Главная страница

Van Nes
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa niszczyciel
Typ Admiralen (II seria – Van Galen)
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Burgerhout, Rotterdam, Holandia
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 15 sierpnia 1928
Wodowanie 20 marca 1930
 Koninklijke Marine
Wejście do służby 12 marca 1931
Los okrętu zatopiony 17 lutego 1942
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1316 ts
pełna: 1650 ts
Długość 98,15 m
Szerokość 9,53 m
Zanurzenie 2,97 m
Napęd
2 turbiny parowe Parsons o mocy 31 000 KM, 3 kotły parowe Yarrow, 2 śruby
Prędkość 34 węzły
Zasięg 3300 Mm przy 18 w
Uzbrojenie
4 działa 120 mm Bofors No.5 L/50 (4xI)
1 działo plot 75 mm L/55
4 działa plot 40 mm Vickers (4xI)
4 wkm 12,7 mm plot
6 wyrzutni torped 533 mm (2xIII)
4 mbg (12 bomb)
Załoga 120
Samoloty B5N1 nad płonącym "Van Nes"

Hr. Ms. Van Nes – holenderski niszczyciel z okresu międzywojennego i II wojny światowej, typu Admiralen. Nosił znak burtowy VN. Służył na wodach Holenderskich Indii Wschodnich, został zatopiony przez japońskie lotnictwo 17 lutego 1942.

Budowa i opis

Osobny artykuł: Niszczyciele typu Admiralen.

„Van Nes” należał do standardowych holenderskich niszczycieli z okresu międzywojennego, budowanego według projektu brytyjskiego i określanych jako typ Admiralen (admirałowie). Był jednym z czterech okrętów drugiej zmodyfikowanej serii typu Admiralen, określanej czasami jako typ Van Galen. Zbudowano go w stoczni Burgerhout's Scheepswerf en Machinefabriek w Rotterdamie[1]. Położenie stępki miało miejsce 15 sierpnia 1928 (wraz z bliźniaczym „Banckert”), wodowanie 20 marca 1930, a okręt wszedł do służby 12 marca 1931 roku, jako ostatni z niszczycieli tego typu[1]. Nazwę otrzymał na cześć holenderskiego oficera marynarki Aerta Jansse van Nes (1626–1693), którego bratem był admirał Jan Jansse van Nes.

Niszczyciele typu Admiralen były typowymi niszczycielami średniej wielkości okresu międzywojennego. Ich kadłub miał podniesiony pokład dziobowy na ok. 1/3 długości, sylwetka była dwukominowa. Uzbrojenie główne drugiej serii składało się z 4 pojedynczych dział kalibru 120 mm Bofors L/50 No.5, umieszczonych po dwa na dziobie i rufie w superpozycji[2]. Uzbrojenie przeciwlotnicze średniego kalibru składało się z jednego działa 75 mm na śródokręciu, między kominami. W drugiej serii wzmocniono uzbrojenie małokalibrowe, które stanowiły 4 działka 40 mm Vickers i 4 wkm-y. Uzbrojenie torpedowe, przeciętne dla tej klasy okrętów, stanowiło sześć wyrzutni torped kalibru 533 mm w dwóch potrójnych aparatach. Uzbrojenie przeciw okrętom podwodnym stanowiły 4 miotacze bomb głębinowych, z zapasem 3 bomb na każdy[3]. Unikalną cechą wśród okrętów tej klasy była możliwość przenoszenia wodnosamolotu zwiadowczego Fokker C.VII-W, stawianego na wodę za pomocą dźwigu, jednakże przenoszenie go nie było jednak praktyczne i do początku wojny wodnosamoloty zdjęto[2].

Napęd niszczycieli stanowiły 2 turbiny parowe Parsonsa o mocy 31 000 KM, umieszczone we wspólnej maszynowni, napędzające 2 śruby. Zasilane były w parę przez 3 kotły parowe Yarrow, umieszczone w dwóch kotłowniach. Prędkość maksymalna wynosiła 34 węzły (podczas prób, przy przeciążaniu siłowni, niszczyciel „Piet Hein” osiągnął 36,1 w)[3].

Służba

Po wejściu do służby, „Van Nes” służył początkowo na krótko na wodach Holandii. 14 grudnia 1933 r. wypłynął wraz z niszczycielem „Banckert” w celu przebazowania do Holenderskich Indii Wschodnich, przez Kanał Sueski i 25 stycznia 1934 dotarł na miejsce, do Sabangu. Do wybuchu II wojny światowej operował na wodach Holenderskich Indii Wschodnich[1].

Po niemieckim ataku na Holandię w maju 1940, skutkującym przystąpieniem jej do wojny, „Van Nes” brał udział w eskortowaniu alianckich transportów na Oceanie Indyjskim. Po przystąpieniu Japonii do wojny w grudniu 1941 roku i następującym ataku na wyspy Archipelagu Malajskiego, działał głównie na Morzu Jawajskim, nie biorąc jednak udziału w większych akcjach floty[1].

17 lutego 1942 r. „Van Nes” został zatopiony przez japońskie lotnictwo, podczas eskortowania statku pasażerskiego „Sloet van de Beele”, ewakuującego wojsko i ludność z wyspy Belitung do Batavii[4]. Konwój został wykryty przez wodnosamolot z krążownika „Mogami” na południe od cieśniny Gaspar[4]. Statek został szybko zatopiony przez bombowce bazowe G3M, a „Van Nes” stał się celem ataku 10 bombowców B5N1 z lotniskowca „Ryūjō[4]. Niszczyciel zdołał uniknąć kilku bomb, lecz ostatecznie otrzymał trzy trafienia bombami i się przełamał[5], po czym zatonął na pozycji Nieprawidłowe parametry: {03|27|S|106|38|E}[6]. Zginęło ogółem 68 członków załogi, a 86 rozbitków zostało w dniach 20-21 lutego uratowanych przez holenderskie łodzie latające Do 24 (wraz z 272 rozbitkami z około 1000 osób na statku, ratowanymi także przez samoloty PBY-4)[4]. „Van Nes” był pierwszym alianckim okrętem zatopionym przez japońskie lotnictwo pokładowe po ataku na Pearl Harbor[5], a tym samym, pierwszym zatopionym na pełnym morzu.

  1. a b c d S. Brzeziński, Holenderskie..., ss.30-31
  2. a b S. Patianin, M. Barabanow, Korabli...
  3. a b S. Brzeziński, Holenderskie..., ss.4-10
  4. a b c d Tom Womack: The Dutch Naval Air Force against Japan: the defense of the Netherlands East Indies, 1941-1942, Jefferson: McFarland, 2006. ISBN 0-7864-2365-X, ss.107-109
  5. a b Anthony P. Tully, IJN Ryujo: Tabular Record of Movement w serwisie http://www.combinedfleet.com [dostęp 6-5-2013]
  6. Jan Visser: Admiralen-class destroyer w serwisie netherlandsnavy.nl [dostęp 4-5-2013]

Bibliografia

  • Sławomir Brzeziński: Holenderskie niszczyciele typu Evertsen & Van Galen. BS: Wyszków, 2001. ISBN 83-87918-19-9
  • S.W. Patianin, M.S. Barabanow (С.В. Патянин, М.С. Барабанов): Korabli Wtoroj mirowoj wojny – WMS Niderlandow i małych stran Zapadniej Jewropy (Корабли Второй мировой войны. ВМС Нидерландов и малых стран Западной Европы), seria Morskaja Kampanija 2/2006.