Главная страница

XB-43 Jetmaster
Ilustracja
Jetmaster w locie
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Douglas Aircraft Company
Typ Samolot bombowy
Konstrukcja Metalowa
Załoga 3
Historia
Data oblotu 1946
Wycofanie ze służby 1953
Egzemplarze 2
Dane techniczne
Napęd 2 * silnik turboodrzutowy Allison J35
Wymiary
Rozpiętość 21,69 m
Długość 15, 6 m
Wysokość 7,39 m
Powierzchnia nośna 52,305 m²
Masa
Własna 9 877 kg
Użyteczna 16 783 kg
Startowa 17 932 kg
Osiągi
Prędkość maks. 829 km/h
Prędkość przelotowa 676 km/h
Pułap 11 735 m
Zasięg normalny: 1 770 km
maksymalny: 4 585 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2*km 12,7 mm
do ok. 3 600 kg bomb

Douglas XB-43 Jetmaster – amerykański eksperymentalny samolot bombowy zbudowany w zakładach Douglasa, pierwszy bombowiec United States Army Air Forces o napędzie odrzutowym[1]. Jetmaster powstał na bazie innego eksperymentalnego bombowca Douglas XB-42 Mixmaster i podobnie jak on nie wszedł do produkcji seryjnej. Pomimo, że pierwsze prace projektowe nad XB-43 rozpoczęto już pod koniec 1944, swój pierwszy lot odbył dopiero 17 maja 1946[2] i pierwszym produkcyjnym odrzutowym bombowcem amerykańskim został North American B-45 Tornado.

Historia

W październiku 1943 komórka USAAF Air Force Materiel Command zwróciła się do Douglasa o sprawdzenie czy powstający wówczas XB-42 o tradycyjnym napędzie śmigłowym z silnikami tłokowymi mógłby być napędzany silnikami turboodrzutowymi. Projektanci Douglasa potwierdzili, że tego typu zmiana byłaby możliwa i 31 marca Douglas otrzymał Change Order do poprzedniego kontraktu AC-40188 (budowa dwóch prototypów XB-42) na konstrukcję dwóch samolotów odrzutowych które otrzymały oznaczenie XB-43 (numery seryjne 44-61508 i 44-61509)[2].

Modyfikacje polegały na zamianie silników widłowych Allison V-1710 na silniki turboodrzutowe General Electric TG-180 o ciągu 3.750 funtów (1,678 kg) i dodaniu wlotów powietrza tuż za kabiną pilotów nad nasadą skrzydła oraz dysz silników w ogonie samolotu. Po usunięciu śmigiel samolot nie potrzebował już zabezpieczającego je w czasie lądowania statecznika pionowego pod ogonem i został on usunięty, w zamian powiększono górny statecznik. Nowa konstrukcja była tak zbliżona do swojego poprzednika, że aby zaoszczędzić czasu i kosztów na pierwszy prototyp XB-43 przebudowano po prostu statyczny model XB-42[3].

Pomimo początkowego bardzo szybkiego postępu prac, pierwszy lot XB-43 odbył się ponad dwa lata po podpisaniu kontraktu na jego dostawę. Wiązało się to częściowo ze spowolnieniem tempa prac nad nowymi samolotami w związku z zakończeniem II wojny światowej, a także z powodu problemów z nową technologią jaką były wówczas silniki odrzutowe – przez kilka miesięcy czekano na dostawę pierwszych silników, a kiedy w końcu zostały one zamontowane do pierwszego prototypu to październiku 1945 w czasie prób silników na ziemi w Clover Field, doszło do poważnej awarii jednego z nich. W czasie testów oderwały się łopatki kompresora prawego silnika powodując oderwanie łopatek wirników pozostałych sekcji silnika, odłamki metalu uszkodziły poszycie samolotu i raniły jednego z obserwatorów na lotnisku. Naprawa samolotu trwała kilka miesięcy po czym został on przewieziony do bazy USAF Muroc Army Air Base na pustyni Mojave gdzie obył pierwszy lot 17 maja 1946, za sterami samolotu siedział Bob Brush który był także oblatywaczem wcześniejszego XB-42[4].

Jeszcze przed pierwszym lotem XB-43 dowództwo USAAF planowało jego produkcję seryjną, lotnictwo chciało zamówić tylko 50 egzemplarzy, a zakłady Douglasa były gotowe budować nawet 200 maszyn miesięcznie. Planowano budowę dwóch wersji – bombowej ze szklanym nosem o maksymalnym ładunku bomb 8,0000 funtów (ok. 3700 kg) i szturmowej z metalowym nosem i uzbrojeniem składającym się z 16 karabinów maszynowych 12,7 mm i 36 rakiet 5-calowych. Obie wersje miały być także wyposażone w zdalnie kierowaną i wyposażoną w radar wieżyczkę ogonową uzbrojoną w dwa karabiny maszynowy. Samoloty produkcyjne miały otrzymać pojedynczą owiewkę kabiny zamiast podwójnej w którą pierwszy XB-43 był wyposażony tylko dlatego, że powstał ze statycznego modelu XB-42[4].

Z powodu opóźnień związanym z oblotem XB-43, w momencie kiedy odbył się jego pierwszy lot dowództwo USAAF zdecydowało się już zakupić czterosilnikowy North American B-45 Tornado i program budowy XB-43 został anulowany[4].

Pierwsze próby pokazały, że samolot miał dobre właściwości pilotażowe ale raczaj zbyt małą moc silników[5]. W porównaniu z XB-42 na którym był bazowany miał większą prędkość przelotową i maksymalną ale mniejszy zasięg co było spowodowane małą wydajnością ówczesnych silników odrzutowych[1].

W czasie lotów próbnych z powodu zmian temperatur pękł pleksiglasowy nos samolotu i pleksiglas został zastąpiony sklejką. Dostawa drugiego egzemplarza, z oznaczeniem YB-35, także opóźniła się z powodu kłopotów z silnikami, otrzymał on już pojedynczą owiewkę kabiny jaka były proponowana dla modelu seryjnego. Drugi egzemplarz został dostarczony do bazy Muroc w maju 1947 i używany był jako "latające laboratorium" do testowania silników – jeden z jego fabrycznych silników został zastąpiony przez Allison J47. Pierwszy egzemplarz XB-43 został uszkodzony 1 stycznia 1951 i służył jako źródło części zamiennych dla drugiego egzemplarza tej maszyny który latał jeszcze pod koniec 1953. Samolot (bez skrzydeł) został przekazany do National Air and Space Museum w Waszyngtonie[5].

Opis konstrukcji

XB-43 był dwusilnikowym średniopłatem o konstrukcji całkowicie metalowej, napędzanym przez dwa silniki odrzutowe znajdujące się wewnątrz kadłuba z wlotami powietrza umieszczonymi w kadłubie za kabiną pilotów.

Samolot miał podwozie trójkołowe z kołem przednim. Posiadał skrzydło laminarne z podwójnymi klapami na wewnętrznej części krawędzi spływu i lotkami na części zewnętrznej.

Załogę stanowiły trzy osoby: nawigator/bombardier, znajdujący oraz pilot i drugi pilot, który obsługiwał także zdalnie kierowaną wieżyczkę umieszczoną w ogonie samolotu.

W dużej komorze bombowej mieścił się ładunek czterech bomb 2000-funtowych (908 kg).

  1. a b B. Yenne, Douglas: a tale of two giants, ss. 40-42
  2. a b R. Francillon, McDonnell Douglas..., s. 406
  3. R. Francillon, McDonnell Douglas..., s. 407
  4. a b c R. Francillon, McDonnell Douglas..., s. 408
  5. a b R. Francillon, McDonnell Douglas..., s. 409

Bibliografia

  • Bill Yenne: McDonnell Douglas: a tale of two giants. London: Arms and Armour, 1985. ISBN 0-85368-706-4.
  • René J. Francillon: McDonnell Douglas aircraft since 1920. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-428-4.

Linki zewnętrzne