Главная страница

Szablon:Okręt rozszerzony infobox HMS Tigerbrytyjski krążownik liniowy z okresu I wojny światowej, jedyny okręt swojego typu. Zbudowany według znacznie zmodyfikowanych planów jednostek typu Lion wszedł do służby w 1914 roku. W składzie 1. Eskadry Krążowników Liniowych wziął udział w bitwie na Dogger Bank w 1915 roku i bitwie jutlandzkiej rok później. Po zakończeniu wojny służył jako artyleryjski okręt szkolny. Ostatecznie został wycofany z linii w 1931 roku i złomowany.

Geneza

W wyścigu zbrojeń morskich pomiędzy Royal Navy a Kaiserliche Marine, obok coraz doskonalszych drednotów ważną rolę odgrywała nowa klasa dużych okrętów, od 1912 roku klasyfikowanych w Wielkiej Brytanii jako krążowniki liniowe (ang.: battlecruisers)[1]. Według brytyjskiej koncepcji miały być wykorzystywane do ochrony szlaków komunikacyjnych, służby kolonialnej oraz przede wszystkim do prowadzenia działań rozpoznawczych na rzecz floty liniowej i zwalczania w pościgu słabszych jednostek przeciwnika[2]. Pierwszymi jednostkami tej klasy, której budowa była forsowana przez Pierwszego Lorda Morskiego Admiralicji, admirała Johna Fishera jako szybki odpowiednik nowoczesnego pancernika[3], były trzy okręty typu Invincible, które weszły do służby w latach 1908–1909[4]. Następnie rozpoczęto w brytyjskich stoczniach budowę kolejnych krążowników typu Indefatigable, jako odpowiedź na powstanie w Niemczech okrętu SMS "von der Tann" i dwóch jednostek typu Moltke[1].

Trzecim typem brytyjskich krążowników liniowych były trzy jednostki typu Lion, z których ostatnia, HMS "Queen Mary" budowana była według poważnie zmodyfikowanych planów[5]. Prasa i opinia publiczna w Wielkiej Brytanii uznała je za okręty niemal doskonałe, nadając im przydomek "Wspaniałe Koty" (ang.: Splendid Cats)[1]. Tymczasem stocznia Vickers w Barrow-in-Furness otrzymała od Marynarki Wojennej Imperium Japońskiego zamówienie na opracowanie projektu i budowę pierwszego krążownika liniowego dla floty cesarskiej. Budowany w latach 1911–1913 "Kongō" prezentował sobą nową jakość w konstrukcji okrętów tej klasy, będąc w chwili ukończenia największym okrętem wojennym świata[6]. Nie pozostało to bez wpływu na projekt kolejnej jednostki dla Royal Navy (część źródeł sugeruje sytuację odwrotną, że to projektanci Vickersa wykorzystali w swojej pracy założenia konstrukcyjne najnowszego krążownika Royal Navy[7]). Sfinansowany w ramach projektu rozbudowy floty na lata 1911–1912 jako szybkie uzupełnienie dla czterech klasycznych drednotów typu Iron Duke HMS "Tiger" miał w porównaniu z poprzednikami zwiększone możliwości bojowe, był lepiej uzbrojony i opancerzony oraz wyposażony w dostępne wówczas nowinki techniczne[8].

Projektowanie i budowa

Projektowanie nowego okrętu, z uwzględnieniem dostępnych doświadczeń zdobytych podczas eksploatacji wcześniejszych krążowników liniowych Royal Navy, budowy okrętu dla Japonii i wiedzy o konstrukcjach niemieckich odpowiedników, rozpoczęto w początkach 1911 roku[8]. W sierpniu przedstawiono Admiralicji trzy wstępne projekty, różniące się między innymi mocą przewidywanych siłowni, liczbą i kalibrem dział artylerii średniej oraz uzbrojeniem torpedowym[9]. Admiralicja zaaprobowała jeden z projektów, przedstawiający daleko idącą modyfikację HMS "Queen Mary", żądając jednak wprowadzenia pewnych poprawek. Po ich uwzględnieniu został on ponownie przedstawiony do akceptacji 12 grudnia 1911 roku, jednak nowy (od 25 października) Pierwszy Lord Admiralicji, Winston Churchill, uznał, że proponowana moc siłowni jest niewystarczająca i ponownie skierował projekt do poprawy. Ostatecznie plany nowego krążownika zostały zaakceptowane 19 grudnia[10], a w dwa dni później ogłoszono przetarg na jego budowę[8].

Wygrała go stocznia John Brown and Co. w Clydebank, otrzymując 4 kwietnia 1912 roku[11] (wstępną decyzję o zwycięzcy przetargu podjęto w Admiralicji 2 marca[8]) zamówienie na okręt. Stępkę położono 20 czerwca 1912 roku a wodowanie miało miejsce 15 grudnia 1913 roku[12]. Wzrastające napięcie międzynarodowe spowodowało przyspieszenie prac wykończeniowych i wejście HMS "Tiger" do linii w dwa miesiące po wybuchu I wojny światowej, 3 października 1914 roku[13]. Pośpiech spowodował skrócenie prób morskich i próby prędkości na mili pomiarowej prowadzono już po wejściu do służby. Pierwszym dowódcą okrętu został komandor H. B. Pelly[8].

Opis konstrukcji

Charakterystyka ogólna

Kadłub HMS "Tiger" o całkowitej długości 214,72 m[8] (inne źródła podają 214,6 m[12]) i szerokości 27,6 m miał wyporność normalną wynoszącą 28 430 ton angielskich, pełną 33 260 ton[14] a maksymalną 35 710 ton[10]. W porównaniu do jednostek typu Lion oznaczało to wzrost o ponad 3500 ton[15]. Zanurzenie przy wyporności konstrukcyjnej wynosiło średnio 8,7 m[12]. Podzielony był systemem grodzi wodoszczelnych na osiemnaście przedziałów wodoszczelnych. Podwójne dno obejmowało 79,2% długości całkowitej okrętu. Konstrukcja krążownika wykonana była ze stali okrętowej oraz stali o podwyższonej wytrzymałości łączonej przy pomocy nitowania do wzdłużno–poprzecznego układu wiązań[8].

W porównaniu z okrętami typu Lion HMS "Tiger" miał zmienioną konfigurację wież artylerii głównej. Dotychczasowa wieża artyleryjska na śródokręciu została przesunięta w kierunku rufy, za ostatni komin, dzięki czemu, poza uzyskaniem lepszego pola ostrzału, uzyskano również bardziej zwartą i bojową sylwetkę[12]. W projekcie przewidziano instalację na krążowniku zbiorników przeciwprzechyłowych, ale po próbach przeprowadzonych na jednym z pancerników zrezygnowano z nich z powodu ich znikomej skuteczności[11].

Projektowana załoga wynosiła 1109, po wejściu do służby 1121 zaś pod koniec wojny 1459 oficerów i marynarzy[16].

Urządzenia napędowe

HMS "Tiger" był napędzany przez dwa podwójne zespoły turbin parowych systemu Brown-Curtis (na licencji amerykańskiej firmy Curtis), umieszczone w czterech oddzielnych maszynowniach. Każdy zespół składał się z turbiny wysokiego i niskiego ciśnienia[17]. Projektowana moc turbin wynosiła 85 000 shp, co miało zapewniać prędkość maksymalną 28 węzłów. Na próbach morskich na mili pomiarowej uzyskano 91 103 shp i prędkość 28,38 węzła oraz z przeforsowaniem maszyn 104 635 shp i 29,07 węzła[12].

Parę do turbin zapewniało 39 kotłów wodnorurkowych typu Babcock & Wilcox, znajdujących się w pięciu kotłowniach, z których część została przystosowana do opalania paliwem płynnym, pozostałe były opalane węglem (podczas remontu w 1924 roku wszystkie zostały przystosowane do opalania mazutem[18]). Dzięki przesunięciu wieży artyleryjskiej ze śródokręcia w kierunku rufy jej barbeta nie rozdzielała już pomieszczeń kotłowni, jak na typie Lion[19]. Spaliny z kotłowni były usuwane przez trzy kominy o okrągłym przekroju i wysokości 24,7 m od konstrukcyjnej linii wodnej[8].

Każda z turbin napędzała za pośrednictwem wału napędowego jedną śrubę, przy czym zewnętrzne wały poruszane były przez turbiny wysokiego, zaś wewnętrzne niskiego ciśnienia[20]. Średnica każdej ze śrub wynosiła 4,02 m[21]. Krążownik był wyposażony w dwa równoległe stery[8].

Teoretyczny maksymalny zapas paliwa wynosił 3320 ton węgla i 3480 ton paliwa płynnego, jednak w praktyce nigdy nie przeciążano tak okrętu[21]. Normalnie zabierano po 2450 ton każdego z paliw, co pozwalało na przepłynięcie 3270 mil morskich przy prędkości 24,75 węzła[20].

Wszystkie urządzenia napędowe okrętu zostały wyprodukowane w stoczni John Brown w Clydebank[8].

Uzbrojenie

Artylerię głównego kalibru krążownika stanowiło osiem dział kalibru 343 mm, rozmieszczonych w czterech pancernych wieżach artyleryjskich. HMS "Tiger" był ostatnim okrętem liniowym Royal Navy, wyposażonym w artylerię o tym kalibrze. Dwie wieże znajdowały się na dziobie okrętu ("A" i "B"), w superpozycji, jedna na śródokręciu za ostatnim kominem ("Q") i jedna na rufie ("X")[10]. Działa były montowane na zmodyfikowanych łożach Mk II** produkcji Vickersa, o maksymalnym kącie podniesienia 20°, pozwalającym wystrzeliwać pociski o masie 567 kg[22]. Zapas ładunków według stanów pokojowych wynosił 80 sztuk na działo, podczas wojny został zwiększony do 110 na działo[10].

Artylerię średniego kalibru tworzyło 12 dział kal. 152 mm umieszczonych w kazamatach, z których dziesięć mogło strzelać w kierunku dziobu, a dwa w kierunku rufy[23]. Zapas amunicji wynosił po 200 sztuk na działo[10]. Instalacja dział kalibru 152 mm oznaczała wyraźny wzrost siły ognia, w porównaniu ze stosowanymi na wcześniejszych krążownikach liniowych działami 102 mm[8].

Jeszcze w trakcie budowy podjęto decyzję o wyposażeniu HMS "Tiger", jako pierwszego dużego okrętu Royal Navy, w uzbrojenie przeciwlotnicze[24]. Okręt otrzymał dwa działa przeciwlotnicze kal. 76 mm, zainstalowane na pokładzie po obu stronach stanowiska dowodzenia. W trakcie pokojowej służby po zakończeniu I wojny światowej uzbrojenie przeciwlotnicze krążownika podlegało kilkakrotnym zmianom[8].

Krążownik miał również cztery podwodne wyrzutnie torped kal. 533 mm, po dwie na każdej burcie, przed pierwszą i za ostatnią wieżą artyleryjską. Zapas torped wynosił 20 sztuk[24].

Pod koniec 1917 roku na dachu wieży "Q" zainstalowano platformę startową i brezentowy hangar dla myśliwca Sopwith Camel. Samolot startował z niej w kierunku tyłu wieży. HMS "Tiger" jako jedyny z brytyjskich krążowników liniowych przenosił tylko jeden samolot, pozostałe miały po dwie platformy startowe[25].

W chwili wejścia do służby HMS "Tiger" posiadał cztery 3-funtowe działka salutacyjne Hotchkiss. Ich liczbę zmniejszono do dwóch po bitwie na Dogger Bank a po zakończeniu wojny ponownie zwiększono do czterech[24].

Do kierowania ogniem artylerii głównej służył kalkulator artyleryjski Dreyer Table Mk IV, wykorzystujący dane uzyskiwane z centralnego dalmierza Barr & Stroud FQ2 o bazie 9 stóp (2,75 m)[26]. Centrala artyleryjska znajdowała się w, zastosowanej po raz pierwszy w brytyjskich krążownikach liniowych (równolegle takie samo rozwiązanie wprowadzono na pancernikach typu Iron Duke), pancernej wieży znajdującej się poniżej głównego stanowiska dowodzenia[27]. W przypadku uszkodzenia centralnego systemu kierowania ogniem, każda wieża mogła prowadzić akcję samodzielnie, wykorzystując zamontowany w niej dalmierz tego samego typu[8]. W 1917 roku na okręcie zainstalowano również centralę kierowania ogniem dział kalibru 152 mm[24].

Opancerzenie

HMS "Tiger" był chroniony pancerzem burtowym, składającym się z głównego pasa pancernego o grubościach: 229 mm na śródokręciu, 127 mm na wysokości skrajnych wież artyleryjskich i 102 mm w rejonie dziobu i rufy; pasa górnego o grubościach odpowiednio 152 mm, 127 mm i 102 mm oraz pasa dolnego o grubości 76 mm[28]. Pancerz burtowy chronił kadłub na długości 196,7 m (91,66% długości okrętu) i miał wysokość dochodzącą do 9,22 m. Opancerzenie poziome krążownika tworzyły cztery pokłady pancerne: dziobowy, górny, główny i dolny, o łącznej maksymalnej grubości od 51 do 76 mm. Główne stanowisko dowodzenia HMS "Tiger" ulokowane w nadbudówce dziobowej było chronione pancerzem o grubości do 254 mm[8].

Wieże artyleryjskie były osłonięte pancerzem o maksymalnej grubości 229 mm w części czołowej i osadzone na pancernych barbetach o grubości do 229 mm. Kazamaty artylerii średniej również chronione były pancerzem, mającym grubość do 152 mm[24].

Podobnie jak wszystkie wcześniejsze krążowniki liniowe, także HMS "Tiger" nie miał ciągłej wzdłużnej grodzi przeciwtorpedowej, pancerne przegrody mające na celu ochronę podwodnej części okrętu przed skutkami wybuchu torped, o grubości od 25 do 64 mm, zainstalowano jedynie w rejonie komór amunicyjnych wież artylerii głównej[29]. Poza tym krążownik posiadał na wyposażeniu sieci przeciwtorpedowe na wytykach, które mogły być używane w czasie postoju bądź przy poruszaniu się z małymi prędkościami. Jednak, z uwagi na problematyczną skuteczność, zostały one usunięte z okrętu w 1916 roku[30].

Całość pancerza HMS "Tiger" wykonana była ze stali pancernej Krupp Cemented (KC), Krupp Non-Cemented (KNC) oraz stali konstrukcyjnej o zwiększonej wytrzymałości na rozciąganie (High Tensile – HT)[31].

Po bitwie jutlandzkiej pancerz poziomy HMS "Tiger" (i pozostałych starszych krążowników liniowych) został wzmocniony dodatkową warstwą grubości 1 cala (25,4 mm), zainstalowaną na dachach i wokół barbet wież artyleryjskich oraz ponad maszynownią[32].

Służba operacyjna

Wybuch I wojny światowej spowodował przyspieszone włączenie HMS "Tiger" do służby w Royal Nawy, co nastąpiło oficjalnie 3 października 1914 roku. Krążownik został przydzielony do 1. Eskadry Krążowników Liniowych (ang.: 1st Battlecruiser Squadron, 1 BCS) Grand Fleet, dowodzonej przez wiceadmirała Davida Beatty'ego. Dołączył do niej 6 listopada 1914 roku, po ukończeniu prób morskich[33].

Pierwszą akcją bojową HMS "Tiger", nie zakończoną jednak spotkaniem z przeciwnikiem, była próba przechwycenia niemieckich krążowników liniowych bombardujących Scarborough, Hartlepool i Whitby 16 grudnia 1914 roku. Cztery krążowniki liniowe admirała Beatty'ego i sześć drednotów 2. Eskadry Pancerników wiceadmirała George'a Warrendera, wspomagane przez siły lekkie, miały dzięki danym uzyskanym z przechwyconych i rozszyfrowanych niemieckich depesz radiowych doskonałą okazję do zaatakowania na korzystnych dla siebie warunkach eskadry kontradmirała Hippera. Nie została ona wykorzystana z powodu nadmiernej ostrożności i błędów w dowodzeniu[34][35].

Bitwa na Dogger Bank

Osobny artykuł: Bitwa na Dogger Bank (1915).
Tonący krążownik pancerny SMS "Blücher"

W styczniu 1915 roku niemieckie dowództwo postanowiło zaatakować okręty brytyjskie patrolujące rejon Dogger Bank. Dowodzący Hochseeflotte admirał Friedrich von Ingenohl powierzył to zadanie 1. Grupie Rozpoznawczej kontradmirała Hippera, wzmocnionej czterema krążownikami lekkimi 2. Grupy Rozpoznawczej i 18 torpedowcami osłony[36]. Eskadra niemiecka opuściła kotwicowisko 23 stycznia. Obok krążowników liniowych SMS "Seydlitz", SMS "Derfflinger" i SMS "Moltke" znalazł się w niej krążownik pancerny SMS "Blücher", wolniejszy i słabiej uzbrojony od pozostałych okrętów[37]. Miały one zaatakować brytyjskie trawlery, łowiące ryby w rejonie ławicy oraz ich ewentualną eskortę[38].

Dzięki wykryciu i rozszyfrowaniu niemieckich sygnałów radiowych brytyjska Admiralicja miała rozeznanie w planie działania i ruchach okrętów admirała Hippera. Przeciwko nim zostały wysłane krążowniki liniowe 1. i 2. Eskadry Krążowników Liniowych dowodzone przez admirała Davida Beatty'ego, 2. Eskadra Krążowników Lekkich komodora Williama Goodenougha oraz okręty Harwich Force komodora Reginalda Tyrwhitta. Ogółem dysponowali oni pięcioma krążownikami liniowymi (HMS "Lion", HMS "Tiger", HMS "Princess Royal", HMS "New Zealand", HMS "Indomitable"), siedmioma krążownikami lekkimi i 35 niszczycielami[36].

Okręty obydwu stron nawiązały kontakt wzrokowy o godzinie 7.14 rano 24 stycznia 1915 roku[39]. Brytyjskie krążowniki liniowe otworzyły ogień o 9.05, jako pierwszy cel obierając pozostający w tyle za resztą eskadry niemieckiej SMS "Blücher"[40]. W wyniku skoncentrowanego ognia krążownik pancerny zatonął o 12.13 wraz z 792 członkami załogi[41]. Skupienie się Brytyjczyków na zniszczeniu najsłabszego z niemieckich okrętów pozwoliło pozostałym oderwać się od przeciwnika[42]. Poważnie uszkodzony został SMS "Seydlitz", ponadto trafione zostały SMS "Derfflinger" oraz lekki krążownik SMS "Kolberg"[43]. Po stronie brytyjskiej poważne uszkodzenia odniósł HMS "Lion" i jeden z niszczycieli, lżejsze HMS "Tiger"[41].

Ten ostatni rozpoczął walkę płynąc jako drugi w szyku brytyjskich krążowników liniowych, za flagowym HMS "Lion", a po jego uszkodzeniu płynął na czele floty[44]. Podczas walki, wskutek błędnej interpretacji sygnału o podziale celów, rozpoczął on wraz z okrętem flagowym ostrzał SMS "Seydlitz", zamiast SMS "Moltke"[45]. Ogółem w czasie bitwy HMS "Tiger" wystrzelił w stronę niemieckich okrętów 355 pocisków kalibru 343 mm i 268 kalibru 152 mm oraz dwie torpedy. Poza trafieniami z małej odległości w unieruchomiony już krążownik pancerny SMS "Blücher", odnotowano jedynie po jednym prawdopodobnym trafieniu w SMS "Seydlitz" i SMS "Derfflinger"[46]. Brytyjski okręt został z kolei sześciokrotnie trafiony pociskami ciężkiej artylerii, uderzenie w dach wieży "Q" wyłączyło ją z akcji, inne zniszczyło przewody komunikacyjne głównego stanowiska dowodzenia, pozbawiając okręt centralnego systemu kierowania ogniem[44][46]. Zginęło dziesięciu a rannych zostało jedenastu członków załogi[46].

O ile brytyjska opinia publiczna uznała bitwę na Dogger Bank za zwycięstwo, a admirała Beatty'ego za nowego Nelsona, to Admiralicja oceniła ją raczej nisko. Szczególnie źle wypadli artylerzyści HMS "Tiger", dysponującego nowoczesnym systemem kierowania ogniem i najnowocześniejszego spośród krążowników liniowych[47]. Częściowo wyjaśniano to koniecznością przejścia w wyniku uszkodzeń na indywidualne celowanie każdej z wież, przy słabo wyszkolonej załodze, która nigdy wcześniej nie ćwiczyła strzelania do ruchomego celu przy dużych prędkościach[48]. Jednak tłumaczenie to nie zostało przyjęte przez dowództwo Royal Navy i za słabe wyniki swych podwładnych utracił stanowisko oficer artyleryjski HMS "Tiger", komandor porucznik Bruce-Gardyne. Dowódcę okrętu, komandora Pelly’ego, od dymisji uchroniło poparcie, jakiego udzielił mu David Beatty[47].

Z powodu uszkodzeń odniesionych w czasie bitwy na Dogger Bank krążownik został skierowany do stoczni dla dokonania niezbędnych napraw. W skład 1. Eskadry powrócił 8 lutego 1915 roku[18].

Bitwa jutlandzka

Osobny artykuł: Bitwa jutlandzka.

Po bitwie na Dogger Bank nowe dowództwo Hochseeflotte zrezygnowało z wykorzystywania w akcjach bojowych dużych okrętów nawodnych, koncentrując się na działaniach U-Bootów[49]. W efekcie także Grand Fleet, a wraz z nią eskadra admirała Beatty'ego, zamiast działań bojowych, skupiła się na prowadzeniu manewrów, pozostając w gotowości na wypadek ewentualnego ataku[18]. Pod koniec 1915 roku HMS "Tiger" został wysłany do stoczni na remont, podczas którego między innymi przebudowano jego nadbudówkę dziobową i zmieniono stanowiska reflektorów bojowych[50].

Kolejną bitwą, w jakiej wziął udział HMS "Tiger" była bitwa jutlandzka (w Niemczech znana jako bitwa na Skagerraku) w dniach 31 maja i 1 czerwca 1916 roku. Doszło do niej na skutek niemal równoczesnego podjęcia akcji zaczepnych przez Hochseeflotte i Grand Fleet. Krążowniki liniowe obydwu stron stanowiły awangardy zespołów floty i starły się jako pierwsze. Admirał Beatty dysponował w podległych mu 1. i 2. Eskadrze Krążowników Liniowych sześcioma okrętami tej klasy (flagowy HMS "Lion", HMS "Tiger", HMS "Queen Mary", HMS "Princess Royal", HMS "New Zealand" i HMS "Indefatigable"), transportowcem wodnosamolotów, 14 lekkimi krążownikami i 27 niszczycielami. W ślad za nimi podążały cztery nowoczesne drednoty typu Queen Elizabeth 5. Eskadry Pancerników wiceadmirała Hugh Evan-Thomasa[51][52].

Podobnie jak podczas bitwy na Dogger Bank, dowódcy poszczególnych krążowników błędnie zinterpretowali rozkaz admirała Beatty'ego o podziale celów. W rezultacie HMS "Tiger" rozpoczął bitwę ostrzeliwując SMS "Moltke", na którym skoncentrował ogień również HMS "New Zealand", pozostawiając zupełnie nie niepokojony inny niemiecki okręt, SMS "Derfflinger"[53]. I tym razem niemieccy artylerzyści wykazali się większą skutecznością. Już w pierwszej fazie starcia HMS "Tiger" został trafiony czterema ciężkimi pociskami[18] a Royal Navy straciła dwa ze swych krążowników liniowych: po eksplozji komór amunicyjnych zatonęły wraz z niemal całymi załogami HMS "Indefatigable" i HMS "Queen Mary" (później los ten spotkał również HMS "Invincible" z 3. Eskadry Krążowników Liniowych). Po dostaniu się pod ostrzał głównych sił Hochseeflotte admirał Beatty postanowił oderwać się od przeciwnika, chcąc wciągnąć go pod ogień okrętów Grand Fleet[54][55].

HMS "Tiger" rozpoczął bitwę jako czwarty w szyku, tuż za HMS "Queen Mary". Po eksplozji poprzedzającego okrętu musiał wykonać gwałtowny zwrot, by ominąć tonący wrak[56]. W kolejnej fazie bitwy brytyjskie krążowniki liniowe ostrzelały zespół niemieckich przeddrednotów, uzyskując trzy trafienia[57]. Ogółem w czasie bitwy jutlandzkiej artyleria HMS "Tiger" wystrzeliła 303 pociski kalibru 343 mm i 136 kalibru 152 mm odnotowując jedynie trzy trafienia[46]. Krążownik został trafiony 15 pociskami dużego kalibru[58] i trzema średniego, które spowodowały uszkodzenia między innymi dwóch wież artylerii głównej oraz śmierć 24 i ranienie 46 (według innych źródeł 37[18]) członków załogi[59].

Naprawy uszkodzeń odniesionych w czasie bitwy ukończono 2 lipca 1916 roku. Po ponownym dołączeniu do Grand Fleet nowym dowódcą okrętu został komandor R. Bentinck[50].

Służba do zakończenia wojny

19 sierpnia 1916 roku HMS "Tiger" wraz z innymi okrętami Grand Fleet brał udział w nieudanej próbie przechwycenia niemieckich okrętów na Morzu Północnym. Pomimo, że oba zespoły znajdowały się w pewnej chwili jedynie 40 mil morskich od siebie, żaden nie zaobserwował obecności przeciwnika i obie floty powróciły do baz[18].

Od 10 listopada 1916 roku do 29 stycznia 1917 roku krążownik przechodził kolejny remont w Rosyth. Zainstalowano wtedy dodatkowe opancerzenie[50]. Od tej pory do zakończenia wojny HMS "Tiger" nie brał udziału w akcjach bojowych Royal Navy. Po rozejmie w Compiègne, kończącym działania wojenne, HMS "Tiger" w składzie 1. Eskadry Krążowników Liniowych eskortował poddające się okręty Hochseeflotte w drodze do Scapa Flow (gdzie większość z nich została samozatopiona 21 czerwca 1919 roku)[60].

Dwudziestolecie międzywojenne

Od kwietnia 1919 roku HMS "Tiger" został przydzielony do Floty Atlantyckiej Royal Navy[50]. W ramach redukcji kosztów utrzymania okrętów w okresie pokoju już w sierpniu został odstawiony do rezerwy. W obliczu ogromnej redukcji floty liniowej na skutek postanowień traktatu waszyngtońskiego z 1922 roku, został poddany modernizacji w stoczni w Rosyth i ponownie wcielony do służby jako oceaniczny artyleryjski okręt szkolny, z portem macierzystym Portsmouth[18]. Pełnił tę służbę do czerwca 1926 roku, gdy po kolejnym remoncie powrócił do linii w składzie Eskadry Krążowników Liniowych Floty Atlantyckiej, dla zastąpienia poddawanego modernizacji krążownika HMS "Hood"[50]. W 1928 roku na okręcie przeprowadzono testy pierwszych egzemplarzy 2-funtowej armaty przeciwlotniczej Vickersa (pom-pom)[61].

Po powrocie HMS "Hood" do służby, HMS "Tiger" został, zgodnie z postanowieniami traktatu londyńskiego z 1930 roku, wycofany z linii. Oficjalne skreślenie jednostki z listy okrętów Royal Navy miało miejsce 15 maja (według innych źródeł 30 marca[7]) 1931 roku, po czym HMS "Tiger" został przeznaczony na złom i w lutym 1932 roku sprzedany firmie rozbiórkowej T. W. Ward[50].

  1. a b c Maciej S. Sobański, Wspaniałe Koty. Cz. I.
  2. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. s. 181.
  3. Tadeusz Klimczyk: Pancerniki. s. 117.
  4. Tadeusz Klimczyk: Pancerniki. s. 120.
  5. Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 31.
  6. Tadeusz Klimczyk: Pancerniki. s. 123.
  7. a b Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 33.
  8. a b c d e f g h i j k l m n Maciej S. Sobański, Wspaniałe Koty. Cz II.
  9. John Roberts: Battlecruisers. s. 37.
  10. a b c d e N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. s. 35.
  11. a b John Roberts: Battlecruisers. s. 38.
  12. a b c d e Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. s. 32.
  13. John Roberts: Battlecruisers. s. 41.
  14. John Roberts: Battlecruisers. s. 45.
  15. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 11.
  16. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 19.
  17. John Roberts: Battlecruisers. s. 71.
  18. a b c d e f g Maciej S. Sobański, Wspaniałe Koty. Cz. III.
  19. John Roberts: Battlecruisers. s. 75.
  20. a b N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. s. 37.
  21. a b John Roberts: Battlecruisers. s. 76.
  22. John Roberts: Battlecruisers. s. 88.
  23. John Roberts: Battlecruisers. s. 83.
  24. a b c d e N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. s. 36.
  25. John Roberts: Battlecruisers. s. 92.
  26. John Brooks: Dreadnought Gunnery and the Battle of Jutland. s. 9, 19.
  27. John Brooks: Dreadnought Gunnery and the Battle of Jutland. s. 165.
  28. John Roberts: Battlecruisers. s. 112.
  29. John Roberts: Battlecruisers. s. 109.
  30. John Roberts: Battlecruisers. s. 111.
  31. John Roberts: Battlecruisers. s. 112-113.
  32. John Roberts: Battlecruisers. s. 113.
  33. Robert K. Massie: Castles of Steel. s. 304.
  34. Daniel Allen Butler: Distant Victory. s. 113-116.
  35. Robert K. Massie: Castles of Steel. s. 333-351.
  36. a b John Campbell: Jutland: An Analysis of the Fighting. s. 6.
  37. Daniel Allen Butler: Distant Victory. s. 118-119.
  38. Victoria Carolan: WW1 at Sea. s. 53-54.
  39. Daniel Allen Butler: Distant Victory. s. 119.
  40. Daniel Allen Butler: Distant Victory. s. 120.
  41. a b John Campbell: Jutland: An Analysis of the Fighting. s. 8.
  42. Robert K. Massie: Castles of Steel. s. 407.
  43. Victoria Carolan: WW1 at Sea. s. 55.
  44. a b Daniel Allen Butler: Distant Victory. s. 122.
  45. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 24.
  46. a b c d N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. s. 40.
  47. a b Charles London: Jutland 1916. s. 26.
  48. John Brooks: Dreadnought Gunnery and the Battle of Jutland. s. 219.
  49. Zbigniew Flisowski: Bitwa jutlandzka 1916. s. 42.
  50. a b c d e f John Roberts: Battlecruisers. s. 123.
  51. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. s. 84.
  52. Eric J. Grove: The Royal Navy since 1815. s. 122-123.
  53. Victoria Carolan: WW1 at Sea. s. 106.
  54. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 36-39.
  55. Eric J. Grove: The Royal Navy since 1815. s. 123-126.
  56. Zbigniew Flisowski: Bitwa jutlandzka 1916. s. 103-104.
  57. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 39.
  58. Charles London: Jutland 1916. s. 58.
  59. N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. s. 42.
  60. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. s. 40-41.
  61. Michał Kopacz. Brytyjski czterolufowy zestaw armat 2-funtowych (40 mm) Mk VIII. „Modelarstwo Okrętowe”. 12 (5/2007). ISSN 1895-2216. 

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

  1. John Brooks: Dreadnought Gunnery and the Battle of Jutland. The Question of Fire Control. New York: 2005. ISBN 0-203-31620-7.
  2. Lawrence Burr: British Battlecruisers 1914-1918. Botley, Oxford: 2006. ISBN 1-84603-008-0.
  3. Daniel Allen Butler: Distant Victory: The Battle of Jutland and the Allied Triumph in the First World War. Westport, CT: 2006. ISBN 0-275-99073-7.
  4. John Campbell: Jutland: An Analysis of the Fighting. Guilford, CT: 1998. ISBN 1-55821-759-2.
  5. N. J. M. Campbell: Battle Cruisers. Greenwich: 1978, seria: Warship Specjal 1. ISBN 0-85177-130-0.
  6. Victoria Carolan: WW1 at Sea. Harpenden, Herts: 2007. ISBN 978-1-84243-212-9.
  7. Zbigniew Flisowski: Bitwa jutlandzka 1916. Warszawa: 1994. ISBN 83-11-08258-8.
  8. Robert Gardiner (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. London: 1986. ISBN 0-85177-245-5.
  9. Eric J. Grove: The Royal Navy since 1815. A New Short History. New York: 2005. ISBN 0-333-72126-8.
  10. Tadeusz Klimczyk: Pancerniki. Warszawa: 2002. ISBN 83-86776-66-4.
  11. Charles London: Jutland 1916. Clash of the Dreadnoughts. Botley, Oxford: 2000. ISBN 1-85532-992-1.
  12. Robert K. Massie: Castles of Steel: Britain, Germany, and the Winning of the Great War at Sea. New York: 2004. ISBN 0-345-40878-0.
  13. John Roberts: Battlecruisers. London: 1997. ISBN 1-86176-006-X.
  14. Maciej S. Sobański. Wspaniałe Koty. „Okręty Wojenne”. 47 (2/2001), 48 (3/2001), 49 (4/2001). ISSN 1231-014X. 
  15. David Wragg: Royal Navy Handbook 1914-1918. Stroud, Gloucestershire: 2006. ISBN 0-7509-4203-7.

Szablon:Bibliografia stop

Szablon:Link GA