011 roku zostały przeniesione do nowej kaplicy przy ul. E. Orzeszkowej.

Zbór Ewangelicko-Augsburski

W każdą pierwszą niedzielę miesiąca o 15:30 odbywają się nabożeństwa ewangelickie. Gromadzą się na nich luteranie z Gniezna i okolic. Opiekę duszpasterską nad filiałem sprawuje poznańska parafia ewangelicko-augsburska. Ważnym wydarzeniem dla wiernych obydwu wyznań było pierwsze nabożeństwo ekumeniczne, odprawione podczas Tygodnia Modlitwy o Jedność Chrześcijan 19 stycznia 2003 roku, a także VIII Zjazd gnieźnieński, podczas którego obecni byli wierni z Kościoła katolickiego i przedstawiciele dziesięciu Kościołów chrześcijańskich.

  1. Kopia dokumentu wydobytego z kuli pod krzyżem wieżyczki-sygnaturki kościoła dwuwyznaniowego "Dziekanka" w Gnieźnie. Dokument z 1894 roku, podpisany przez Krajowego Inspektora Budowlanego Brauna, wydobyty 1 grudnia 2000 roku
  2. Gniezno - Kościół pw. bł. Michała Kozala. [dostęp 2011-04-25].
  3. Wskazuje na to fakt, że w angielskim artykule Simultaneum został wskazany jako jedyny polski kościół przy przykładach z całego świata
  4. Praca zbiorowa. Artykuły z gazetki parafialnej od nr 1 do nr 31. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”. 
  5. Rafał Wojciechowski. "Bo tam gdzie my jesteśmy, tam jest Kościół". Wielka próba dla naszej parafii – chwilowe zamknięcie kościoła. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, s. 2-3, 06.06.2010. 
  6. Rafał Wojciechowski. Wybuch w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, s. 2, 28.02.2010. 
  7. Zamknięcie kościoła. 7.02.2012. [dostęp 2012-02-07].
  8. Rafał Wojciechowski. Awaria komina w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, s. 2, 26.02.2012. 
  9. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie autonazwa1
    BŁĄD PRZYPISÓW
  10. Gabriela Mikołajczyk: Jeden dzień w Gnieźnie. Gniezno: Prymasowskie Wydawnictwo GAUDENTINUM, 1997, s. 18-19. ISBN 83-85654-75-5.

Bibliografia

  • Jerzy Domasłowski, Kościół Ewangelicko-Augsburski w Poznaniu i w Zachodniej Wielkopolsce w latach 1919-2005, Poznań, Parafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu, 2005, ISBN 83-922889-0-4