Главная страница

Dymorfizm u kaczki krzyżówki

Dymorfizm płciowy – jeden z rodzajów dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii, fenotypie samicy i samca jednego gatunku (np. różnica w wielkości i kształcie ciała i/lub ubarwieniu). Dymorfizm płciowy o różnym natężeniu jest powszechny wśród zwierząt i wynika z różnego fizjologicznego przeznaczenia danych płci w procesie przedłużania gatunku.

Dymorfizm płciowy jest widoczny u wielu grup zwierząt. U ssaków wyraża się większymi rozmiarami samców oraz czasem obecnością dodatkowych cech, takich jak np. rogi tylko u jednej z płci. Dymorfizm jest też widoczny u ptaków (głównie różnice ubarwienia) oraz innych kręgowców. Można go jednak zauważyć także u pierwotniejszych zwierząt, takich jak np. nicienie. Przykładem może być glista ludzka, której samiec jest wyraźnie mniejszy, ma haczykowato zakończoną tylną część ciała i w przeciwieństwie do samicy, ma wspólne ujście otworu odbytowego i nasieniowodu.

Dymorfizm jest bardzo silny wśród niektórych grup owadów, szczególnie owadów społecznych.

Dymorfizm płciowy u ludzi

Human.svg
Męska kość miedniczna
Żeńska kość miedniczna

U góry: Szkic postaci ludzkich przedstawionych na Płytce Pioneera 10, pokazujący sylwetki mężczyzny (po lewej) i kobiety (po prawej).
Poniżej: Porównanie miednic: mężczyzny (po lewej) i kobiety (po prawej).

U ludzi dymorfizm płciowy, nieznaczny w okresie niemowlęcym (zaraz po porodzie dla wymiarów ciała, łącznie z ciężarem wynosi ok. 2-3%), wyraźniejszy w wieku przedszkolnym i szkolnym, zaznacza się bardzo wyraźnie w okresie pokwitania, a u ludzi dorosłych wynosi do 8%. Składa się na to przede wszystkim wyższy wzrost u płci męskiej, a większy rozrost miednicy i bardziej skośne ustawienie panewek biodrowych u dziewcząt; większy rozrost pasa barkowego oraz dłuższe kończyny u chłopców, a rozrost gruczołów sutkowych i obfitsza tkanka tłuszczowa podskórna u dziewcząt (głównie na udach i biodrach), różnice w budowie czaszki i sprawności fizycznej:

typ skrajnie męski:

  • większa czaszka
    • czaszkę cechują wyraziste miejsca przyczepów mięśni,
    • wydatniejsze łuki brwiowe,
    • bardziej pochylone czoło,
    • niższe oczodoły,
    • bardziej na zewnątrz wywinięte kąty żuchwy,
    • większa szczęka, żuchwa i zęby
  • silna budowa górnych części ciała,
  • silny kark, obręcz barkowa i klatka piersiowa,
  • przeponowy tor oddychania,
  • wąskie biodra,
  • większa rozbieżność nóg w stawie kolanowym,
  • mniejszy zakres ruchów w stawach,
  • większe owłosienie ciała:
    • występowanie włosów na górnej wardze, na brodzie,
    • często na klatce piersiowej, podbrzuszu, przedramionach i goleniach, niekiedy również ramionach, udach, pośladkach, plecach,
    • w owłosieniu głowy typowe kąty czołowe oraz schodzące na kark dwa boczne pasma włosów,
  • tkanka tłuszczowa gromadzi się głównie wokół obręczy barkowej,
  • większa wyobraźnia przestrzenna,
  • zdolność kojarzenia oraz syntetyzowania,
  • niska barwa głosu,
  • szybsza przemiana materii,
  • większa wydolność fizyczna;

typ skrajnie żeński:

  • mniejsze rozmiary i mniejszy ciężar kości,
  • mniejsza wysokość ciała,
  • długi tułów w stosunku do kończyn,
  • słabsza - delikatniejsza budowa szkieletu,
  • mniejsza czaszka,
  • brak zarostu twarzy,
  • włosy i oczy nieco bardziej pigmentowane,
  • obojczyk wygięty bardziej esowato,
  • wąskie barki,
  • pierwsze 2 żebra są nieco dłuższe,
  • funkcje rozrodcze powodują bardziej beczkowaty kształt klatki piersiowej i wyżej położoną przeponę,
  • serce położone bardziej poprzecznie,
  • mniejsza krtań, wątroba, nerki, serce, płuca,
  • piersiowy tor oddychania,
  • wcięta talia,
  • krótsza miednica, szersza, szerokie biodra,
  • szerszy i krótszy pęcherz moczowy,
  • trójkątna forma owłosienia wzgórka łonowego,
  • tendencja do koślawości kończyn dolnych,
  • zaokrąglone kształty,
  • znaczniejsze otłuszczenie,
  • tkanka tłuszczowa gromadzi się głównie wokół obręczy biodrowej,
  • skóra cieńsza, bledsza,
  • większy zakres ruchów w stawach,
  • niżej położony środek ciężkości ciała,
  • mniejsza siła mięśni,
  • wyższe tętno,
  • mniejsze zapotrzebowanie na pokarm,
  • analityczny typ pamięci,
  • dłuższa żywotność.


Zobacz też