Главная страница

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
nieużytkowany
Ilustracja
Widok ogólny cerkwi i dzwonnicy od strony zachodniej
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Miejscowość Grodzisk
Adres {{{adres}}}
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół łaciński
Diecezja Diecezja drohiczyńska
Wezwanie Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
Wspomnienie liturgiczne 15 sierpnia
Położenie na mapie gminy Grodzisk
Mapa lokalizacyjna gminy Grodzisk
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie powiatu siemiatyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu siemiatyckiego
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Ziemia52°35′01,7″N 22°44′21,8″E/52,583806 22,739389
Zabytek
Grób ks. Stefana Budziłowicza i jego wnuczki Sofii Zienkiewicz

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – pierwotnie unicka cerkiew, następnie świątynia prawosławna, zaś od 1923 rzymskokatolicki kościół w Grodzisku. Od momentu otwarcia murowanego kościoła pod tym samym wezwaniem nieużytkowany. Obiekt wybudowany na pocz. XVIII w., wpisany do rejestru zabytków pod nr 282 z 18.11.1966[1].

Historia

Fundatorem obiektu był Marek Antoni Butler. Budowę unickiej cerkwi parafialnej zakończono w 1709. Była to druga cerkiew w Grodzisku - prawosławna, a następnie unicka świątynia w miejscowości znana była od pocz. XVII w. W tym samym stuleciu, przed 1789, do świątyni przeniesiono powstały na przełomie XVII i XVIII w. ołtarz pierwotnie znajdujący się w kaplicy klasztoru bazyliańskiego w Warszawie[2].

W 1839, na mocy decyzji synodu połockiego, parafia w Grodzisku zmieniła wyznanie na prawosławne. Pounicka cerkiew pozostała jej główną świątynią do ukończenia budowy murowanej murowanej cerkwi po drugiej stronie ulicy, przy której położona jest starsza budowla. Po konsekracji nowej świątyni zaprzestano użytkowania starszej[2]. W 1923 budynek przejął Kościół katolicki, dokonując w nim adaptacji niezbędnej dla sprawowania swojej liturgii w latach 1924-1926. Kolejne remonty obiektu miały miejsce w latach 1956-1957 i 1964. W końcu XX w. parafia katolicka zakończyła budowę nowego murowanego kościoła, drewniana budowla sakralna nie jest w związku z tym użytkowana[2].

Architektura

Świątynia jest drewniana, orientowana, szalowana. Jest to budynek trójnawowy kryty dachem dwuspadowym, z wyodrębnionym dwuczłonowym prezbiterium zwężające się ku wschodowi i dwubocznie zamknięte, połączone ze składzikiem i zakrystią. We wnętrzu granice naw wyznaczają słupy, całość kryje strop wyokrąglony koszowo nad nawą główną. Nad wejściem od strony zachodniej znajduje się chór muzyczny. W prezbiterium przetrwał przeniesiony z Warszawy barokowy ołtarz z obrazem Trójcy Świętej w nastawie. Obraz ten jest młodszy od reszty kompozycji, powstał w I poł. XIX w. pracowni malarza ludowego. W głównym polu ołtarza znajduje się kompozycja przedstawiająca grupę rzeźb aniołów adorujących Maryję (widoczna jest jedynie jej twarz wzorowana na obrazie Matki Boskiej Ostrobramskiej). Obraz ten powstał w I poł. XX wieku; pierwotnie na jego miejscu znajdowała się kopia wizerunku Matki Boskiej Sokalskiej, który w 1924 przeniesiono do cerkwi św. Mikołaja w Grodzisku. Kompozycja zasuwana jest XVIII-wieczną ikoną Zaśnięcia Matki Bożej. Oprócz ołtarza głównego w kościele znajduje się XIX-wieczny ołtarz boczny z obrazem Ukrzyżowania, także powstały w pracowni ludowego twórcy. XVIII-wieczne są również kropielnica (dawniej chrzcielnica) i przechowywane w kościelnym składziku tabernakulum. Z początku XIX w. pochodzi natomiast krzyż pogrzebowy z postacią Chrystusa[2].

W sąsiedztwie świątyni znajduje się nagrobek ks. Stefana Budziłowicza - ostatniego unickiego i zarazem pierwszego w XIX w. prawosławnego proboszcza parafii w Grodzisku, zmarłego w 1857[3].

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2018-09-30. s. 59. [dostęp 2014-08-13].
  2. a b c d red. M. Kołomajska-Saeed: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Siemiatycze, Drohiczyn i okolice. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1996, s. 30-32.
  3. GRODZISK K. SIEMIATYCZ - Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny