Главная страница

Hotchkiss wz. 25
Ilustracja
Żołnierze dywizjonu artylerii konnej w czasie szkolnego strzelania z ckm wz. 25.
Państwo  Francja
 Polska
Producent Hotchkiss
Rodzaj ciężki karabin maszynowy
Historia
Wyprodukowano 1250 egz.
Dane techniczne
Kaliber 7,92 mm
Nabój 7,92 x 57 mm Mauser
Taśma nabojowa sztywna na 30 nab.

półsztywna na 120 nab.

Wymiary
Długość 1289 mm
Długość lufy 775 mm
Masa
karabinu właściwego 23,8 kg
lufy 9,9 kg
Inne
Prędkość pocz. pocisku 840 m/s
Energia pocz. pocisku 4516 J
Szybkostrzelność teoretyczna 480 strz./min[1]

Ciężki karabin maszynowy wz. 25 „Hotchkiss” – modyfikacja ciężkiego karabinu maszynowego Hotchkiss mle 14 przystosowująca go do naboju 7,9 mm Mauser wykonana na zamówienie Wojska Polskiego.

Historia

Próba ujednolicenia broni maszynowej w Wojsku Polskim

Po zakończeniu I wojny światowej, Wojsko Polskie dysponowało całą mozaiką broni strzeleckiej, zarówno produkcji państw zaborczych jak i Ententy. Po zakończeniu walk o granice trwających w latach 1918-1921 postanowiono ujednolicić uzbrojenie Wojska Polskiego[2].

W roku 1921 Rada Ambasadorów zdecydowała o przyznaniu Polsce, znajdującej się w Gdańsku poniemieckiej fabryki broni Königliche Gewehrfabrik. W wyniku takiego obrotu sprawy zdecydowano, że przepisowym karabinem Wojska Polskiego będzie Mauser wz. 98, a w konsekwencji podstawowym nabojem karabinowym nabój 7,9 mm Mauser[2].

Przyjęcie jako przepisowego naboju karabinowego, naboju 7,9 mm Mauser spowodowało problem z bronią maszynową. Jedynym ciężkim karabinem maszynowym strzelającym, tą amunicją były niemieckie Maximy wz. 08. Jednakże posiadane przez Polskę karabiny tego typu były już mocno zużyte, zaś zakup nowych był niemożliwy z powodu, że zakazano Niemcom ich produkcji. Pozostałe karabiny maszynowe znajdujące się w znacznych na wyposażeniu Wojska Polskiego (Schwarzlose wz. 07/15, Maxim wz. 10, Vickers wz. 09 oraz Hotchkiss mle 14) strzelały inną amunicją. Przystosować do amunicji niemieckiej można było tylko rosyjskie Maximy wz. 10 co zresztą uczyniono, tworząc ckm Maxim wz. 10/28. Pozostałe należało wycofać i zastąpić nową konstrukcją[2].

W roku 1924, pod naciskiem opcji profrancuskiej w Sztabie Głównym, jako nowy ciężki karabin maszynowy dla Wojska Polskiego wybrano Hotchkissa, z tym, że w wersji na nabój niemiecki. Na przełomie 1924 i 1925 roku decyzją władz wojskowych zamówiono w przedsiębiorstwie Hotchkiss 1250 odpowiednio zmodyfikowanych karabinów. Prowadzono, też rozmowy na temat późniejszej produkcji tej broni w Polsce. Nowe karabiny maszynowe otrzymały w Polsce oznaczenie wz. 25. Wyróżniały się, nieco krótszą lufą oraz zasilaniem amunicją 7,9 mm Mauser[2][3].

Latem 1926 roku w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu przeprowadzono próby nowego ciężkiego karabinu maszynowego wz. 25. Wykazały, one szereg wad m.in. znaczne przegrzewanie się luf, co skutkowało ich szybkim zużyciem, a także znaczne obniżenie celności w porównaniu z ckm mle 14. Wady te z pewnością dałoby się usunąć w wyniku złożenia reklamacji, lecz po zamachu majowym w 1926 roku opcja profrancuska w Sztabie Głównym mocno się osłabiła i całkowicie zrezygnowano z renegocjowania umowy z Hotchkissem[2][3].

Rezygnacja z karabinów maszynowych wz. 25 spowodowała, że sprawa wymiany ckmów w Wojsku Polskim powróciła. W roku 1927 rozpoczęto nową procedurę konkursową, w wyniku której wybrano amerykańskiego Browninga M1917A1. Jednakże z uwagi na złe doświadczenia przy zakupach broni zagranicą (chodzi o kontrakt na erkaem wz. 28) oraz fakt, że patenty Colta w Polsce już wygasły i konstrukcja Browninga nie była w Polsce chroniona. Bezlicencyjna kopia karabinu Browning weszła na wyposażenie Wojska Polskiego na początku lat 30. XX wieku jako ciężki karabin maszynowy wz. 30[4][3].

Wykorzystanie ckm wz. 25 w Wojsku Polskim

Dostarczone przez Hotchkissa karabiny trafiły do różnych rodzajów wojsk. Jednakże z powodu wad w roku 1927 wycofano je z jednostek piechoty i przekazano do artylerii, gdzie z broni maszynowej strzelano mniej intensywnie. W piechocie w większości wypadków zastąpiono je starymi karabinami maszynowymi mle 14[2].

Ostatecznie karabiny maszynowe wz. 25 po wymianie luf na nowe, wykonane w Polsce trafiły w większości do broni pancernej. Uzbrojone były w nie m.in. tankietki TK-3 i TKS oraz samochody pancerne wz. 28, wz. 29 i wz. 34, a także niektóre drezyny pancerne „Tatra”[5][1].

Ckmy wz. 25 znajdowały się też na wyposażeniu oddziałów Korpusu Ochrony Pogranicza. Znajdowały się one w 2. i 18. batalionie, gdzie w roku 1930 ostatecznie zostały zastąpione przez karabiny mle 14[2].

Opis konstrukcji

Ckm wz. 25 był modyfikacją chłodzonego powietrzem, francuskiego karabinu maszynowego mle 14 Hotchkiss, działającego na zasadzie wykorzystania energii gazów prochowych odprowadzanych przez boczny otwór w lufie. Od pierwowzoru różnił się krótszą lufą (o długości 755 mm), a także zmianami dostosowującymi broń do naboju 7,9 mm Mauser. Modyfikacje te polegały na dostosowaniu taśmy nabojowej, donośnika, czółka zamka i komory zamkowej[2][6].

Próby odebranych przez Polskę karabinów w roku 1926 wykazały, że zmiany te były niewystarczające. Niezmieniony pozostał przewód lufy, z rzeźbą bruzd i ich skokiem dostosowanym do amunicji francuskiej 8 × 50 mm R Lebel. Spowodowało to znaczne obniżenie celności, gdyż amunicja niemiecka miała kaliber o 0,1 mm mniejszy i prowadzenie pocisków było niestabilne. Ponadto nabój 7,9 mm generował większe ciśnienie maksymalne co powodowało zwiększenie szybkostrzelności, co w przypadku broni z ryglem wahliwym prowadziło do przyspieszonego zużycia i pękania iglic, klinów ryglowych i ich zawiasów. Większa była też liczba zacięć. Pojawił się też problem przegrzewania luf i szybszego ich zużycia, wynikało to z niedostosowania luf do stosowanej w Polsce amunicji z pociskiem w płaszczu stalowym[2][3].

Masa karabinu wz. 25 wynosiła 23,8 kg, zaś samej lufy 9,9 kg. W wyniku zastosowania krótszej lufy, zmniejszyła się długość całkowita broni i wynosiła 1289 mm. Energia początkowa pocisków 7,9 mm wynosiła 4516 J, dla porównania w przypadku karabinu mle 14 było to 2873 J. Taki wzrost energii spowodował wzrost prędkości początkowej do 840 m/s (w przypadku mle 14 – 670 m/s)[6].

W Wojsku Polskim zarówno do karabinu mle 14, jak i wz. 25 najczęściej stosowano podstawę trójnożną wz. 16 o masie 24 kg[6][7].

Karabin wz. 25 zasilany był z tasmy sztywnej mieszczącej 30 nabojów 7,9 mm Mauser lub taśmy półsztywnej o pojemności 120 nabojów[6].

  1. a b Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 14. ISBN 83-86028-01-7.
  2. a b c d e f g h i Leszek Erenfeicht: Karabiny maszynowe Hotchkiss. T. 31. Edipresse Polska S.A., 2014, s. 30-38, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-579-1. (pol.)
  3. a b c d Zbigniew Gwóźdź, Piotr Zarzycki: Polskie konstrukcje broni strzeleckiej. Warszawa: SIGMA NOT Spółka z o.o., 1993, s. 198-199. ISBN 83-85001-69-7.
  4. Leszek Erenfeicht: CKM wz. 30. T. 2. Edipresse Polska S.A., 2013, s. 10-21, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-550-0. (pol.)
  5. Leszek Erenfeicht: Karabiny maszynowe Hotchkiss. T. 31. Edipresse Polska S.A., 2014, s. 39-42, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-579-1. (pol.)
  6. a b c d Leszek Erenfeicht: Karabiny maszynowe Hotchkiss. T. 31. Edipresse Polska S.A., 2014, s. 42, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-579-1. (pol.)
  7. Leszek Erenfeicht: Karabiny maszynowe Hotchkiss. T. 31. Edipresse Polska S.A., 2014, s. 18, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-579-1. (pol.)

Bibliografia

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 14. ISBN 83-86028-01-7.
  • Leszek Erenfeicht: Karabiny maszynowe Hotchkiss. T. 31. Edipresse Polska S.A., 2014, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-579-1. (pol.)
  • Zbigniew Gwóźdź, Piotr Zarzycki: Polskie konstrukcje broni strzeleckiej. Warszawa: SIGMA NOT Spółka z o.o., 1993, s. 198-199. ISBN 83-85001-69-7.