Главная страница

Guy Armoured Car
Ilustracja
Guy Armoured Car Mk I
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent Guy Motors Ltd.
Typ pojazdu samochód pancerny
Trakcja kołowa
Załoga 3
Historia
Prototypy 1938
Produkcja 1939
Egzemplarze 101
Dane techniczne
Silnik 1 silnik gaźnikowy, 4-suwowy, rzędowy, 4-cylindrowy Meadows o mocy 53 KM[1]
Transmisja mechaniczna, 4x4
Pancerz spawany z płyt walcowanych
maks. 15 mm
Długość 4,11 m (13'6")
Szerokość 2,06 m (6'9")
Wysokość 2,29 m (7'6")[1]
Masa 5,2 t[1]
Moc jedn. 12,7 KM/t
Osiągi
Prędkość 64 km/h (40 mph)[1]
Zasięg 340 km (210 mil)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Mk I: 1 wkm Vickers kalibru 12,7 mm
1 km Vickers kal. 7,7 mm
Mk IA: 1 wkm Besa kalibru 15 mm
1 km Besa kal. 7,92 mm
Wyposażenie
1 dwulufowa wyrzutnia granatów dymnych kal. 101,6 mm
Użytkownicy
Wielka Brytania

Guy Armoured Car (Guy AC) – brytyjski samochód pancerny z początkowego okresu II wojny światowej. Był to dwuosiowy średni samochód pancerny, z napędem na obie osie; jego uzbrojenie stanowił wielkokalibrowy karabin maszynowy (kalibru 12,7 mm lub 15 mm) sprzężony z karabinem maszynowym. Był poprzednikiem samochodu pancernego Humber AC.

Historia

Powstanie i produkcja

Samochód pancerny Guy powstał w odpowiedzi na zapotrzebowanie armii brytyjskiej na nowy samochód pancerny, mający pełnić podstawową rolę w pułkach kawalerii pancernej[2]. Przed II wojną światową Wielka Brytania nie posiadała nowoczesnych samochodów pancernych. Jako rozwiązanie przejściowe zamówiono i wyprodukowano w 1938 roku partię samochodów Morris CS9/LAC, lecz nie spełniały one wszystkich wymagań, między innymi nie posiadały napędu na wszystkie koła[1]. W lutym 1938 roku Ministerstwo Wojny (War Office) urządziło konkurs na najlepsze perspektywiczne podwozie samochodu pancernego, mającego zastąpić inne typy. Wzięło w nim udział 6 podwozi: po jednym firm: Guy Motors, Unipower, GMC, Morris Commercial i dwa austriackiej firmy Austro-Daimler (należącej do Steyr-Daimler-Puch)[1]. Wszystkie miały napęd na obie osie, pierwsze trzy miały konwencjonalne zawieszenie ze sztywnymi osiami, a trzy ostatnie – zawieszenie niezależne. Zamówiono następnie po sześć prototypów najbardziej obiecujących samochodów pancernych na podwoziach Guy Ant i Morris Quad i cztery prototypy austriackich. Trzy pierwsze prototypy samochodu pancernego Guy zostały ukończone do września 1938 i przekazane do testów pułkowi Queen's Bays. W szóstym prototypie wprowadzono większe koła 10,5x20 zamiast 10,5x16 i inne modyfikacje oraz wysłano go w celu testów pustynnych do Egiptu[1].

Za najlepszy z testowanych uznano samochód Guy, który oferował dobre charakterystyki w terenie i oparty był na sprawdzonych już podzespołach, dzielonych z ciągnikiem artyleryjskim Guy Ant. Prototypy Morris i Austro-Daimler były wprawdzie bardziej perspektywiczne, lecz ich dopracowanie wymagało czasu, podczas, gdy wzrastało zagrożenie wojną w Europie[1]. W rezultacie, w styczniu 1939 zamówiono 101 samochodów pancernych Guy. Początkowo (do 1941 roku) pojazdy tej klasy były oficjalnie klasyfikowane w Wielkiej Brytanii jako "lekkie czołgi kołowe" – ang. Tank, Light (Wheeled), a zwycięski samochód został oznaczony jako Tank, Light (Wheeled), Mark I (w skrócie Mk I)[1].

Guy AC Mk IA

Uzbrojenie pojazdu stanowił wielkokalibrowy karabin maszynowy Vickers kalibru 12,7 mm sprzężony z karabinem maszynowym Vickers kal. 7,7 mm (oba chłodzone wodą). Było ono takie samo, jak ówczesnych brytyjskich czołgów lekkich Mk VI A/B, co uzasadniało taką klasyfikację pojazdów[3]. Jedynie 50 pierwszych samochodów wykonano jednak z takim uzbrojeniem, a kolejne 51, oznaczone jako Mk IA, otrzymały uzbrojenie w postaci nowego wielkokalibrowego karabinu maszynowego Besa kalibru 15 mm sprzężonego z km Besa kal. 7,92 mm (oba chłodzone powietrzem; odpowiadało to ostatniej wersji czołgu lekkiego Mk VI C).

Prototypy miały pancerne nadwozie nitowane, o skomplikowanym kształcie, zaprojektowane przez królewski arsenał w Woolwich. Firma Guy Motors zasugerowała jednak zastosowanie w konstrukcji spawania, nie używanego wcześniej na większą skalę w konstrukcji brytyjskich pojazdów, co zyskało akceptację zamawiającego. W tym celu, w fabryce Guy w Wolverhampton opracowano i zainstalowano specjalną obrotową ramę do wygodnego i szybszego spawania kadłubów (po wojnie fabryka otrzymała za to nagrodę od Królewskiej Komisji Nagród dla Wynalazców)[1]. Po wybuchu II wojny światowej okazało się jednak, że firma Guy Motors miała niewystarczające moce produkcyjne jak na zwiększone potrzeby związane z wojną, więc zaproponowano wytwarzanie analogicznego samochodu pancernego koncernowi motoryzacyjnemu Rootes Group. Nowy samochód pancerny Humber Armoured Car był wzorowany na samochodzie pancernym Guy, a pancerne nadwozia i wieże dla niego nadal wykonywała firma Guy, dysponująca odpowiednim stanowiskiem[1]. Pierwszy model samochodu Humber AC Mk I miał nadwozie i wieżę analogiczne do samochodu Guy AC Mk IA, a wizualną różnicę stanowiła przede wszystkim pozioma górna krawędź tylnych błotników, zamiast pochyłej, odpowiadającej podziałowi nadwozia na górną i dolną część.

Eksploatacja

Debiutem bojowym samochodów pancernych Guy była kampania francuska 1940 roku, lecz użyto w niej jedynie 6 samochodów, wchodzących w skład tzw. Phantom Squadron (Szwadron widmo), należącego do jednostki łącznikowej Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego z naczelnym dowództwem – No. 3 Air Mission (Misja lotnicza nr 3)[3]. Samochody Guy były następnie używane na Wyspach Brytyjskich, w składzie oddziałów przygotowanych do odparcia ewentualnej inwazji, a w późniejszym okresie używane były tam do szkolenia jednostek brytyjskich i sojuszniczych. W oddziałach bojowych zastąpione zostały przez samochody Humber i Daimler. Od czerwca 1940 do marca 1941 pluton samochodów Guy osłaniał także samochody przewożące członków rządu i rodziny królewskiej (m.in. pancerne salonki Humber Ironside Special Salon)[3].

Sześć samochodów pancernych Guy użytych we Francji wpadło w ręce Niemców, którzy oznaczyli ten typ według klasyfikacji pojazdów zdobycznych jako Panzerspähwagen G 209(e). Ich ewentualne użycie przez Niemców nie jest jednak znane[4].

Opis techniczny

Samochód Guy Armoured Car był średnim samochodem pancernym, dwuosiowym, z napędem na wszystkie koła. Konstrukcja samochodu opierała się na ramie prostokątnej. Silnik umieszczony był z tyłu, z chłodnicą za nim[1]. Samochód miał silnik Meadows, gaźnikowy, rzędowy, 4-cylindrowy, o mocy 53 KM[1]. Mechaniczna skrzynia biegów miała 4 biegi do przodu i 1 do tyłu[1]. Napęd przenoszony był przez skrzynkę rozdzielczą, umieszczoną bliska środka pojazdu, na obie sztywne osie, za pośrednictwem mostów napędowych z mechanizmami różnicowymi. Kierowane były przednie koła. Zawieszenie osi z przodu i tyłu było zależne, na półeliptycznych resorach wzdłużnych, z hydraulicznymi amortyzatorami[1].

Nadwozie pancerne było spawane z płyt walcowanych, mocowane w czterech punktach do ramy[1]. Pancerz kadłuba i wieży miał grubość do 15 mm[1]. W dolnej części bocznych ścian były luki wejściowe, ponadto wieża miała dwa włazy w dachu. Wieża była osadzona na łożysku kulkowym i obracana była ręcznie[1].

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r B.T.White, Armoured cars Guy, Daimler, Humber, A.E.C..
  2. Janusz Magnuski, Wozy bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946, ss.193-194
  3. a b c B.T.White, Tanks and other A.F.V.s of the Blitzkrieg Era 1939 to 1941, Blandford Press, Londyn, 1972, ss.124-125 (ang.)
  4. Werner Regenberg, Beutepanzer unterm Balkenkreuz. Panzerspähwagen und gepanzerte Radfahrzeuge. Waffen-Arsenal Band 146. Podzun-Palas Verlag, 1994. s.22

Bibliografia

  • Janusz Magnuski, Wozy bojowe Polskich Sił Zbrojnych 1940-1946 Wydawnictwo Lampart, Warszawa 1998
  • B.T.White, Armoured cars Guy, Daimler, Humber, A.E.C., AFV Weapons Profile nr 21, Profile Publications, Londyn, 1970 (ang.).