Главная страница

Szablon:Album infobox Evangelion[1][2][3] – dziewiąty album studyjny polskiej deathmetalowej grupy Behemoth. W Europie ukazał się 7 sierpnia 2009 nakładem Nuclear Blast Records, w Stanach Zjednoczonych zaś 11 sierpnia 2009 roku nakładem Metal Blade Records. W Polsce album ukazał się 7 sierpnia 2009 nakładem Mystic Production. Jest to trzeci album grupy, na którym umieszczono utwór polskojęzyczny ("Lucifer")[4].

Wydawnictwo uzyskało szereg pozytywnych recenzji ze strony krytyków muzycznych. W przeciągu dwóch tygodni od dnia premiery w Stanach Zjednoczonych sprzedało się w nakładzie 13 000 egzemplarzy[5]. W listopadzie 2009 roku płyta uzyskała status złotej płyty sprzedając się w nakładzie 15 000 egzemplarzy w Polsce[6][7][8]. Evangelion został również nagrodzony tytułem płyty roku w plebiscytach magazynów muzycznych Gitarzysta i Terrorizer[9][10].

W lutym 2010 roku Evangelion uzyskał nominację do nagrody polskiego przemysłu fonograficznego Fryderyka w kategoriach: wydawnictwo specjalne – najlepsza oprawa graficzna, album roku heavy metal i produkcja muzyczna roku[11]. W kwietniu zespół otrzymał Fryderyka w kategorii album roku heavy metal[12].

Realizacja

Realizacja albumu została rozpoczęta 16 lutego 2009 roku w gdańskim RG Studio. Nagrania partii perkusji odbyły się w Studiu A (RG Studio) we współpracy z inżynierem dźwięku Arkadiuszem "Maltą" Malczewskim oraz pracownikiem Dug-Out Studios, Szwedem Danielem Bergstrandem[13]. Partie gitary rytmicznej zrealizowano także w Studiu A we współpracy z braćmi Sławomirem i Wojciechem Wiesławskim[14]. Partie gitary solowej, basowej i wokali zarejestrowano w Studiu B (RG Studio). Daniel Bergstrand o realizacji perkusji:

"Bębny brzmią piekielnie! Omikrofonowaliśmy je i są gotowe do nagrań. Jestem bardzo zadowolony z tego, co dotychczas zrobiliśmy. Zabójczy polski buldożer! Jestem pewien, że wam się spodoba. Perkusja zostanie nagrana tutaj, w studiu Radia Gdańsk w ciągu nadchodzących dwóch tygodni, następnie zacznę miksować ślady i przygotowywać do finalnego miksu, który nastąpi w okolicach maja"[15]

Wykonawcami partii wokalnych w utworze "Daimonos" byli perkusista grupy Zbigniew "Inferno" Promiński oraz gitarzysta sesyjny – Patryk "Seth" Sztyber. Ponadto w utworze gościnnie zaśpiewali: webmaster oficjalnej strony grupy Behemoth – Maciej "Manticore" Gruszka, moderator oficjalnego profilu myspace – Boris "Hatefrost" Kaluzny oraz realizator, Arkadiusz "Malta" Malczewski. Nagrania śladów instrumentów zakończono 11 maja 2009[16].

12 maja w londyńskim studiu Miloco rozpoczęto miksowanie albumu. Zajął się nim Colin Richardson, który współpracował wcześniej z takimi grupami jak: Machine Head, Slipknot czy Carcass[17][18]. Podczas nagrań grupa zrealizowała reportaż dokumentujący cały proces, dzięki niemu można było na bieżąco oglądać postęp prac nad nagrywaniem partii kolejnych instrumentów[19]. Lider grupy Adam Darski o albumie Evangelion wypowiedział się w następujący sposób:

Ten tytuł dojrzewał we mnie od niemal roku. Brzmi potężnie i epicko – perfekcyjnie odzwierciedla istotę nowego albumu. Słowo "Evangelion" pochodzi z Greki i oznacza "szerzyć słowo Boga" lub "nieść dobrą nowinę".... Cóż, doskonale wiecie, że uwielbiamy bawić się znaczeniami i symboliką. Pokażemy Wam naszą własną wersję tego, czym Evangelion jest naprawdę."[20]

Album został zmasterowany przez amerykańskiego inżyniera dźwięku Teda Jensena, współpracował on wcześniej z takimi wykonawcami jak: Norah Jones, Metallica, Nickelback czy Green Day[4]. Mastering odbył się w Sterling Studio w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych.

Wydanie i promocja

Adam "Nergal" Darski podczas koncertu na Rockstar Energy Mayhem Fest w 2009. Podczas festiwalu grupa wykonała utwór "Ov Fire And The Void".

22 czerwca 2009 roku na profilu myspace grupa udostępniła w formie digital stream utwór pt. "Ov Fire And The Void", który promował najnowszy krążek[21]. 31 lipca album został udostępniony do odsłuchania na profilu myspace[22]. W ramach promocji albumu został zrealizowany teledysk do utworu pt. "Ov Fire And The Void"[23]. Nagrania odbyły się w Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu we współpracy z reżyserem Dariuszem Szermanowiczem i zespołem producenckim Grupa 13[24]. W obrazie wystąpiła m.in. aktorka Aleksandra Hamkało. Na profilu YouTube zespołu ukazał się reportaż przedstawiający realizację teledysku[25]. Premiera teledysku odbyła się 6 sierpnia 2009[26]. Dzień po premierze teledysk usunięto z serwisu YouTube[27]. Ocenzurowana wersja została opublikowana tego samego dnia[27]. Oryginalną wersję teledysku udostępniono na oficjalnej stronie wytwórni muzycznej Metal Blade oraz portalu Onet.pl[27].

Wydawnictwo ukazało się 7 sierpnia 2009 nakładem wytwórni muzycznej Nuclear Blast Records w Europie i 11 sierpnia 2009 roku nakładem Metal Blade Records w Stanach Zjednoczonych[28]. W Polsce album ukazał się 7 sierpnia nakładem Mystic Production[28]. Album został wydany również w wersji digipack z dołączoną płytą DVD zawierająca nagrania zza kulis oraz rozszerzoną szatę graficzną[28]. Jesienią zespół odbył w Polsce trasę koncertową pod nazwą Nowa Evangelia 2009[29]. Wraz z Behemoth wystąpiły grupy Black River, Azarath i Hermh[29]. Trasa rozpoczęła się 24 września 2009 roku w Białymstoku, a zakończyła 4 października w Gdańsku[29]. Grupa wystąpiła w takich miastach jak: Lublin, Rzeszów, Kraków, Katowice, Wrocław, Łódź, Poznań i Toruń[29]. W 2010 roku odbyła się premiera drugiego teledysku promującego płytę, zrealizowanego do utworu "Alas, Lord Is Upon Me". Obraz został nakręcony ponownie we współpracy z wrocławskim domem produkcyjnym Grupą 13[30]. Trzeci i ostatni teledysk promujący wydawnictwo został zrealizowany do utworu "Lucifer". W materiale filmowym zrealizowanym przez Grupę 13 wystąpił m.in. aktor Tomasz Lulek.

Rok Nr katalogowy Format Wytwórnia Kraj
7 sierpnia 2009[31] MYSTCD100[31] CD[31] Mystic Production[31] Polska[31]
7 sierpnia 2009[32] MYSTCD101[32] CD+DVD[32] Mystic Production[32] Polska[32]
7 sierpnia 2009[33] 161099[33] CD[33] Nuclear Blast[33] Europa[33]
7 sierpnia 2009[34] 161100[34] CD+DVD[34] Nuclear Blast[34] Europa[34]
7 sierpnia 2009[35] 161397[35] LP[35] Nuclear Blast[35] Europa[35]
11 sierpnia 2009[36] MBL 147452[36] CD+DVD[36] Metal Blade[36] Stany Zjednoczone[36]
Ameryka Północna[36]
19 sierpnia 2009 VICP64750 CD Victor Entertainment Japonia
25 września 2009[37]
-
Black Box[37] Demonstealer Records[37] Indie[37]

Recenzje

Od lewej: Zbigniew Promiński, Tomasz Wróblewski i Adam Darski podczas spoktania z fanami w Empiku 30 września 2009 roku we Wrocławiu

Pozytywne recenzje albumu ukazały się już przed jego oficjalna premierą. Tytuł płyty miesiąca dla Evangelion przyznały takie czasopisma jak: Spark oraz edycja polska, niemiecka i brytyjska miesięcznika Metal Hammer[38][39]. Szerszą recenzję Evangelion przygotował Teraz Rock. Marek Świrkowicz napisał:

...muzyczna zawartość Evangelion zaskakuje różnorodnością i bogactwem pomysłów. I nie chodzi tylko o urozmaicające brzmienie całości ornamenty, takie jak wnoszący odrobinę orientalnego posmaku sitar w Shemaforash, przemycone gdzieniegdzie dęciaki czy delikatne klawiszowe inkrustacje w wykonaniu znanego z Vesanii i Vadera Siegmara. W ogóle znacznie mniej tu napuszonej teatralnej fanfarowności, która w znacznej mierze decydowała o brzmieniu The Apostasy[40].

Krytycy podkreślili również naturalne brzmienie utworów oraz wysoką jakość produkcji nagrań za sprawą producentów muzycznych Daniela Bergstranda i Colina Richardsona[41][42][43]. Natomiast Zbigniew Zegler – dziennikarz portalu cgm.pl zaznaczył dynamikę i intensywność utworów[41][42][43]. Recenzenci w superlatywach przedstawili również technikę gry perkusisty Zbigniewa Promińskiego[41][42][43]. Gościnny udział wokalisty Macieja Maleńczuka w utworze "Lucifer" został określony jako symboliczny[43].

Oprawa graficzna

Pudełko z płytą Evangelion

Autorem okładki albumu jest Tomasz "GRAAL" Daniłowicz, natomiast jej pomysłodawcą Adam Darski[44]. Grafika przedstawia Nierządnicę Babilonu dosiadającą siedmiogłową bestię symbolizującą zagładę Babilonu[45][46]. Obraz jak i wnętrze książeczki utrzymane jest w kolorze czarno-białym[44]. Na okładce widnieje również żółte logo zespołu[44]. Wewnątrz książeczki znajdują się fotografie Macieja Boryny i Grupy 13 przedstawiające muzyków Adama Darskiego, Tomasza Wróblewskiego i Zbigniewa Promińskiego w kostiumach autorstwa Kasjopei Michorowskiej[44]. Adam Darski o oprawie graficznej:

Od dawna jestem zafascynowany historiami mającymi swoje źródła w Biblii, niejednokrotnie wykorzystywaliśmy jej symbolikę w tekstach czy na okładkach płyt. Zawsze jednak były one przefiltrowane przez moje doświadczenie i światopogląd. Uwielbiam żonglować, bawić się symbolami... tak też jest i tym razem. Bohaterka naszej nowej okładki jest archetypem nieposłuszeństwa, indywidualności, samostanowienia i wolnej, nieskrępowanej woli. Są to uniwersalne słowa-klucze, tak charakterystyczne i decydujące, by zrozumieć charakter naszej twórczości... i prawdziwej natury człowieka[44].

Muzyka i teksty

Maciej Maleńczuk oraz Adam "Nergal" Darski na planie teledysku do utworu "Lucifer" 20 lipca 2011 roku

Muzykę do wszystkich utworów skomponował Adam Darski, napisał on również większość tekstów[44]. Wyjątek stanowią utwory "Lucifer" – wiersz autorstwa Tadeusza Micińskiego oraz "Transmigrating Beyond Realms ov Amenti" i "Defiling Morality ov Black God", które Darski napisał wraz z Krzysztofem Azarewiczem[44]. Ponadto Azarewicz jest autorem tekstu – "The Seed ov I"[44]. W książeczce albumu widnieją liczne cytaty autorstwa m.in.: Aleistera Crowleya, Marcela Prousta, Jeana Geneta, Johna Balance'a oraz Jean-Paula Sartre'a[44].

W rozpoczynającym album utworze "Daimonos" został wykorzystany fragment 44 Hymnu orfickiego (Hymn do Dionizosa)[44]. Komentarz do utworu widniejący w książeczce albumu: "Tekst skupia się głównie na zgłębianiu aspektów dionizyjskich dychotomii Apollo/Dionizos: chaosu, upojenia alkoholowego, wysławiania/opiewania natury, nadmiaru i gloryfikacji pełni życia[44]." Partie solowe na gitarze elektrycznej kończące utwór wykonali kolejno Sztyber i Darski.

Tytuł utworu "Shemhamforash" jest skrótem od liczącego 216 liter imienia boga, odczytanego przez średniowiecznego kabalistę w Księdze Wyjścia[44][47]. Partie solowe na gitarze elektrycznej wykonali kolejno Darski i Sztyber. Sesyjnie na sitarze zagrał Tomasz "Ragaboy" Osiecki[44].

W ostatnim utworze pt. "Lucifer" gościnnie zaśpiewał wokalista i muzyk rockowy Maciej Maleńczuk[48]. Partie solową na gitarze elektrycznej zagrał Darski[44]. Utwór znacznie odbiega stylistycznie od pozostałych utworów, zawiera wyraźne wpływy gatunku doom metal oraz partie sekcji dętej[49].

Lista utworów

(Opracowano na podstawie materiału źródłowego[50][51][28][52].)

CD

  1. "Daimonos" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 5:16
  2. "Shemhamforash" (muz. Nergal, sł. Nergal[53]) – 3:56
  3. "Ov Fire and the Void" (muz. Nergal, sł. Nergal[54]) – 4:28
  4. "Transmigrating Beyond Realms ov Amenti" (muz. Nergal, sł. Azarewicz) – 3:28
  5. "He Who Breeds Pestilence" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 5:41
  6. "The Seed ov I" (muz. Nergal, sł. Nergal, Azarewicz) – 4:58
  7. "Alas, Lord Is Upon Me" (muz. Nergal, sł. Nergal) – 3:16
  8. "Defiling Morality ov Black God" (muz. Nergal, sł. Azarewicz, Nergal) – 2:50
  9. "Lucifer" (muz. Nergal do wiersza Tadeusza Micińskiego) – 8:07
  10. "Total Invasion" (cover Killing Joke – Coleman, Walker, Glover, Gill; bonus track, edycja japońska) – 5:28

DVD

  1. "The Making of Evangelion" – 44:09
  2. "Evangelion Photo Session" – 6:40

Twórcy

CD

(Opracowano na podstawie materiału źródłowego[44][55].)

Zespół Behemoth w składzie

oraz

Kwintet instrumentów dętych blaszanych Hevelius Brass[57]

  • Paweł Hulisz – trąbka
  • Piotr Kowalkowski – trąbka
  • Michał Szczerba – waltornia
  • Bogdan Kwiatek – puzon
  • Łukasz Gruba – tuba

Nagrania

  • Sławomir Wiesławski – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie gitar)[58]; inżynieria dźwięku, miksowanie, mastering (utwór 10)[59]
  • Wojciech Wiesławski – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie gitar)[58]; inżynieria dźwięku, miksowanie, mastering (utwór 10)[59]
  • Jan Bryt – inżynieria dźwięku (partie solowe gitar, wokale)[60]
  • Daniel Bergstrand – inżynieria dźwięku, produkcja muzyczna (partie perkusji)[61]
  • Kuba Mańkowski – inżynieria dźwięku
  • Colin Richardsonmiksowanie (Musicbox, Miloco Studios, Londyn, maj 2009)[62]
  • Scott Atkins – inżynieria dźwięku w ramach miksowania
  • Matt Wiggins – asystent inżyniera dźwięku
  • Ted Jensenmastering (Sterling Studio, Nowy Jork, maj 2009)[4]

Pozostali

  • Krzysztof Azarewicz – słowa, tłumaczenia
  • Sharon E. Wennekers – konsultacje gramatyczne
  • Katarzyna Sławska – konsultacje gramatyczne
  • Tomasz "GRAAL" Daniłowicz – oprawa graficzna, okładka
  • Kasjopea Michorowska – kostiumy (projekt i wykonanie)
  • Gellatura – wykonanie maski
  • Maciej Boryna – zdjęcia
  • Grupa 13 – zdjęcia

DVD

  • Kuba Mańkowski – scenariusz, realizacja
  • Adam Darski – realizacja
  • Marcin Brach, Michał Giorew – kamery, realizacja wywiadów
  • Katarzyna Sławska – napisy w języku angielskim
  • Michał "Xaay" Loranc – projekt menu DVD

Pozycje na listach

Album
Lista Kraj Pozycja Status
Billboard 200 Stany Zjednoczone 55[63][64]
Billboard Hard Rock Albums 5[65][64]
Billboard Independent Albums 5[65][64]
Billboard Rock Albums 17[64]
Billboard European Albums 56[64]
OLiS Polska 1[66][67] złota płyta[6]
Album Top 40 Finlandia 17[68][69][70]
Schweizer Hitparade Szwajcaria 88[71]
Ö3 Austria Top 40 Austria 45[72]
Media Control Charts Niemcy 59[63]
Indie Charts Holandia 5[63]
Top 200 Current Albums Kanada 61[65]
Independent Chart 6[65]
Hard Music Chart 10[65]
SNEP Francja 111[73]
Single
Rok Tytuł Pozycja na liście
LP3
[74]
2009 "Ov Fire and the Void" 45
  1. Behemoth ujawnia tytuł płyty (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-05-22].
  2. Behemoth wyda "Evangelion" (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  3. BEHEMOTH: New Album Title Announced – Apr. 15, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-04-17].
  4. a b c d Nadchodzi nowy Behemoth (pol.). www.infomuzyka.pl. [dostęp 2009-06-18].
  5. "Evangelion" wciąż w pierwszej setce na liście Billboard! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-30].
  6. a b ZPAV: złote płyty (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2011-03-16].
  7. Złota Płyta dla Behemotha (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-11-06].
  8. Zasady przyznawania złotych, platynowych i diamentowych płyt (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2009-11-06].
  9. Behemoth dominuje podsumowanie roku 2009 wg czytelników magazynu "Terrorizer"! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2010-01-05].
  10. Wyniki plebiscytu – Muzyczne Podsumowanie Roku 2009 (pol.). www.magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2009-12-24].
  11. Fryderyki: Nominowani i laureaci 2010 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-24].
  12. Fryderyki 2010: sukces grupy Hey (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2010-04-19].
  13. Behemoth nagrywa nowy album (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  14. Behemoth nagrywa gitary na nowy album (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  15. Zabójczy buldożer Behemoth (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-05-22].
  16. Behemoth kończy nagrywać (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  17. Współpracownik Slipknot zmiksuje Behemoth (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  18. Behemoth kończy nagrania (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-05-11].
  19. Behemoth pracuje nad nowym krążkiem (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-22].
  20. BEHEMOTH ujawnia tytuł nowej płyty! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-04-18].
  21. BEHEMOTH: New Song Available For Streaming – June 22, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-07-05].
  22. BEHEMOTH: Entire New Album Available For Streaming – July 31, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
  23. Behemoth nie może się doczekać gotowego klipu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-07-16].
  24. BEHEMOTH Frontman Interviewed In Atlanta; Video Available – July 30, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
  25. BEHEMOTH: Behind-The-Scenes Footage From 'Ov Fire And The Void' Video Shoot Available – July 15, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
  26. Premiera teledysku "Ov Fire And The Void"! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-08-06].
  27. a b c Nowy teledysk Behemotha zdjęty z YouTube – zobacz go w Onet.pl (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-08-13].
  28. a b c d Behemoth ujawnia listę utworów Evangelion oraz zdjęcie z sesji (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-05-27].
  29. a b c d Nowa Ewangelia 2009: bilety na jesienną trasę Behemotha już są (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-27].
  30. BEHEMOTH NAKRĘCIŁ NOWY TELEDYSK ! ZDJĘCIA JUŻ W SIECI! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2010-06-18].
  31. a b c d e Evangelion Mystic Production 100 (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  32. a b c d e Evangelion Mystic Production 101 (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  33. a b c d e Evangelion Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  34. a b c d e Evangelion + DVD Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  35. a b c d e Evangelion LP Nuclear Blast Records (DE/EU) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  36. a b c d e f Evangelion + DVD Metal Blade (US) (pol.). www.archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2009-09-30].
  37. a b c d BEHEMOTH's 'Evangelion' To Be Released In India As A Special Limited-Edition 'Black Box' – Sep. 11, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-09-11].
  38. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Metal
    BŁĄD PRZYPISÓW
  39. "Evangelion" płytą miesiąca w europejskich magazynach! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-08-06].
  40. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Media
    BŁĄD PRZYPISÓW
  41. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Ewangelia
    BŁĄD PRZYPISÓW
  42. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Michał
    BŁĄD PRZYPISÓW
  43. a b c d Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Zbigniew
    BŁĄD PRZYPISÓW
  44. a b c d e f g h i j k l m n o Książeczka z albumu Evangelion, Behemoth, Mystic Production, Skała 2009, Nr katalogowy: MYSTCD 100
  45. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie behemoth
    BŁĄD PRZYPISÓW
  46. BEHEMOTH: New Album Artwork, Release Date Revealed – May 18, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
  47. BEHEMOTH: Another New Song Posted Online – July 22, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-06].
  48. Lider Behemoth o Maleńczuku: trudno go nie szanować (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-08-06].
  49. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Phil
    BŁĄD PRZYPISÓW
  50. World Exclusive Listen To New Behemoth Tracks! (ang.). www.metalhammer.co.uk. [dostęp 2009-05-22].
  51. Behemoth: szczegóły nowego albumu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-05-27].
  52. Behemoth (Pol) – Evangelion (ang.). www.metal-archives.com. [dostęp 2009-06-28].
  53. Nowy utwór z płyty "Evangelion" – "Shemhamforash" online! (pol.). behemoth.pl. [dostęp 2009-07-23].
  54. BEHEMOTH POSTS FIRST SINGLE OFF EVANGELION! (ang.). www.myspace.com/behemoth. [dostęp 2009-06-23].
  55. Łukasz Dunaj. Ewangelia V. 6.66. „Machina”. wrzesień 2009, s. 14. Piotr Metz. PMPG. ISSN 1426-2312. OCLC 68757824 (pol.). 
  56. Wiesław Królikowski. Uniwersalne treści. „Teraz Rock”. 8/2009, s. 29. Wiesław Weiss. Orange Media. ISSN 1730-394X (pol.). 
  57. Hevelius Brass: gdański kwintet instrumentów dętych blaszanych (pol.). www.heveliusbrass.pl. [dostęp 2009-08-06].
  58. a b Behemoth: To jakiś obłęd! (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
  59. a b Hertz Studio Klienci (pol.). www.hertz.bialystok.pl. [dostęp 2011-04-15].
  60. Behemoth Post Third Studio Vlog (Bass/Guitars) (ang.). www.smnnews.com. [dostęp 2009-05-22].
  61. Zabójczy buldożer Behemoth (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
  62. Behemoth: Naprawdę ekstremalny (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2009-03-31].
  63. a b c BEHEMOTH's 'Evangelion' Lands On BILLBOARD Chart – Aug. 19, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-19].
  64. a b c d e Behemoth – Evangelion (charts history) (ang.). www.billboard.com. [dostęp 2009-08-24].
  65. a b c d e BEHEMOTH'S "EVANGELION" LANDS ON BILLBOARD CHART! (ang.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-20].
  66. Notowanie OLIS, sprzedaż płyt w okresie 10/08 – 16/08/2009 (pol.). musicpress.pl. [dostęp 2009-08-20].
  67. Oficjalna Lista Sprzedaży Związku Producentów Audio Video (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-08-17].
  68. FINNISH CHARTS Album Top 40 (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2009-08-13].
  69. BEHEMOTH's 'Evangelion' Lands In Finnish Top 20 – Aug. 12, 2009 (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2009-08-15].
  70. BEHEMOTH szturmuje listy sprzedaży! (pol.). www.behemoth.pl. [dostęp 2009-08-13].
  71. Alben Top 100. hitparade.ch. [dostęp 2009-08-19].
  72. Alben Top 75 (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2009-08-19].
  73. Top 200 Albums (fr.). lescharts.com. [dostęp 2009-09-07].
  74. Archiwum Listy Przebojów Trójki (pol.). www.lp3.pl. [dostęp 2009-12-25].

Bibliografia

  • Książeczka z albumu Evangelion, Behemoth, Mystic Production, Skała 2009, Nr katalogowy: MYSTCD 100
  • Arkadiusz Lerch. Album Miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Metal Hammer”. 8/2009, s. 45. Dariusz Świtała. Metal Mind Sp. z o.o.. ISSN 1231-9759 (pol.). 
  • Marek Świrkowicz. Płyta miesiąca: Behemoth – Evangelion. „Teraz Rock”. 8/2009, s. 92. Wiesław Weiss. Orange Media. ISSN 1730-394X (pol.). 

Linki zewnętrzne

Reportaż wideo z sesji nagraniowej albumu na oficjalnym profilu YouTube grupy

Reportaż wideo z sesji zdjęciowej do teledysku "Ov Fire and the Void" na oficjalnym profilu YouTube grupy

Pozostałe linki