Главная страница

HMS „Talbot”
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa krążownik pancernopokładowy
Typ Eclipse
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Devonport Dockyard
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 5 marca 1894
Wodowanie 25 kwietnia 1895
 Royal Navy
Wejście do służby 15 września 1896
Wycofanie ze służby 1920
Los okrętu sprzedany na złom 6 grudnia 1921
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 5600 ts
Długość 113,7 m całkowita
106,7 m między pionami
Szerokość 16,3 m
Zanurzenie 6,25 m
Napęd
2 śruby, 2 silniki parowe potrójnego rozprężania, 8 kotłów, moc 8000 KM
Prędkość 18,5 węzła
Uzbrojenie
Po wejściu do służby:
5 × 152 mm
6 × 120 mm
8 × 76 mm (dwunastofuntowe)
1 × 47 mm (trzyfuntowe)
3 × wt. 457 mm
4 x km
Opancerzenie
pokład: 38-76 mm, maski dział: 76 mm, wieża dowodzenia: 152 mm, maszynownia: 152 mm
Załoga 433[a]

HMS Talbotkrążownik pancernopokładowy typu Eclipse, zbudowany dla Royal Navy pod koniec lat 90. XIX wieku. Od 1896 roku pełnił służbę na wielu morzach i oceanach oblewających terytoria ówczesnego Imperium brytyjskiego: Bermudach, Dalekim Wschodzie, Wyspach Brytyjskich, Afryce Wschodniej, Afryki Południowej i Morzu Śródziemnym. Był świadkiem wojny rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905, zaś w 1915 roku uczestniczył w kampanii dardanelskiej. Do jego osiągnięć bojowych podczas I wojny światowej można zaliczyć zdobycie we wrześniu 1914 roku niemieckiego statku handlowego. W 1920 roku okręt zakończył służbę, a w roku 1921 został sprzedany na złom.

Projekt i dane taktyczno-techniczne

HMS „Talbot" był jednym z dziewięciu zbudowanych w latach 1896-99 krążowników typu Eclipse, które były bezpośrednim następcą krążowników typu Astraea. Miały większe rozmiary i wyporność, otrzymały silniejsze uzbrojenie i opancerzenie przy zachowaniu podobnej do poprzedników prędkości[1].

„Talbot” miał wyporność 5690 t (5600 długich ton[b]) przy długości całkowitej 113,7 m, szerokości 16,3 m i zanurzeniu 6,25 m[2][3][1]. Był napędzany dwoma trójcylindrowymi pionowymi maszynami parowymi potrójnego rozprężania, z których każda poruszała jedną śrubę napędową[1]. Parę dostarczało 8 opalanych węglem kotłów. Silniki osiągały moc 8000 KM, co dawało prędkość 18,5 węzła (na próbach przy przeciążeniu maszyn osiągnięto 19,5 węzła przy 9600 KM)[3][1][4]. Normalny zapas węgla wynosił 550 t, a maksymalnie okręt mógł zabrać niemal dwa razy więcej paliwa, bo 1075 ton[1][c]. Załoga okrętu składała się z 433 oficerów i marynarzy[5][6][a].

Krążownik był uzbrojony początkowo w pięć pojedynczych dział kal. 152 mm (6 cali) QF L/40, sześć dział kal. 120 mm (4,7 cala) QF L/40, osiem dział dwunastofuntowych (76 mm) QF L/40, jedno działo trzyfuntowe (47 mm) QF L/40, trzy wyrzutnie torped (dwie burtowe podwodne i jedna rufowa powyżej linii wodnej) kal. 457 mm (18 cali) oraz cztery karabiny maszynowe systemu Maxim 7,7 mm[5]. Na początku XX. wieku dokonano wymiany głównego uzbrojenia okrętu, zdejmując wszystkie armaty kal. 152 i 120 mm starego typu[7]. Po tej modernizacji uzbrojenie okrętu przedstawiało się następująco: jedenaście dział kal. 152 mm BL Mk VII L/45, dziewięć dział dwunastofuntowych (76 mm) QF L/40, jedno działo trzyfuntowe (47 mm) QF L/40, trzy wyrzutnie torped kal. 457 mm oraz cztery karabiny maszynowe 7,7 mm[6][1]. W trakcie I wojny światowej uzbrojenie ograniczono do dziewięciu dział kal. 152 mm, czterech dział 76 mm i jednego działa 47 mm, pozostawiając uzbrojenie torpedowe i lekką broń strzelecką bez zmian[3][4][8]. Pancerz pokładowy miał grubość od 38 do 76 mm (1,5 - 3 cale), wieża dowodzenia miała ściany grubości do 152 mm, zaś maszynownię chroniły płyty o grubości 152 mm. Działa artylerii głównej były chronione osłonami o grubości 76 mm[3][4].

Budowa

Stępkę krążownika położono w Devonport Dockyard 5 marca 1894 roku[9][1], zaś wodowanie odbyło się ponad rok później - 25 kwietnia 1895 roku[9][10][11]. Nazwę „Talbot” otrzymał jako piąty z kolei w brytyjskiej marynarce wojennej[10], na cześć Johna Talbota, 1. earla Shrewsbury, jednego z czołowych dowódców wojsk angielskich podczas wojny stuletniej. Do służby w Royal Navy okręt wszedł 15 września 1896 roku[1], klasyfikowany wówczas jako krążownik II klasy[12]. Koszt budowy okrętu wyniósł 273.856 £[5][6].

Przebieg służby

Okres przed I wojną światową

Początkowo krążownik pełnił służbę na Bermudach, jednak po kilku latach powrócił do metropolii, kotwicząc w Devonport. W kwietniu 1901 roku skierowany został do brytyjskiego wówczas Hongkongu. Podczas służby na Dalekim Wschodzie okręt pod dowództwem komandora Lewisa Bayly był świadkiem bitwy pod Czemulpo 9 lutego 1904 roku, w wyniku której samozatopieniu uległy dwa rosyjskie okręty: krążownik pancernopokładowy „Wariag” oraz kanonierka „Koriejec”[13]. Po powrocie na Wyspy Brytyjskie skierowany został do rezerwy, stacjonując w Nore (estuarium Tamizy) do 1906 roku, kiedy to został przeniesiony do Devonport[14]. W latach 1907-1909 krążownik wchodził w skład Floty Kanału[d], a w okresie od 1909 do 1910 służył w 2. Eskadrze Okrętów Liniowych Home Fleet, stacjonując w latach 1911-1912 w bazie na wyspie Haulbowline w Zatoce Cork w Irlandii[14]. W latach 1912-1913 okręt wchodził w skład 3. Floty. W 1912 roku krążownik osiadł na mieliźnie pokonując Kanał Sueski[14]. W 1913 roku przeniesiony został do 7. Flotylli Niszczycieli, jednak wkrótce powrócił do 3. Floty, stacjonując w Devonport do 1914 roku[14].

I wojna światowa

W momencie wybuchu I wojny światowej HMS „Talbot" (wraz z bliźniaczym HMS „Eclipse”) wchodził w skład 12. Eskadry Krążowników, której zadaniem była ochrona żeglugi na zachodnich podejściach do Kanału La Manche (tzw. Force "G")[15]. We wrześniu 1914 roku nieopodal półwyspu Lizard okręt zatrzymał i zdobył niemiecki statek handlowy[14]. W kwietniu 1915 roku krążownik włączono w skład sił uczestniczących w nieudanej operacji opanowania Dardaneli, gdzie wspierał ogniem swoich dział oddziały ANZAC walczące na półwyspie Gallipoli (lądowanie na plaży "Y" 25 kwietnia 1915 roku, desant w zatoce Suvla 6 sierpnia 1915 roku)[14][16][17].

Między 1916 a połową 1917 roku okręt pełnił służbę w Afryce Wschodniej, stacjonując głównie w Zanzibarze. W tym czasie oprócz żmudnej służby patrolowej i eskortowej wielokrotnie ostrzeliwał pozycje wojsk niemieckich w okolicy Dar es Salaam, w Niemieckiej Afryce Wschodniej[18]. W czerwcu 1917 roku krążownik skierowano na wody Afryki Południowej[14][18]. Okręt operował w tym czasie z bazy Simon's Town nieopodal Kapsztadu, gdzie był dokowany w październiku 1917 roku[18]. W listopadzie 1917 roku okręt ponownie trafił do Afryki Wschodniej, gdzie pełnił głównie służbę patrolową[18]. W lipcu 1918 roku „Talbot” przeniesiony został po raz kolejny do Afryki Południowej. 11 lipca nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy okrętu: Robert Cathcart Kemble Lambert (który dowodził krążownikiem od stycznia 1916 roku) został zastąpiony przez komandora Lionela Fitzgeralda Maitland-Kirwana (który przybył na okręt 24 lipca 1918 roku)[18]. Na przełomie września i października 1918 roku okręt trafił do suchego doku w Simon's Town, a sporą część załogi ogarnęła epidemia hiszpanki[18].

Ostatnie lata służby

Po zakończeniu wojny w listopadzie 1918 roku okręt trafił do Afryki Wschodniej[18], zaś w 1919 roku służył na Morzu Śródziemnym, powracając do Devonport w listopadzie 1919 roku. Zakończył służbę w Queenstown w 1920 roku[14]. Sprzedano go na złom 6 grudnia 1921 roku firmie Multiocular S. Bkg Co.[1][10][11].

Uwagi

Szablon:Przypisy-lista

  1. a b c d e f g h i Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. London: 1979, s. 78.
  2. T. A. Brassey (red.): The Naval Annual 1896. Portsmouth: 1896, s. 10.
  3. a b c d Jane's Fighting Ships of World War I. London: 1990, s. 62.
  4. a b c Jane's Fighting Ships, 1919. 1969, s. 89.
  5. a b c T. A. Brassey (red.): The Naval Annual 1896. Portsmouth: 1896, s. 241.
  6. a b c T. A. Brassey (red.): The Naval Annual 1902. Portsmouth: 1902, s. 199.
  7. T. A. Brassey (red.): The Naval Annual 1902. Portsmouth: 1902, s. 8.
  8. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 592.
  9. a b T. A. Brassey (red.): The Naval Annual 1896. Portsmouth: 1896, s. 11.
  10. a b c J. J. Colledge, Ben Warlow: Ships of the Royal Navy: The Complete Record of all Fighting Ships of the Royal Navy. London: 2006, s. 343.
  11. a b Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 14.
  12. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 591.
  13. Maciej S. Sobański. Wariag – krążownik opiewany w pieśni cz. II. „Okręty Wojenne”. 6/2004 (68). s. 8-9. 
  14. a b c d e f g h Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 15.
  15. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 485.
  16. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 222.
  17. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 227.
  18. a b c d e f g HMS TALBOT – May 1916 to November 1918, East Indies Station (including German East Africa campaign) (ang.). Naval History Homepage.

Bibliografia

Linki zewnętrzne


Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>
BŁĄD PRZYPISÓW