Главная страница

Elwira Seroczyńska
Data i miejsce urodzenia 1 maja 1931
Wilno
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 2004
Londyn
Klub Stal Elbląg (1950–53)
Stal FSO Warszawa (1953–57)
Sarmata Warszawa (1957–64)
Wzrost 160 cm
Reprezentacja  Polska
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
srebro Squaw Valley 1960 łyżwiarstwo szybkie
1500 m
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Elwira Seroczyńska, z domu Potapowicz (ur. 1 maja 1931 w Wilnie, zm. 24 grudnia 2004 w Londynie) – polska łyżwiarka szybka, olimpijka, wielokrotna mistrzyni Polski, zdobywczyni srebrnego medalu na igrzyskach w Squaw Valley 1960 i zdobywczyni tzw. małego mistrzostwa świata z Imatry 1962[1]. Zawodniczka Stali Elbląg, Stali FSO Warszawa i Sarmaty Warszawa, później trenerka.

Córka Stanisława i Heleny Monkiewicz, z wykształcenia technik ekonomista, absolwentka Państwowego Liceum Administracyjno-Gospodarczego w Elblągu (1951) i warszawskiego AWF (1972), gdzie otrzymała tytuł magistra[2]. W 1955 wyszła za łyżwiarza z Elbląga, Jacka Seroczyńskiego, z którym później się rozwiodła. Mieli syna Dariusza (ur. 1958), absolwenta Wydziału Inżynierii Lądowej PW[2].

Jej rekordy życiowe to 46,80 na 500 m, 1:39,20 na 1000 m, 2:25,70 na 1500 m, 8:11,10 na 3000 m i 10:35,40 na 5000 m[3]. Zasłużona Mistrzyni Sportu, odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Przebieg kariery

Seroczyńska wraz z rodzicami przyjechała z Wilna do Elbląga w 1947, a od 1953 mieszkała w Warszawie. Jeszcze w Elblągu (w roku 1950), chcąc zobaczyć Tatry, zdecydowała się na organizowany przez klub Stal wyjazd na świąteczny obóz sportowy do Zakopanego[2]. Zaopiekował się nią trener Kazimierz Kalbarczyk, u którego rozpoczęła treningi łyżwiarskie. Rok później zdobyła swój pierwszy medal mistrzostw Polski (srebrny), a w 1952 pierwszy złoty. W ciągu swej kariery sportowej Seroczyńska wygrywała krajowe mistrzostwa w różnych konkurencjach 26 razy, a 17-krotnie ustanawiała rekord Polski[2]. W Stali jej główną rywalką była Helena Majcherówna.

W 1957 w fińskiej Imatrze zadebiutowała w mistrzostwach świata w wieloboju i zajęła w nich 11. miejsce. Dwa lata później, w Swierdłowsku, poprawiła się o jedną pozycję, a w 1960 w Östersund była ponownie 11.[2].

Igrzyska olimpijskie w Squaw Valley

Na początku 1960 Seroczyńska i Pilejczyk pojechały na zimową olimpiadę do USA (były to pierwsze igrzyska, w których programie znalazło się łyżwiarstwo szybkie kobiet[3]). Początkowo jednak działacze nie chcieli dopuścić do ich wyjazdu, uważając to za stratę pieniędzy przy jednoczesnej niemożności nawiązania walki z czołówką światową[4]. 21 lutego Seroczyńska wystartowała na 1500 m w siódmej parze z Amerykanką Jeanne Omelenczuk i uzyskała wynik bliski rekordowi świata (2.25,7). Długo prowadziła w konkursie, a o ostatecznych wynik miał zadecydować ostatni wyścig – Pilejczyk i radzieckiej łyżwiarki Lidiji Skoblikowej. Po zawziętej walce[2] złoty medal zdobyła Skoblikowa; Seroczyńska była druga, a Pilejczyk trzecia. Podczas dekoracji grupa miejscowej Polonii urządziła swym rodaczkom owację, a następnie przedarła się przez kordon ochroniarzy i podrzucała je do góry[5].

Cztery dni później Seroczyńska rywalizowała w biegu na 1000 m z Japonką Yūko Tanaka. Zawodniczka Sarmaty Warszawa cały dystans jechała w niemal równym tempie, lepszym od rekordu świata o cztery sekundy[4]. Wychodząc na ostatnią prostą z ostrego wirażu, zawadziła łyżwą o grudkę lodu na torze i upadła.

Moje życie, z którego i tak byłam zadowolona, nabrało teraz jeszcze większych rumieńców. Przekonałam się, że jeśli czegoś bardzo się pragnie, staje się to osiągalne. Teraz po srebrze, zapragnęłam złotego medalu. Właśnie rozpoczynał się wyścig na 1000 metrów. Od startu biegłam jak szalona, szybko weszłam w swój rytm i jakbym nie czuła oporu powietrza, mknęłam po lodzie szybciej niż kiedykolwiek w życiu. Kiedy wjeżdżałam na ostatni wiraż, trener stojący tam ze stoperem krzyknął do mnie - Masz złoty medal! Pochyliłam się jeszcze niżej i wzięłam wiraż. Nie dałam się wyrzucić sile odśrodkowej, trzymałam się jak najbliżej usypanej ze śniegu bandy. Wyjeżdżałam na ostatnią prostą. Już tylko kilkanaście metrów... i właśnie wtedy potknęłam się. Upadłam! Wytraciłam cały pęd, szorując ciałem po lodzie. Koniec! Nie będzie złotego medalu, nie będzie żadnego innego medalu! Co gorzej, nie będzie chyba nigdy w życiu takiej szansy po raz drugi! (...) Nigdy nie wierzyłam w pecha... Do dziś uważam, że doskonała forma zapewnia sukces, że i z pechem można wygrać. Ale przecież owa fatalna grudka śniegu, która odprysnęła od bandy i wtopiła się w taflę lodową w tym, nie w innym miejscu toru, była dobitnym dowodem niefortunnego zbiegu okoliczności, o który mogą się rozbić wszelkie wyliczenia... Mój złoty medal leżał na tacy. Ale wręczony został komu innemu.

Elwira Seroczyńska, [2][4]

Kalbarczyk na łamach Przeglądu Sportowego stwierdził, że jego zdaniem winę za upadek jego podopiecznej ponoszą organizatorzy[4].

Na tamtych igrzyskach Seroczyńska zajęła jeszcze 6. miejsce na 500 m i 7. miejsce na 3000 m.

Późniejsze sezony

W 1962 na mistrzostwach świata wieloboistek w Imatrze zajęła 9. miejsce, zwyciężając przy tym w konkurencji 500 m (odrębne klasyfikacje na poszczególnych dystansach rozgrywano wówczas jedynie na igrzyskach olimpijskich). Dwa lata później, w Innsbrucku, występowała na igrzyskach z przeziębieniem[6] i plasowała się w drugiej i trzeciej dziesiątce[7]. Po tym nieudanym występie zakończyła sportową karierę.

Po zakończeniu kariery

Seroczyńska została trenerką w warszawskim Sarmacie. W latach 1971–76 trenowała żeńską kadrę narodową, jako pierwsza kobieta w tej roli[4]. Jej podopieczne (wśród nich Erwina Ryś-Ferens, Stanisława Pietruszczak, Janina Korowicka, Ewa Malewicka i Wanda Król[3]) zmniejszyły dystans dzielący je od czołówki światowej, ale na igrzyskach w 1976 nie uzyskały sukcesów. Spadła na nią fala krytyki, co spowodowało rezygnację Seroczyńskiej ze stanowiska. Ponownie pracowała w Sarmacie, potem w klubie na Stegnach. Od 1985 była szefem wyszkolenia w Polskim Związku Badmintona[4].

Zasłużona Mistrzyni Sportu, odznaczona również m.in. srebrnym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[8]. Zasłużona Działaczka Kultury Fizycznej, członek zarządu PKOl, przewodnicząca Centralnego Klubu Olimpijczyka PKOl, sekretarz Towarzystwa Olimpijczyków Polskich[3]. W 1992 była gościem honorowym II Zimowych Igrzysk Polaków na Litwie w podwileńskiej Suderwie[6].

W święta Bożego Narodzenia w 2004 Seroczyńska udała się w odwiedziny do mieszkającego w Londynie syna i tam zmarła 24 grudnia[4]. Pochowano ją na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Osiągnięcia

Igrzyska olimpijskie Olympic rings without rims.svg

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Dyscyplina/konkurencja Czas Czas zwyciężczyni Strata Zwyciężczyni
6. 20 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley łyżwiarstwo szybkie
500 m
46,8 45,9 0,9 Niemiecka Republika Demokratyczna Helga Haase
2.Silver medal.svg 21 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley łyżwiarstwo szybkie
1500 m
2:25,7 2:25,2 0,5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidija Skoblikowa
DNF 22 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley łyżwiarstwo szybkie
1000 m
1:34,1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kłara Gusiewa
7. 23 lutego 1960 Stany Zjednoczone Squaw Valley łyżwiarstwo szybkie
3000 m
5:27,3 5:14,3 13,0 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidija Skoblikowa
16. 30 stycznia 1964 Austria Innsbruck łyżwiarstwo szybkie
500 m
48,8 45,0 3,8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidija Skoblikowa
26. 31 stycznia 1964 Austria Innsbruck łyżwiarstwo szybkie
1500 m
2:39,3 2:22,6 16,7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidija Skoblikowa
22. 1 lutego 1964 Austria Innsbruck łyżwiarstwo szybkie
1000 m
1:42,1 1:33,2 8,9 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidija Skoblikowa

Mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim w wieloboju

1957 Finlandia Imatra 11. miejsce (11. na 1500 m, 11. na 3000 m, 12. na 500 m, 12. na 1000 m)
1959 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Swierdłowsk 10. miejsce (9. na 1000 m, 10. na 1500 m, 12. na 500 m, 14. na 3000 m)
1960 Szwecja Östersund 11. miejsce (9. na 1500 m, 10. na 1000 m, 13. na 3000 m, 17. na 500 m)
1961 Norwegia Tønsberg 14. miejsce (9. na 500 m, 13. na 1000 m, 15. na 1500, 15. na 3000 m)
1962 Finlandia Imatra 9. miejsce (złoty medal na 500 m, 7. na 1000 m, 8. na 1500 m, 14. na 3000 m)
1963 Japonia Karuizawa 21. miejsce (10. na 500 m, 24. na 1000 m, 26. na 1500 m)

Sukcesy krajowe

  • dwadzieścia sześć tytułów seniorskiej mistrzyni Polski:
    • na 500 m (1952, 1953, 1957, 1959, 1961, 1963)
    • na 1000 m (1951, 1953, 1954, 1959, 1963, 1964)
    • na 1500 m (1952, 1953, 1959)
    • na 3 000 m (1953, 1954, 1963)
    • na 5 000 m (1954)
    • w wieloboju (1952, 1953, 1954, 1959, 1963)
    • w sztafecie 4x1000 m (1952, 1953)
  • trzy tytuły seniorskiej wicemistrzyni Polski:
    • w wieloboju (1951, 1956, 1957)
  • tytuł mistrzyni Polski juniorek (1951)
  • siedemnaście ustanowionych rekordów Polski
  1. 80. rocznica urodzin Elwiry Seroczyńskiej (wideo). polskieradio.pl. [dostęp 2013-11-17].
  2. a b c d e f g SEROCZYŃSKA (POTAPOWICZ) ELWIRA. www.pkol.pl. [dostęp 2013-11-17].
  3. a b c d ELWIRA SEROCZYŃSKA (POTAPOWICZ). www.mosir.elblag.eu. [dostęp 2013-11-23].
  4. a b c d e f g Polscy medaliści - Elwira Seroczyńska. eurosport.onet.pl. [dostęp 2013-11-17].
  5. 90 polskiego sportu, 1921-2011. „Przegląd Sportowy”, 2011. Axel Springer Polska (pol.). 
  6. a b W przekładance na wirażach Nieba. Tygodnik Wileńszczyzny. [dostęp 2013-11-17].
  7. Elwira Seroczyńska. sports-reference. [dostęp 2013-11-23].
  8. M.P. z 2000 r. nr 5, poz. 99

Źródła

  • Władysław Zieleśkiewicz, Gwiazdy zimowych aren. Encyklopedia sportu, Warszawa 1992

Linki zewnętrzne