Главная страница

Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa niszczyciel
Typ C/D
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Portsmouth Dockyard
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 12 września 1930
Wodowanie 30 września 1931
 brak
Nazwa HMS "Crusader"
Wejście do służby ukończony 2 maja 1932
 brak
Nazwa HMCS "Ottawa"
Wejście do służby 15 czerwca 1938
Los okrętu 14 września 1942 zatopiony przez U-91
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 1375 długich ton (1397 t) (standardowa)
1865 długich ton (1895 t) (pełna)
Długość 100,3 m
Szerokość 10,1 m
Zanurzenie 3,8 m
Napęd
36 000 shp
(27 000 kW)
2 śruby
2 turbiny parowe Parsonsa
3 × zestawy kotłów Admiralicji
Prędkość 36 węzłów
Zasięg 5 500 mil morskich przy prędkości 15 węzłów
Uzbrojenie
4 x 120 mm
1 x 76 mm plot
2 x 40 mm plot
8 wyrzutni torped (2 x IV) kal. 533 mm
bomby głębinowe
Załoga 145

HMS Crusader był niszczycielem typu C/D. Został zbudowany dla Royal Navy na początku lat 30 XX wieku. Okręt pełnił służbę w Home Fleet i Mediterranean Fleet. Spędził także sześć miesięcy pod koniec 1936 na hiszpańskich wodach w ramach patroli neutralności wprowadzonych przez Wielką Brytanię i Francję w czasie wojny domowej w Hiszpanii. "Crusader" został sprzedany Royal Canadian Navy w 1938 i przemianowany na HMCS Ottawa. Początkowo był przydzielony na pacyficzne wybrzeże Kanady, ale trzy miesiące po wybuchu II wojny światowej przeszedł na Atlantyk. Pełnił służbę eskortową w konwojach atlantyckich. Wraz z brytyjskim niszczycielem zatopił włoski okręt podwodny na północnym Atlantyku w listopadzie 1941. Został zatopiony 14 września 1942 przez niemiecki okręt podwodny U-91.

Projekt i budowa

"Crescent" miał wyporność standardową 1375 długich ton (1397 t). Długość całkowita wynosiła 100,3 m, szerokość 10,1 m, a zanurzenie 3,8 m. Napęd stanowiły przekładniowe turbiny parowe Parsonsa napędzające dwie śruby napędowe. Układ ten generował razem moc 36 000 shp i rozpędzał okręt do prędkości maksymalnej 36 węzłów. Parę dla turbin zapewniały trzy zestawy kotłów Admiralicji. Zapas paliwa płynnego wynosił 473 długie tony (481 t), co zapewniało okrętowi zasięg 5500 mil morskich przy prędkości 15 węzłów. Załoga okrętu składała się z 145 oficerów i marynarzy[1].

Okręt był wyposażony w 4 działa kal. 120 mm na pojedynczych podstawach (oznaczenia 'A', 'B', 'X' i 'Y' w kierunku od dziobu do rufy). Do zwalczania celów powietrznych jednostkę wyposażono w jedną armatę kal. 76 mm umieszczoną pomiędzy kominami oraz dwie armaty kal. 40 mm. Działo kal. 76 mm zostało usunięte w 1936, a w jej miejsce przeniesiono działa kal. 40 mm. Okręt był uzbrojony w dwie poczwórne wyrzutnie torped kal. 533 mm[2]. Na pokładzie zamontowano także trzy zrzutnie bomb głębinowych, każda z zapasem dwóch bomb. Po rozpoczęciu II wojny światowej zapas zwiększono do 33 bomb i zamontowano wyrzutnie bomb głębinowych[3].

"Crescent" został zamówiony 15 lipca 1930 jako część 1929 Naval Programme. Stępkę położono 12 września 1930 w stoczni Portsmouth Dockyard. Zwodowano go 30 września 1931[4], budowę ukończono 2 maja 1932[4]. Był drugim okrętem noszącym tę nazwę[5].

Służba

Pod banderą brytyjską

"Crusader" został początkowo przydzielony do 2 Flotylli Niszczycieli Home Fleet i pozostawał przydzielony do tej formacji przez kolejne cztery lata. Pierwszy remont przeszedł w bazie Portsmouth w okresie 30 lipca - 4 września 1934. Po włoskiej inwazji na Abisynię w sierpniu 1935, w następnym miesiącu "Crusader" został wysłany wraz z resztą swojej flotylli by wzmocnić Mediterranean Fleet. Od października 1935 do marca 1936 był przydzielony na Morze Czerwone by monitorować włoskie siły. Po powrocie w kwietniu 1936 na Wyspy Brytyjskie niszczyciel przeszedł remont w Portsmouth od 27 kwietnia do 30 maja. Na początku hiszpańskiej wojny domowej w sierpniu-wrześniu 1936 okręt ewakuował brytyjskich obywateli z hiszpańskich portów Zatoki Biskajskiej. "Crusader" został przydzielony jako okręt ratowniczy dla samolotów z lotniskowca HMS "Courageous" od stycznia 1937 do marca 1938 (poza krótkim remontem pomiędzy 30 marca a 27 kwietnia 1937). Okręt rozpoczął 28 kwietnia 1938[6] większy remont w Sheerness, którego celem było doprowadzenie okrętu do standardów kanadyjskich (np. instalacja ASDICu Type 124)[7].

Pod banderą kanadyjską

Niszczyciel został zakupiony przez Royal Canadian Navy, kosztował 817 500 dolarów kanadyjskich i wszedł do służby 15 czerwca jako "Ottawa". Okręt został przydzielony na obszar pacyficznego wybrzeża Kanady i dotarł do bazy Esquimalt 7 listopada 1938[8]. Pozostawał na tym obszarze do 1939. 15 listopada 1939 otrzymał rozkaz przejścia do Halifaksu. Tam eskortował lokalne konwoje, w tym konwój przewożący do Wielkiej Brytanii 1 Kanadyjską Dywizję Piechoty[9]. W kwietniu 1940 zderzył się z holownikiem "Bansurf" i uszkodził rufę - naprawa trwała dwa miesiące[8].

27 sierpnia 1940 "Ottawa" przeszła do Greenock w Szkocji i została przydzielona do 10 Grupy Eskortowej[8] wchodzącej w skład Western Approaches Command[10]. W październiku tylna wyrzutnia torped została wymontowana i na jej miejsce zamontowano dwunastofuntową armatę przeciwlotniczą[8]. W dniach 24 - 26 września 1940 okręt uratował rozbitków z dwóch brytyjskich statków handlowych: 55 z SS "Sulairia" zatopionego przez U-43 i 60 z pokładu SS "Eurymedon" zatopionego przez U-29. 7 listopada "Ottawa" pomagała brytyjskiemu niszczycielowi HMS "Harvester" w zatopieniu włoskiego okrętu podwodnego "Comandante Faà di Bruno". Do połowy listopada niszczyciel został wyposażony w radar Type 286M. Był to jednak wczesny model radaru, który mógł pracować jedynie w kierunku dziobu i zmiana kierunku była prowadzona przez zmianę kursu okrętu. 23 listopada okręt uratował 29 rozbitków ze statku przewożącego zboże SS "Bussum" zatopionego przez U-100[11].

HMCS "Ottawa" z zamontowaną przeciwlotniczą armatą dwunastofuntową i zdemontowaną armatą 'Y'.

"Ottawa" wróciła do Kanady w czerwcu 1941 i został przydzielony do kanadyjskiej Newfoundland Escort Force, których zadanie było konwojowanie statków do połowy Atlantyku. Okręt został przeniesiony do Escort Group C4 w maju 1942[8]. Na początku września kapitan okrętu odmówił demontażu systemów kontroli ognia (np. przeliczników artyleryjskich i dalmierza) na rzecz montażu radaru celowniczego Type 271. 14 września, podczas eskorty konwoju ON 127, 500 mil na wschód od St. John’s "Ottawa" została storpedowana przez U-91. Dziesięć minut później, gdy okręt nie mógł manewrować, został trafiony przez drugą torpedę. Po kolejnych dziesięciu minutach zatonął. Zginęło 114 osób, w tym dowódca - okoliczne jednostki uratowały 69 rozbitków[12].

Zmiany w uzbrojeniu jednostki podczas wojny nie są w pełni jasne. Dowody fotograficzne pokazują że cztery Oerlikony zostały dodane, jedna para na platformie reflektorów, druga na skrzydłach mostka, ale "Ottawa" zachowała swoje działa 2 funtowe, nawet gdy Oerlikony zostały dodane. Działo 'Y' zostało usunięte by zwiększyć zapas bomb głębinowych do przynajmniej 60[13].

Eskortowane konwoje transatlantyckie

Konwój Escort Group Daty Trasa
HX 133 20–27 czerwca 1941[14] z Nowej Fundlandii do Islandii
SC 46 27 września – 5 października 1941[15] z Nowej Fundlandii do Islandii
ON 25 19–24 października 1941[16] z Islandii do Nowej Fundlandii
SC 57 1–9 grudnia 1941[15] z Nowej Fundlandii do Islandii
ON 46 17–20 grudnia 1941[16] z Islandii do Nowej Fundlandii
SC 64 12–20 stycznia 1942[15] z Nowej Fundlandii do Islandii
SC 85 MOEF group C4 31 maja – 12 czerwca 1942[15] z Nowej Fundlandii do Irlandii Północnej
ON 105 MOEF group C4 20–28 czerwca 1942[16] z Irlandii Północnej do Nowej Fundlandii
HX 197 MOEF group C4 9–16 lipca 1942[14] z Nowej Fundlandii do Irlandii Północnej
ON 116 MOEF group C4 26 lipca – 5 sierpnia 1942[16] z Irlandii Północnej do Nowej Fundlandii
SC 96 MOEF group C4 15–26 sierpnia 1942[15] z Nowej Fundlandii do Irlandii Północnej
ON 127 MOEF group C4 5–14 września 1942[16] z Irlandii Północnej do Nowej Fundlandii
  1. Whitley, s. 26
  2. Lenton, s. 154
  3. Friedman, s. 209, 236, 298–99
  4. a b English, s. 45
  5. Colledge, s. 75
  6. English, s. 48–49
  7. Brown, s. 164
  8. a b c d e English, s. 49
  9. Douglas, s. 68
  10. Douglas, s. 108
  11. Douglas, s. 110–11, 114–15, 118, 122
  12. Douglas, s. 515, 522, 524
  13. Friedman, s. 237
  14. a b HX convoys (ang.). Andrew Hague Convoy Database.
  15. a b c d e SC convoys (ang.). Andrew Hague Convoy Database.
  16. a b c d e ON convoys (ang.). Andrew Hague Convoy Database.

Bibliografia

  • Colledge, J. J.; Warlow, Ben: Ships of the Royal Navy: The Complete Record of all Fighting Ships of the Royal Navy (Rev. ed.).. London: Chatham Publishing, (2006) [1969]. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475. (ang.)
  • W. A. B. Douglas, Roger Sarty, Michael Whitby, Robert H. Caldwell, William Johnston: No Higher Purpose. T. 2, pt. 1. St. Catharines, Ontario: Vanwell, 2002, seria: The Official Operational History of the Royal Canadian Navy in the Second World War, 1939–1943. ISBN 1-55125-061-6. (ang.)
  • John English: Amazon to Ivanhoe: British Standard Destroyers of the 1930s. Kendal, England: World Ship Society, 1993. ISBN 0-905617-64-9. (ang.)
  • Norman Friedman: British Destroyers From Earliest Days to the Second World War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 2009. ISBN 978-1-59114-081-8. (ang.)
  • H. T. Lenton: British & Commonwealth Warships of the Second World War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1998. ISBN 1-55750-048-7. (ang.)
  • Jürgen Rohwer: Chronology of the War at Sea 1939–1945: The Naval History of World War Two. Wyd. Third Revised. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 2005. ISBN 1-59114-119-2. (ang.)
  • M. J. Whitley: Destroyers of World War 2. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-326-1. (ang.)

Linki zewnętrzne