Главная страница

Klon ściętolistny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina mydleńcowate
Rodzaj klon
Gatunek klon ściętolistny
Nazwa systematyczna
Acer truncatum Bunge
Enum. pl. China bor. 10. 1833[2]
Pokrój
Kora

Klon ściętolistny (Acer truncatum) – gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae), sklasyfikowany w sekcji Platanoidea rodzaju klon[3]. Jest to małe drzewo występujące naturalnie na terenie Rosji (obwód amurski), Chin (prowincje: Gansu, Hebei, Henan, Jiangsu, Jilin, Liaoning, Mongolia Wewnętrzna, Shaanxi, Shanxi, Szantung) oraz na Półwysepie Koreańskim[2]. W Europie i Ameryce Północnej bywa uprawiany w kolekcjach.

Morfologia

Pokrój
Jest to małe drzewo osiągające 4-8 m wysokości[4] (według niektórych źródeł do 10 m[5], lub nawet do 15 m[6]) i 3-5 m szerokości w koronie[6]. Korona drzewa jest rozłożysta[7], dość gęsta i jednolita[8]. Kora jest chropowata – jest najbardziej szorstka i popękana spośród wszystkich klonów[9]. Kora na starszych gałęziach i pniu ma szaro-brązową barwę, natomiast nagie, młode gałązki mogą mieć purpurowy odcień. Pąki są owalne[5].
Liście
Naprzeciwległe, o blaszce liściowej 5-, rzadko 7-klapowej. Klapy są głęboko wcięte, trójkątnie-owalne lub trójkątnie-lancetowate[5]. Klapy nasadowe znajdują się na jednej płaszczyźnie[10]. Kształt liści przypomina liście klona zwyczajnego[11] i ambrowca balsamicznego[12]. Blaszka ma 5-10 cm długości i 12 cm szerokości[10]. Brzeg błyszczącej[13] blaszki liściowej jest gładki[11]. Liście są nagie od samego początku, a owłosienie sprowadza się tylko do małych kępek włosków w kącikach nerwów[10]. Po jej przerwaniu może się wydobywać sok mleczny[11]. Liście pojawiające się wiosną mają purpurowy kolor[12], latem są ciemnozielone[11], natomiast jesienią przebarwiają się na odcienie żółci i pomarańczy akcentowane przez czerwienie i fiolety[12]. Blaszka liściowa osadzona jest na ogonku o długości 3–9 cm[5]. W powodu długich ogonków liście często trzepoczą na wietrze[10].
Kwiaty
Mają zielonkawo-żółtą barwę[14]. Zebrane są w baldachogrona[6].
Owoce
Czerwono zabarwione skrzydlaki[12] o długości około 3 cm, ustawione pod kątem prostym do siebie[10].

Biologia i ekologia

Gatunek odporny na mróz – rośnie w strefach mrozoodporności od 4A do 8B[15]. Wytrzymuje spadki temperatur do -25 °C. Jest uważany za odporny na niesprzyjające warunki siedliskowe, zanieczyszczoną glebę i powietrze. Toleruje miejskie warunki[4].

Najlepiej rośnie na glebach kwaśnych lub lekko kwaśnych (5,6-6,5 Ph), na stanowisku słonecznym, ale toleruje również półcień[15]. Preferuje przepuszczalną[6], wilgotną glebę, jednak jest też tolerancyjny na suszę[12].

Klon ściętolistny wcześnie rozpoczyna wegetację[4]. Kwitnie w kwietniu, a owoce dojrzewają w sierpniu[5]. Cechuje się umiarkowanym tempem wzrostu[12]. Pozostawiony w formie naturalnej wyrasta na niewysokie, wielopniowe drzewko. Przycinając można nadać mu formę jednopniowego drzewa[4].

Brak poważnych owadów lub problemów chorobowych[12].

Zastosowanie

Gatunek ma zastosowanie komercyjne – uprawiany jest jako roślina ozdobna w Europie i Ameryce Północnej[16][17], także jako bonsai[13]. Dostarcza pożytku dla pszczół[7].

Synonimy

Naukową nazwą dla klona ściętolistnego jest Acer truncatum Bunge. Jednak ten gatunek posiada liczne synonimy[18]:

  • Acer cappadocicum subsp. truncatum (Bunge) A.E.Murray
  • Acer laetum var. truncatum (Bunge) Regel
  • Acer lobelii var. platanoides Miyabe
  • Acer lobelii subsp. truncatum (Bunge) Wesm.
  • Acer lobulatum Nakai
  • Acer lobulatum var. rubripes Nakai
  • Acer pictum var. truncatum (Bunge) Chin S.Chang
  • Acer pictum subsp. truncatum (Bunge) A.E. Murray
  • Acer platanoides var. truncatum (Bunge) Gams
  • Acer truncatum var. acuminatum X.M. Liu
  • Acer truncatum f. barbinerve Schwer.
  • Acer truncatum var. beipiao S.L.Tung
  • Acer truncatum f. cordatum L.S.Tung
  • Acer truncatum var. nudum Schwer.
  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-03].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN), Agricultural Research Service: Taxon: Acer truncatum Bunge (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  3. Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste A-B. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991. ISBN 83-01-10135-0.
  4. a b c d uwm.edu.pl: Klon ściętolistny, klon z Shantung (pol.). [dostęp 2011-10-16].
  5. a b c d e Acer truncatum (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-10-16].
  6. a b c d ZSZP: Acer truncatum / Klon ściętolistny (pol.). [dostęp 2011-10-16].
  7. a b IBRO: Klon ściętolistny / Acer truncatum Bunge (pol.). [dostęp 2011-10-16].
  8. Backyard Gardener: Acer truncatum (Shantung Maple) (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  9. drosera.pl: Klon ściętolistny (Acer truncatum) (pol.). [dostęp 2011-10-16].
  10. a b c d e Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 374. ISBN 978-83-7073-643-9. Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „drzewa” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
  11. a b c d hort.uconn.edu: Acer truncatum (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  12. a b c d e f g Fine Gardening: Acer truncatum (Shantung maple, Purpleblow maple) (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  13. a b palmatum.pl: Klon ściętolistny (nasiona) (pol.). [dostęp 2011-10-16].
  14. Missouri Botanical Garden: Acer truncatum Plant of Merit (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  15. a b Dave's Garden: PlantFiles: Shantung Maple, Purpleblow Maple (ang.). [dostęp 2011-10-16].
  16. A. Huxley: New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan, 1992. ISBN 0-333-47494-5.
  17. K. Rushforth: Trees of Britain and Europe. Collins, 1999. ISBN 0-00-220013-9.
  18. Search results — The Plant List. [dostęp 2011-01-25].