Главная страница

Ten artykuł dotyczy gry komputerowej. Zobacz też: Europa Universalis – seria gier komputerowych.

Szablon:CVG infobox Europa Universalis – komputerowa strategiczna gra czasu rzeczywistego osadzona w realiach epoki nowożytnej, wyprodukowana przez szwedzkie studio Paradox Entertainment i wydana na świecie przez Strategy First. Światowa premiera gry odbyła się 22 lutego 2001 roku na platformie Microsoft Windows. W 2002 roku została wydana jej kontynuacja, Europa Universalis II, a w 2007 – Europa Universalis III.

W Europie Universalis gracz kieruje jednym z kilku państw europejskich. Zadaniem gracza jest doprowadzenie kierowanego kraju do potęgi gospodarczej i militarnej, co osiągalne jest poprzez prowadzenie wojen, dyplomację, kolonizację oraz handel. Inspiracją dla twórców była gra planszowa o tym samym tytule.

Europa Universalis spotkała się głównie z pozytywnym odbiorem recenzentów, uzyskując średnią ocen 86% według agregatora Metacritic. Recenzenci zwracali uwagę na nowatorstwo gry, która oferowała niespotykane wcześniej w gatunku możliwości kierowania imperium. Krytykowano natomiast nieprzyjazne wprowadzenie gracza w tajniki rozgrywki oraz stronę techniczną gry.

Rozgrywka

Europa Universalis jest osadzona w epoce nowożytnej, a okres gry obejmuje lata od 1492 do 1792. Możliwy jest wybór jednego z jedenastu scenariuszy, pozwalających na rozpoczęcie rozgrywki od wybranego okresu[1].

Gracz rozpoczyna rozgrywkę na dwuwymiarowej mapie, która podzielona jest na prowincje i strefy morskie. Część przedstawionego świata jest niewidoczna dla gracza (terra incognita) – można jednak odkrywać poszczególne prowincje[2].

Gracz kieruje jednym z ośmiu mocarstw europejskich dostępnych w danym scenariuszu, a reprezentuje poszczególnych władców historycznych. Zmieniają się oni wraz z upływem czasu według realiów historycznych i mają zróżnicowane umiejętności, które przekładają się na rozwój kraju. Przykładowo Jan III Sobieski ma w grze wysokie umiejętności wojskowe, a Sulejman Wspaniały jest postacią o wysokich zdolnościach administracyjnych[3]. W grze występuje szereg wydarzeń historycznych, jak reformacja, podpisanie traktatu z Tordesillas czy powstanie w Niderlandach, mających znaczący wpływ na przebieg gry[4].

Gracz może strzec rozwoju technologicznego we własnym państwie poprzez przeznaczanie części budżetu na badania. Postęp technologiczny jest liniowy i polega na osiąganiu coraz wyższych poziomów technologii w czterech dziedzinach: armii, flocie, infrastrukturze i handlu. Wraz z postępującym rozwojem gracz zyskuje nowe możliwości, na przykład ulepszone jednostki. Możliwe jest również zwiększenie wydatków na utrzymanie stabilności w państwie lub zaniechanie wszelkich dotacji na rzecz zwiększenia zasobności skarbca państwowego[3] kosztem rosnącej inflacji[5].

Problem w rozwoju wewnętrznym mogą stanowić bunty ludności. Rebelie następują w przypadku różnic między religią państwową a wyznawaną w danej prowincji (w grze istnieje kilka różnych wyznań i religii[6]), opodatkowania ludności poprzez ustanowienie urzędu poborcy podatkowego lub w wyniku aktywowanych przez grę wydarzeń. Buntownicy mogą nawet odłączyć się od państwa i ogłosić niepodległość[3]. Dlatego też w grze ważną rolę odgrywa system stabilności, który warunkuje ryzyko buntu w prowincjach, a także szybkość rozwoju miast i wysokość pobieranych podatków[7].

Szczególnym elementem gry jest kolonizacja niezasiedlonych terytoriów. Gracz przy użyciu konkwistadorów (w przypadku sił lądowych) oraz odkrywców (dla sił morskich) ma możliwość odkrywania nowych prowincji, a dzięki osadnikom może zasiedlać wybrane terytorium[3].

Ekonomia

Istotną rolę w grze odgrywa ekonomia, opierająca się głównie na podatkach, produkcji towarów oraz handlu. Dochody z podatków oraz produkcji pochodzą z każdej należącej do państwa prowincji i uzależnione są m.in. od liczby mieszkańców czy stabilności kraju. W przypadku produkcji ważny jest również rodzaj produkowanego towaru (przypisany jest on z góry do każdej prowincji i nie podlega zmianom). Zyski mogą być dodatkowo zwiększone poprzez budowę określonych obiektów, np. biura poborcy podatkowego czy manufaktur[8].

Handel w grze odbywa się za pośrednictwem tzw. centrów handlu, które rozmieszczone są w wybranych prowincjach. Wszystkie inne prowincje przypisane są do jednego z nich na podstawie określonych kryteriów (m.in. odległości), zwiększając ogólną wartość obrotów w danym centrum o wartość produkowanych w prowincji dóbr. Poszczególne państwa rywalizują ze sobą, wysyłając do centrów handlu kupców, dążąc do monopolizacji. Od liczby i przynależności państwowej kupców w danym centrum zależy podział zysków z handlu pomiędzy państwami[9].

Wojna

Szczególne zasady gry dotyczą wojen oraz bitew. Gracz może dowodzić jednostkami armii (podzielonymi na piechotę, kawalerię i artylerię) oraz jednostkami floty (czyli okrętami wojennymi, galerami i statkami transportowymi). Do tych rodzajów wojska mogą dołączyć specjalni dowódcy – generałowie i admirałowie, którzy znacząco podnoszą wartość bojową kierowanych jednostek. Bitwa w grze polega na tym, że dwie wrogie siły walczą ze sobą do czasu upadku morale jednej ze stron. Wynik starcia zależy od technologii walczących stron, morale oraz liczebności obu sił[1]. Liczebność armii oraz floty spada nie tylko w wyniku działań wojennych, ale też podczas długich wypraw[3].

Wypowiedzenie wojny innemu państwu może wiązać się ze spadkiem poziomu stabilności. Spadek ten zostaje zmniejszony, gdy gracz ma casus belli wobec wrogiego państwa, na przykład z powodu nałożonego embarga handlowego lub odmowy uczestnictwa w wojnie[10].

Gra charakteryzuje się tym, że zajęcie danej prowincji nie oznacza od razu objęcia jej w posiadanie. By do tego doszło, muszą nastąpić rokowania pokojowe. Najczęściej polegają one na żądaniu kontrybucji lub przejęciu określonych prowincji. Na korzyść lub niekorzyść gracza w rokowaniach wpływają zajęte prowincje oraz wyniki starć. Przez określony czas po zawarciu pokoju nie można wypowiedzieć wojny, bo wiąże się to ze znacznym spadkiem stabilności[10]. Strona, która zażądała korzyści terytorialnych lub nawet anektowała małe państwo, otrzymuje punkty złej reputacji, które wpływają na relacje z innymi krajami. Wojownicza polityka wobec innych państw skutkuje odwetową agresją[7].

Dyplomacja

Podczas gry gracz może wchodzić w interakcje z komputerowymi monarchami, zawierając sojusze, wypowiadając wojny, zawierając pokój itp. Relacje między stronami rozmów są umownie oznaczone liczbami w skali od -200 do 200. Gracz może wpływać na stosunki z innymi państwami poprzez wysyłanie podarków bądź obelg. System sojuszy w grze jest złożony i może prowadzić do wojny na szeroką skalę, dlatego dużą rolę w grze odgrywa dyplomacja[1][10].

Cel gry

Głównym celem gry jest zdobywanie tzw. punktów zwycięstwa. Można je otrzymać za wygrywanie bitew, wykonywanie losowo postawionych celów misji, umiejętną dyplomację i ekspansję terytorialną. Państwo, które zdobyło największą ilość punktów do końca rozgrywki, wygrywa[11]. Gracz może również ustawić inne warunki zwycięstwa, na przykład podbój określonej ilości prowincji czy też osiągnięcie określonej liczby punktów zwycięstwa[12].

Produkcja i wydanie gry

Za tworzenie Europy Universalis odpowiadało szwedzkie studio Paradox Entertainment (obecnie Paradox Interactive). Głównym projektantem był Henrik Strandberg, zaś głównym programistą – Johan Andersson[13]. Inspiracją dla twórców była złożona w swej strukturze gra planszowa Europa Universalis z 1993 roku[2][1]. Na jej podstawie stworzono komputerową wersję mapy liczącej około 700 prowincji[1].

Pierwsze wzmianki o Europie Universalis pojawiły się w grudniu 2000 roku, kiedy pokazano pierwsze zrzuty ekranu z gry[14]. 23 stycznia 2001 roku wydawca gry, Strategy First, ogłosił ukończenie prac nad grą[15]. 22 lutego 2001 roku miała miejsce premiera gry w Stanach Zjednoczonych, a 14 marca 2001 roku za sprawą spółki Lemon Interactive Europa Universalis ukazała się w Polsce[16].

Twórcy gry zainicjowali tworzenie przez graczy tzw. After Action Reports (AAR), czyli relacji z rozgrywki danym państwem. Były one początkowo publikowane na stronie Paradoksu, a później także na oficjalnym forum producenta[17].

Odbiór gry

Szablon:Recenzje gier

Europa Universalis spotkała się z pozytywnym odbiorem krytyków, uzyskując średnią ocen 79% według agregatora GameRankings[18] i 86% według Metacritic[19]. Recenzenci zwracali uwagę głównie na nowatorstwo gry w ramach gatunku. Jakub Wojnarowicz ze strony FiringSquad zwrócił uwagę na to, że Europa Universalis, w przeciwieństwie do innych strategii czasu rzeczywistego takich jak Command & Conquer, Warcraft: Orcs & Humans i Total Annihilation, nie koncentruje się jedynie na walce i zdobywaniu surowców, ale obejmuje szeroki zakres zarządzania państwem[20]. Zdaniem Sama Parkera z portalu GameSpot gra oferowała tak wielkie możliwości zarządzania państwem, że mogła wywoływać niechęć wśród początkujących graczy[1]. Ponadto stwierdził on, że Europa Universalis tchnęła nowe życie w gatunek[21]. Steve Butts z witryny IGN zwrócił uwagę na to, że zarządzanie państwem na tak wielką skalę dodało klimatu kierowania wielkim imperium[22].

Różne były opinie na temat poziomu trudności gry. Henrik Svensson ze szwedzkiej strony Kosmodrom oraz Steve Lieb z pisma „Computer Games Magazine” uznawali grę za przystępną i łatwą mimo wielkości dostępny opcji[23][24]. Natomiast Sam Parker oraz Richard Gilliam z portalu Allgame zwracali uwagę na przesadę w rozbudowie mechanizmów rozgrywki, a także na zupełnie nieprzydatny samouczek i nieprzystępną instrukcję[25][21]. Parker oraz Butts pisali też, że gra nie została dobrze przystosowana do rozgrywki wieloosobowej, o czym świadczył brak zrównoważenia możliwości ekonomicznych i wojskowych krajów kierowanych przez graczy, a także brak aktywnej pauzy[22][21].

Raczej negatywnie oceniano oprawę audiowizualną. Sam Parker twierdził, że oprawa graficzna jest niewyraźna przy choćby niewielkim oddaleniu mapy, a udźwiękowienie – ubogie[21]. Steve Butts uznał oprawę audiowizualną za niewyróżniającą się[22], a Jakub Wojnarowicz pisał, że paskudny wygląd Europy Universalis przywodził mu na myśl grę Imperialism z 1997 roku[26]. Zauważył on też nieliczne błędy w rozgrywce, na przykład niepoprawne nazwy prowincji czy też fakt, że wrogie państwa żądają od gracza prowincji, których nie zdobyły[27].

  1. a b c d e f Sam Parker: Europa Universalis Review (ang.). GameSpot, 2001-03-19. s. 1. [dostęp 2011-12-29].
  2. a b Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. s. 1. [dostęp 2011-12-29].
  3. a b c d e Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. s. 2. [dostęp 2011-12-29].
  4. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 33-34.
  5. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 64-65.
  6. Steve Butts: Europa Universalis (ang.). IGN, 2001-01-08. [dostęp 2012-01-02].
  7. a b Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. s. 4. [dostęp 2011-12-29].
  8. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 57-60.
  9. Europa Universalis. Instrukcja obsługi. s. 67-69.
  10. a b c Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. s. 3. [dostęp 2011-12-29].
  11. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. s. 3. [dostęp 2011-12-29].
  12. Bruce Geryk: Europa Universalis Preview (ang.). GameSpot, 2000-12-23. s. 4. [dostęp 2011-12-29].
  13. Credits: Paradox Entertainment (ang.). Allgame. [dostęp 2012-01-02].
  14. Trey Walker: Europa Universalis Screens (ang.). GameSpot, 2000-12-15. [dostęp 2012-01-02].
  15. Trey Walker: Europa Universalis complete (ang.). GameSpot, 2001-01-23. [dostęp 2012-01-02].
  16. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie GOL
    BŁĄD PRZYPISÓW
  17. After Action Reports (ang.). Paradox Entertainment. [dostęp 2012-01-02 (wersja archiwalna z 2000-12-09)].
  18. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie GR
    BŁĄD PRZYPISÓW
  19. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie MC
    BŁĄD PRZYPISÓW
  20. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. s. 1. [dostęp 2012-01-03].
  21. a b c d Sam Parker: Europa Universalis Review (ang.). GameSpot, 2001-03-19. s. 2. [dostęp 2011-12-29].
  22. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie IGN-rec
    BŁĄD PRZYPISÓW
  23. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Kosmodrom-rec
    BŁĄD PRZYPISÓW
  24. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie CGM-rec
    BŁĄD PRZYPISÓW
  25. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Allgame-rec
    BŁĄD PRZYPISÓW
  26. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. s. 2. [dostęp 2011-12-29].
  27. Jakub Wojnarowicz: Europa Universalis Review (ang.). FiringSquad, 2001-04-30. s. 5. [dostęp 2012-01-03].

Szablon:Seria Europa Universalis