Главная страница

Ten artykuł dotyczy pojęcia bologicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Filogenetyczne drzewo życia w oparciu o koncepcję trzech domen wg Woese et al.

Domena (dominium) – kategoria systematyczna wyższa od królestwa, stosowana w klasyfikacji biologicznej, zaproponowana w 1990 roku przez Carla Woese, Otto Kandlera i Marka L. Wheelisa jako kategoria najwyższego poziomu (o najwyższej randze taksonomicznej).

Uzasadnienie autorów

Woese i inni[1] stwierdzili, że dotychczasowy podział systematyczny organizmów na pięć królestw nie odzwierciedlał ówczesnego stanu wiedzy. Na podstawie badań molekularnych uznali, że życie na Ziemi powinno być systematyzowane w trzech grupach, którym nadali taksonomiczną rangę domeny i nazwali: Bacteria, Archaea i Eucarya. Domenę uważali za najwyższą kategorię systematyczną obejmującą, jako kategorie bezpośrednio podrzędne, królestwa dotychczasowe oraz nowe, które – ich zdaniem – powinny zostać jeszcze opisane. Wprowadzenie nowej kategorii wyższej rangi miało na celu uniknięcie burzenia tradycyjnie utrwalonego podziału na królestwa.

W pracy z 1990 roku autorzy nie określili królestw dla Bacteria i Eucarya, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że będzie ich wiele, a ich zdefiniowanie wymaga dalszych analiz. Natomiast dla domeny Archaea zaproponowali podział na Euryarchaeota i Crenarchaeota.

Podział organizmów na trzy domeny

Podział ten został dokonany jedynie na podstawie porównania sekwencji rRNA, ale następnie znaleziono liczne fakty pasujące do niego. Z punktu widzenia biochemii i fizjologii komórek archeowce są bardzo odmienne od bakterii właściwych. Niektóre cechy zbliżają je do jądrowców.

Alternatywne podziały

Istnieją też alternatywne podziały na cesarstwa lub nadkrólestwa. Niektórzy systematycy są zdania, że rozdzielanie prokariontów na dwa taksony wysokiej rangi nie jest wystarczająco uzasadnione (np. Lynn Margulis), bo mimo znaczących różnic biochemicznych są one jednak znacznie bardziej podobne do siebie niż do organizmów jądrowych. Wynika to z uznania planu budowy komórki za istotniejszą cechę systematyczną niż cechy biochemiczne – szczególnie że cechy biochemiczne mogą być „wymieniane” między nawet odlegle spokrewnionymi organizmami poprzez poziomy transfer genów.

  1. Woese, C.R., Kandler, O. & Wheelis, M.L. Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya. „Proceedings of the National Academy of Science”. 87, s. 4576-4579, 1990. DOI: 10.1073/pnas.87.12.4576. ISSN 0027-8424 (ang.).  (pdf)

Zobacz też