Главная страница

Gryzelda Batory
{{{wszystkie imiona}}}
{{{imię oryginalne}}}
[[Plik:{{{grafika}}}|240x240px|alt=Ilustracja|{{{opis grafiki}}}]]
{{{opis grafiki}}}
[[Plik:{{{herb}}}|120x120px|alt=Herb|{{{opis herbu}}}]]
{{{opis herbu}}}
Rodzina Batory
Data urodzenia 1569
Data i miejsce śmierci 14 marca 1590
Zamość
Ojciec Krzysztof Batory
Matka Elżbieta Bocskai
Dzieci

dwie córki

Gryzelda (Krystyna) z Batorych Zamoyska (ur. 1569, zm. 14 marca 1590 w Zamościu) – córka Krzysztofa Batorego i Elżbiety Bocskai, bratanica króla Polski Stefana Batorego.

Od urodzenia wychowywana przez matkę w duchu religii protestanckiej. Otrzymała staranne wykształcenie. 12 czerwca 1582 poślubiła kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Małżeństwo Gryzeldy przyczyniło się do wzrostu wpływu rodu Batorych w Polsce. Bratanica króla zmarła w Zamościu po urodzeniu drugiego dziecka.

Życiorys

Dzieciństwo

Gryzelda Batory była trzecim z kolei dzieckiem magnata węgierskiego Krzysztofa Batorego, a zarazem drugim potomkiem z jego drugiego małżeństwa z Elżbietą Bocskai. Miała dwóch starszych braci: przyrodniego Baltazara i rodzonego Mikołaja. Została ochrzczona pod imieniem Krystyny nadanym jej na cześć babki ze strony matki, Krystyny Sulyok. W 1572 urodził się najmłodszy z braci Batorówny – Zygmunt, późniejszy książę siedmiogrodzki. Od dzieciństwa Krystynę fascynowała jazda konno. Specjalnie dla niej sprowadzono z Turcji kucyka, dzięki któremu nauczyła się powozić z wielką wprawą. Dziewczyna była również dobrze wykształcona. Wynajęto dla niej nauczycieli, od których pobierała lekcje literatury i łaciny. Wychowywana była przez matkę w religii ewangelickiej, której nie wyrzekła się aż do śmierci.

Małżeństwo

W 1576 stryj Krystyny, Stefan Batory został koronowany na króla Polski. Pod koniec 1580 Batory zaplanował małżeństwo bratanicy z owdowiałym kanclerzem wielkim koronnym Janem Zamoyskim. Małżeństwo miało wzmocnić wpływy rodu Batorych w Polsce. Z powodu młodego wieku dziewczyny zaręczyny zostały odłożone do 1582. Król zaplanował przejście Krystyny na katolicyzm, czemu jednak dziewczyna stanowczo się sprzeciwiała. Po śmierci matki Batorówny w 1581, jezuici z Kolozsváru przez półtora roku bezskutecznie próbowali nawrócić dziewczynę.

Wkrótce przed ślubem z Zamoyskim, Krystyna zmieniła imię na Gryzelda. Przypuszcza się, że do zmiany imienia doszło z inicjatywy Giorgia Blandraty, medyka w służbie królowej węgierskiej Izabeli Jagiellonki. Pod imieniem Gryzeldy bratanica królewska pojawia się po raz pierwszy w źródłach w kwietniu 1583. Ślub Batorówny z Zamoyskim odbył się 12 czerwca 1583 w katedrze na Wawelu. Uroczystości weselne trwały dziesięć dni. Gryzelda przybyła na Wawel z orszakiem tysiąca stu osób, wśród których znajdowało się sześciuset żołnierzy pilnujących posagu panny młodej. Zaślubiny i huczne wesele Zamoyskich zostało dokładnie opisane przez przebywającego wówczas na dworze królewskim heraldyka Bartosza Paprockiego.

Jako żona Zamoyskiego, Gryzelda utrzymywała bogatą korespondencję z możnowładcą siedmiogrodzkim Jánosem Gálffym i swym bratem stryjecznym, biskupem warmińskim Andrzejem Batorym.

Śmierć

Po ślubie z Zamoyskim, Gryzelda długo nie mogła mieć dzieci. Po kilku latach małżeństwa, w sierpniu 1589 po siedmiomiesięcznej ciąży urodziła martwą dziewczynkę. Wkrótce Gryzelda zaszła w ciążę po raz drugi i w marcu 1590 na świat przyszła kolejna córeczka. Dziewczynka przyszła na świat przedwcześnie, jednak była zdrowa i wiązano z nią duże nadzieje. Nazajutrz po urodzeniu dziecka, Zamoyska zachorowała na ospę, która okazała się śmiertelna dla Gryzeldy. Trzecia żona Jana Zamoyskiego zmarła 14 marca 1590. Córka Jana i Gryzeldy umarła dwa tygodnie później. Pogrzeb Batorówny odbył się w czerwcu. Po śmierci siostry, Zygmunt Batory zażądał od Zamoyskiego zwrotu posagu Gryzeldy, który wynosił dziewięćdziesiąt forintów w złocie.

Bibliografia