Главная страница

Fort Ricasoli
{{{nazwa oryginalna}}}
Obiekt zabytkowy nr rej. {{{zabytek}}}
Ilustracja
Fort Ricasoli widziany z Valletty
Państwo  Malta
Lokalizacja Kalkara, Malta
Typ Fort
Data budowy {{{data budowy}}}
Data eksploatacji {{{data eksploatacji}}}
Data opuszczenia {{{data opuszczenia}}}
Bitwy Francuska inwazja na Maltę (1798)
Blokada Malty (1798–1800)
II wojna światowa
Wydarzenia Bunt Regimentu Froberga
Położenie na mapie Malty
Mapa lokalizacyjna Malty
Fort Ricasoli
Fort Ricasoli
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Fort Ricasoli
Fort Ricasoli
Ziemia35°53′51″N 14°31′33″E/35,897500 14,525833
Fort Ricasoli map.png

Fort Ricasoli (malt. Forti Rikażli) jest to fort z bastionami w Kalkara na Malcie. Zbudowany został przez Zakon Rycerzy Joannitów w latach 1670-1698. Fort zajmuje cypel, znany jako Gallows' Point oraz północny brzeg Rinella Bay. Nadzoruje on, na równi z Fortem St. Elmo, wejście do Grand Harbour. Jest on największym fortem na Malcie; w roku 1998 został wpisany na wstępną Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część Knights' Fortifications around the Harbours of Malta.[1]

Fort Ricasoli chrzest bojowy przeszedł podczas francuskiej inwazji na Maltę w 1798 roku, a następnie powstania Maltańczyków przeciw Francuzom, po którym został przejęty przez Brytyjczyków. Fort Ricasoli był miejscem buntu Regimentu Froberga w roku 1807, a później w XIX wieku używany był jako szpital wojskowy. Używany był raz jeszcze podczas II wojny światowej, kiedy jego część została zniszczona przez bombardowania lotnicze. Po tym, jak został wycofany z użycia w latach 1960., fort był wykorzystywany do celów przemysłowych. Dziś fort jest w większości zachowany, lecz podupadły. Używany jest do celów filmowych oraz jako zakład czyszczenia zbiorników.

Rządy Joannitów

Tło historyczne

Fort Ricasoli stoi na najbardziej wysuniętym na wschód półwyspie po wschodniej stronie Grand Harbour. Półwysep znany był oryginalnie jako Rinella Point lub Punta Sottile. W roku 1531, dwóch niewolników, którzy próbowali przejąć Fort Saint Angelo, zostało powieszonych na cyplu, który od tego czasu był nazywany Gallows' Point (Miejsce Szubienic). Podczas Wielkiego Oblężenia w roku 1565, Turcy osmańscy zbudowali tam baterię artyleryjską, aby bombardować Fort Saint Elmo.[2]

18 stycznia 1629 roku, włoski rycerz Alessandro Orsi sfinansował budowę wieży na Gallows' Point. Wieża została oficjalnie nazwana Torre San Petronio, lecz powszechnie znana była wśród lokalnych mieszkańców jako Orsi Tower[3] lub Torri Teftef.[4] Wieża była okrągła i zbudowana została, aby zapobiegać ucieczkom niewolników z wyspy. W czasie późniejszym zbudowano dookoła wieży półokrągłą baterię, znaną jako Orsi Battery lub San Petronio Battery. Wieża i bateria były chronione przez rów, wypełniony wodą morską oraz most zwodzony.[5] Ich pozostalości były widoczne do 8 lutego 1821 roku, kiedy zostały zniszczone przez sztorm.[2] Dziś pozostał tylko rów obronny baterii, wykuty w skale.[6]

W roku 1644 Giovanni de’ Medici zaproponował, aby opuścić Fort St. Angelo w Birgu, a zbudować nowy fort na Orsi Point. Nowy fort mógłby być również nazwany Fort St. Angelo, i mógłby być obsadzony przez garnizon ze starego fortu. Sporządził on plany nowego fortu, lecz nie zostały one nigdy wprowadzone w życie.[2]

Budowa i modyfikacje

Obraz ukazujący wejście do Grand Harbour około roku 1750, z Fortem Ricasoli po lewej i Fortem St. Elmo po prawej

W roku 1669, po upadku Kandii, wzrosła obawa przed atakiem Turków osmańskich. W następnym roku, Wielki Mistrz Nicolas Cotoner zaprosił Antonio Maurizio Valpergę, wojskowego inżyniera Domu Sabaudii, aby ulepszył fortyfikacje Malty. Valperga zaprojektował nowy fort, który miał zostać zbudowany na cyplu, i pomimo krytyki ze strony niektórych członków Zakonu, decyzja została ostatecznie zatwierdzona. Florencki rycerz Fra Giovanni Francesco Ricasoli podarował 20 000 scudi na budowę fortu, który, aby uhonorować darczyńcę, został nazwany jego imieniem.[5]

Pierwszy kamień nowego fortu został położony 15 czerwca 1670 roku, budowa pierwszych fragmentów budowli była nadzorowana przez samego konstruktora. Fort otrzymał podstawową załogę w czerwcu 1674 roku, chociaż był ciągle nie skończony. W roku 1681 flamandzki inżynier Carlos de Grunenbergh zaproponował pewne zmiany w projekcie fortu, które zostały uwzględnione. Koszary, kaplica i inne budynki wewnątrz fortu zostały zbudowane w latach 1680. i 1690. Budowa i uzbrajanie fortu zostały oficjalnie uznane za zakończone w maju 1698 roku.[5]

W roku 1714 francuscy inżynierowie Jacop de Puigirand de Tigné, Charles François de Mondion i Philippe de Vendôme skrytykowali małe wymiary fortowych bastionów, które uważali za nieefektywne. De Tigné zaproponował kilka modyfikacji, w tym naprawę istniejących parapetów i otworów strzelniczych, jak również zbudowanie retrenchment (dodatkowych umocnień) wewnątrz fortu. Vendôme zaproponował budowę kanału, oddzielającego fort od głównego lądu. W roku 1722 zmiany zaproponowane przez de Tigné zostały wprowadzone w życie, jednak ani retrenchment ani kanał nie zostaly zbudowane, z powodu braku pieniędzy. Stan fortu w połowie XVIII wieku nie był dobry, w roku 1761 wykonane zostały pewne prace naprawcze.[5]

W roku 1785 Fort Ricasoli został uzbrojony w 80 dział, w tym czterdzieści jeden 24-funtowych. Tym samym stał się on najlepiej uzbrojonym fortem na Malcie.[7] W latach 1790. niektóre części fortowego enceinte zostały przebudowane pod nadzorem Antoine Étienne de Tousarda.[8]

Fort był również wykorzystywany jako więzienie, zanim wybudowano Zakład Karny Corradino.[9]

Okupacja francuska

Fort Ricasoli używany był podczas francuskiej inwazji na Maltę w czerwcu 1798 roku, podczas francuskich wojen rewolucyjnych. Był w tym czasie dowodzony przez Bali de Tillet, stacjonowali w nim Cacciatori - ochotniczy regiment lekkiej piechoty szaserów.[10] Obrońcy fortu odparli trzy ataki Francuzów, zanim poddali się po oficjalnej kapitulacji Wielkiego Mistrza Hompescha przed Napoleonem.[5]

Podczas późniejszego powstania Maltańczyków i blokady, fort znajdował się w rękach Francuzów. Ciągle ostrzeliwali oni powstańczą Baterię San Rocco, znajdującą się w odległości około 700 m.[11]

Rządy brytyjskie

Fort Ricasoli na obrazie z 1910 roku

Przez cały okres rządów brytyjskich Fort Ricasoli był budowlą wykorzystywaną militarnie. W roku 1807 był sceną buntu, kiedy albańscy żołnierze Regimentu Froberga rozpoczęli rewoltę i zamknęli się wewnątrz fortu. Pomimo prób negocjacji, wysadzili oni gagazyn proch, powodując poważne zniszczenia. Bunt został stłumiony przez lojalnych żołnierzy, a kilku buntowników zostało skazanych przez sąd wojskowy na karę śmierci.[12] Zniszczone części fortu zostały jedynie naprawione, lecz nie odbudowane do swojego oryginalnego wyglądu. Nowy magazyn prochu został zbudowany w roku 1829, zastępując zniszczony w czasie buntu.[5]

W późnych latach 1820. i początkiem lat 1830., zanim zbudowany został szpital w Bighi, fort był również wykorzystywany jako szpital dla marynarzy.

Historia współczesna

W roku 1964 w rowie obronnym fortu założona została firma, czyszcząca zbiorniki dla Malta Drydocks. Zakład, znany jako Ricasoli Tank Cleaning Facilities, zabezpiecza płynne odpady ze statków przybywających do Grand Harbour i usuwa olej i inne substancje chemiczne, zanim odpady zostaną usunięte do morza.[13] Firma została sprywatyzowana w roku 2012[14] i znajduje się teraz pod zarządem Waste Oils Co. Ltd.[15]


  1. „Knights' Fortifications around the Harbours of Malta”. UNESCO Tentative List. Dostęp 15 Lip 2015 (ang.)
  2. a b c Anton Quintano. Fortifications: Fort Ricasoli. „Heritage: An encyclopedia of Maltese culture and civilization”. 4, s. 1101–1107. Midsea Books Ltd (ang.). 
  3. Giovanni Francesco Abela: Della Descrizione di Malta Isola nel Mare Siciliano con le sue Antichità, ed Altre Notizie. Paolo Bonacota, 1647, s. 20. (wł.)
  4. Vincent Zammit. Lost Ancient Landmarks: Orsi Tower. „Heritage: An encyclopedia of Maltese culture and civilization”. 4, s. 1255–1257. Midsea Books Ltd (ang.). 
  5. a b c d e f Hermann Bonnici. Fort Ricasoli. „Arx – Online Journal of Military Architecture and Fortification”. 1–4, s. 33–38, 2004–2007 (ang.).  Dostęp 10 Paź 2015
  6. „Orsi Battery remains – Fort Ricasoli” (PDF). National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands (28.06.2013). Dostęp 13 Lip 2015 (ang.)
  7. Stephen C. Spiteri. Fort Manoel. „ARX Occasional Papers”, s. 176, 2014 (ang.).  Dostęp 30 Sty 2016.
  8. Stephen C. Spiteri. Fort Tigné 1792. „ARX Occasional Papers”, s. 6, 2011 (ang.).  Dostęp 30 Sty 2016.
  9. „Ministry for Home Affairs and National Security”. Corradino Correctional Facility. Zarchiwizowano z oryginału 29 Cze 2015 (ang.)
  10. „Caccatori Maltesi”. Historical Re-Enactment Group of Malta. Dostęp 28 Sie 2015 (ang.)
  11. Stephen C. Spiteri. Maltese ‘siege’ batteries of the blockade 1798–1800. „Arx – Online Journal of Military Architecture and Fortification”, s. 35, May 2008 (ang.).  Dostęp 24 Mar 2015.
  12. David Dandria „The 1807 Froberg regiment mutiny at Fort Ricasoli”. Times of Malta (01.02.2015). Zarchiwizowano z oryginału 14 Mar 2015 (ang.)
  13. „Decision on Ricasoli port facilities for waste oils postponed”. Times of Malta (05.03.2015). Dostęp 15 Lis 2015 (ang.)
  14. „Parliament was ‘bypassed’ over Ricasoli tank farm”. Times of Malta (28.05.2012). Zarchiwizowano z oryginału 17 Lis 2015 (ang.)
  15. „Waste Oils given 30-year contract to manage Ricasoli Tank Cleaning Facilities”. Times of Malta (04.01.2013). Zarchiwizowano z oryginału 17 Lis 2015 (ang.)