Главная страница

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks Seideliański II (łac. Codex Seidelianus II (Gregory-Aland He albo 013; Soden ε 88)[1][2] – grecki rękopis uncjalny Nowego Testamentu z tekstem czterech Ewangelii, datowany paleograficznie na IX wiek. Rękopis zawiera wiele luk. Wykazuje pewne podobieństwa – paleograficzne i tekstualne – do kodeksu Seidelianus I, z którym miał też część wspólnej historii. Reprezentuje wczesną formę bizantyńskiej tradycji tekstualnej i był ceniony przez XIX-wiecznych krytyków tekstu. Badania przeprowadzone w XX wieku spowodowały zmianę oceny i dzisiaj jest nisko oceniany przez krytyków tekstu i w rezultacie rzadko cytowany we współczesnych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Opis

Kodeks stanowiony jest przez 194 pergaminowych kart (22 cm na 18 cm). Pisany jedną kolumną na stronę, po 23 linijki w kolumnie[3][4][5], niewielką uncjałą. Litery są podobne do Seidelianus I, lecz są mniejsze i grubsze[6]. Kształty liter przypominają późną uncjałę, zwłaszcza takie litery jak delta oraz theta[7]. Stosuje przydechy i akcenty, nieregularnie, tak jak i inne rękopisy tego okresu. Stosuje wielkie inicjały na marginesie, które służą wyodrębnieniu niewielkich sekcji tematycznych (akapity)[6].

Przy pomocy małego czerwonego krzyża, przypominającego krzyż maltański oznaczone zostały spacje. Spacje są zgodne z systemem kolometrycznym[7].

Kodeks zawiera tekst Ewangelii z lukami (Mt 1,1-15,30; 25,33-26,3; Mk 1,32-2,4; 15,44-16,14; Łk 5,18-32; 6,8-22; 10,2-19; J 9,30-10,25; 18,2-18; 20,12-25)[8][9].

Tekst ewangeliczny dzielony jest według dwóch systemów, według długich jednostek – κεφαλαια (rozdziały) oraz według krótkich jednostek – Sekcji Ammoniusza. Numery κεφαλαια oraz Sekcji Ammoniusza umieszczono na marginesie. W górnym marginesie umieszczono τιτλοι (tytuły) owych κεφαλαια. Sekcje Ammoniusza nie mają odniesień do Kanonów Euzebiusza[6].

Rękopis jest podobny do Seidelianus I, pod względem paleograficznym i tekstualnym, ponadto część ich historii była wspólna. Z tego powodu Scrivener opisał je łącznie w tym samym podrozdziale[10].

Tekst

Grecki tekst kodeksu przekazuje tekst bizantyński, z niewielką liczbą obcych naleciałości[9]. Hermann von Soden uznał ją za wczesną formę tekstu bizantyńskiego i zaklasyfikował do rodziny tekstualnej Ki[11][12], dzisiaj oznaczanej symbolem E[13].

Dawni krytycy tekstu NT, tacy jak Tregelles[14], Scrivener jak i Gregory oceniali, że tekst rękopisu ma większą wartość niż Seidelianus I[15][16], jednak późniejsze badania wykazały, że jest odwrotnie[9]. Kurt Aland dał mu profil 1741 821/2 32 7s. Profil ten oznacza, że kodeks wspiera tekst bizantyński przeciwko „oryginalnemu”[a] w 174 miejscach, współbrzmi zarówno z tekstem bizantyńskim jak i „oryginalnym” w 82 miejscach, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 3 miejscach[b]. Ponadto kodeks posiada 7 sobie właściwych wariantów. W oparciu o ten profil tekst rękopisu został zaklasyfikowany do V kategorii Alanda[4]. Tak więc liczba niebizantyńskich wariantów wynosi tylko 10 (w Seidelianus I – 25)[9].

Według Claremont Profile Method, tj. metody wielokrotnych wariantów, przekazuje standardowy tekst bizantyński zgodny z rodziną tekstualną Kx. Metodą tą przebadano tylko trzy rozdziały Ewangelii Łukasza (1; 10; 20), ale rozdział 10. jest niekompletny[12]. Kx oznacza standardowy tekst bizantyjski[17].

Historia

Johann Christoph Wolf, jeden z właścicieli kodeksu

Konstanty Tischendorf[18] oraz C.R. Gregory datował rękopis na IX lub X wiek[6]. Scrivener datował na IX wiek[15]. Obecnie datowany jest przez INTF na wiek IX[4][5].

Rękopis przywiózł ze Wschodu Andreas Seidel na początku XVII wieku (wraz z kodeksem Seidelianus I). Po jego śmierci, w 1718 roku, nabył go La Croze, królewski bibliotekarz z Berlina, który podarował go Wolfowi (wraz z Seidelianus I)[19][16]. Jedną kartę Wolf przekazał dla Richarda Bentleya, odnalazł ją Tregelles w 1845[16]. Jest ona przechowywana w Cambridge[9]. W 1734 roku Wettstein widział kodeks w Amsterdamie[20]. Kodeks zniknął na dłuższy okres czasu, dopóki nie został odnaleziony przez bibliotekarza Petersena w 1838 roku w bibliotece publicznej w Hamburgu[15][21].

Wolf w 1723 roku wydał wykaz wariantów rękopisu[22]. Wydanie jest niestaranne i łączone dla obu rękopisów (011 i 013, oznakowane jako A i B)[23][c]. Wettstein w swoim wydaniu Nowego Testamentu z 1751 wykorzystał pracę Wolfa[20]. Wettstein wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu i nadał mu siglum H[20]. Pod takim samym siglum znajduje się na liście Griesbacha[24]. Ponieważ Wolf [[Kolacjonowanie|skolacjonował rękopis niedokładnie i popełnił wiele błędów, Tregelles w 1850 roku ponownie skolacjonował tekst całego rękopisu, a następnie porównał go z pracą Wolfa[14]. Praca Tregellesa została wykorzystana przez Tischendorfa na potrzeby jego wydania Nowego Testamentu[18][16]. Gregory w 1908 nadał mu siglum 013[2].

Tekst rękopisu był badany przez Russella Champlina, Jacoba Greelingsa i Frederika Wissego[13]. We współczesnych wydaniach Nestle-Alanda jest rzadko cytowany i tylko ex silentio[25]. UBS4 cytuje go jako Byz[26], które to siglum służy do oznaczenia wszystkich rękopisów tradycji bizantyńskiej. Oznacza to, że jest cytowany tylko wtedy, gdy jest zgodny z całą grupą, do której został przypisany[27].

Obecnie 193 kart kodeksu przechowywanych jest w bibliotece Uniwersytetu w Hamburgu (Cod. 91) w Hamburgu, jedna zaś karta w Trinity College (B XVII 20.21) w Cambridge[4][5].

Zobacz też

  1. „Oryginalny” oznacza tu tekst w rekonstrukcji Alanda – Novum Testamentum Graece.
  2. Według angielskiego przekładu dokonanego przez Errolla F. Rhodesa, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 2 miejscach. (K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 110. ISBN 978-0-8028-4098-1.).
  3. J.K. Elliott w swej bibliografii dla greckich rękopisów NT wśród wydań tekstu 011 wymienia tylko wydanie Wolfa oraz fotograficzne facsimile Williama Hatcha dla jednej strony kodeksu. (J.K. Elliott: A Bibliography fo Greek New Testament Manuscripts. Cambridge: Cambridge University Press, 1998, s. 45. ISBN 0-521-35479-X.)
  1. Soden 1902-1910 ↓, s. 130.
  2. a b Gregory 1908 ↓, s. 33.
  3. Kurzgefaßte 1963 ↓, s. 37.
  4. a b c d Aland i Aland 1989 ↓, s. 119.
  5. a b c INTF ↓.
  6. a b c d Gregory 1900 ↓, s. 51.
  7. a b Scrivener 1894 ↓, s. 135.
  8. Gregory 1900 ↓, s. 51-52.
  9. a b c d e Waltz 2007 ↓.
  10. Scrivener 1894 ↓, s. 134-135.
  11. Soden 1902-1910 ↓, s. 721.
  12. a b Wisse 1982 ↓, s. 52.
  13. a b Wisse 1970 ↓, s. 67-75.
  14. a b Tregelles 1856 ↓, s. 201.
  15. a b c Scrivener 1894 ↓, s. 134.
  16. a b c d Gregory 1900 ↓, s. 52.
  17. Wisse 1982 ↓, s. 50-51, 94-95.
  18. a b Tischendorf 1859 ↓, s. CLVII.
  19. Tischendorf 1859 ↓, s. CLVI.
  20. a b c Wettstein 1751 ↓, s. 40.
  21. Metzger i Ehrman 2005 ↓, s. 76.
  22. Wolf 1723 ↓, s. 48–92.
  23. Tregelles 1854 ↓, s. 160.
  24. Griesbach 1809 ↓, s. XCIX.
  25. NA27 ↓, s. 58*-59*.
  26. UBS4 ↓, s. 11*.
  27. UBS4 ↓, s. 4*.

Bibliografia

Wydania tekstu

Krytyczne wydania NT

Listy rękopisów

Introdukcje do krytyki tekstu NT

  • Kurt Aland, Barbara Aland: Der Text des Neues Testaments: Einfürung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie Theorie und Praxis der modernen Textkritik. Wyd. 2. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1989, s. 119. ISBN 3-438-06011-6. (niem.)
  • Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: Hinrichs, 1900, s. 51-52. (niem.)
  • Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration. Wyd. 4. Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 76. ISBN 978-0-19-516122-9. (ang.)
  • Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 135. (ang.)
  • Hermann von Soden: Die Schriften des Neuen Testaments, in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte. T. 1-2. Berlin: Verlag von Arthur Glaue, 1902-1910. (niem.)
  • Konstanty Tischendorf: Novum Testamentum Graece. Editio Septima. Lipsiae: Winter, 1859. (łac.)
  • S.P. Tregelles: An Introduction to the Critical Study and Knowledge of the Holy Scriptures. London: 1856. (ang.)
  • Robert Waltz: Codex Seidelianus II He (013) (ang.). Encyclopedia of Textual Criticism, 2007.

Inne opracowania

  • Russell Champlin. Family E and Its Allies in Matthew. „Studies and Documents”. XXIII, 1967. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • Jacob Greelings. Family E and Its Allies in Mark. „Studies and Documents”. XXXI, 1968. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • Jacob Greelings. Family E and Its Allies in Luke. „Studies and Documents”. XXXV, 1968. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • S.P. Tregelles: An Account of the Printed Text. London: 1854. (ang.)
  • Frederik Wisse. Family E and the Profile Method. „Biblica”. 51, s. 67–75, 1970 (ang.). 
  • Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. William B. Eerdmans Publishing, 1982. ISBN 0-8028-1918-4. (ang.)