Главная страница

C2P
Ilustracja
Seryjny ciągnik C2P
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Państwowe Zakłady Inżynierii
Typ pojazdu ciągnik artyleryjski
Trakcja gąsienicowa
Historia
Prototypy 1933-1936
Produkcja 1937-1939
Egzemplarze ok. 316 egzemplarzy
Dane techniczne
Silnik 1 silnik benzynowy, 6-cylindrowy Fiat 122B (PZInż. 367) o mocy 46 KM przy 2600 obr./min.
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 70 l
Długość 2,85 m
Szerokość 1,80 m
Wysokość 1,58 m
Prześwit 0,30 m
Masa 2 750 kg (własna)
Moc jedn. 16,7 KM/t
Nacisk jedn. 0,41 kg/cm²
Osiągi
Prędkość 45 km/h (po drodze)
Zasięg 150 km (po drodze)
100 km (w terenie)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 0,50 m
Rowy (szer.) 1,20 m
Kąt podjazdu 36°
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska, III Rzesza

C2P – polski ciągnik artyleryjski z okresu przed II wojną światową.

Historia

W październiku 1931 roku Sztab Główny Wojska Polskiego wysunął propozycję stworzenia ciągnika artyleryjskiego na bazie podwozia przyjętej właśnie na wyposażenie Wojska Polskiego tankietki TK-3. Zadanie to miało zrealizować Biuro Konstrukcyjne Broni Pancernych[1][2].

Pierwszy projekt opracowano już w roku 1932, głównym konstruktorem był inż. J. Łapuszewski. Jego współpracowaniami byli inż. A. Schmidta oraz technolodzy Lipko, Obryś i Rohn. Prace nad całym projektem nadzorował kpt. Rudolf Gundlach. Pierwszy prototyp zbudowano w Warsztacie Doświadczalnym i 1 lipca 1933 roku przekazano do prób. Opóźnienie w budowie prototypu wynikało, z chęci wykorzystania ulepszonego podwozia od tankietki TKS, zamiast początkowo rozważanego podwozia TK-3. Prototyp oznaczono jako ciągnik TKS „Tygrys”, później zmieniono je na C2T[1][3].

Pierwotnie zakładano, że nowy ciągnik będzie przeznaczony do holowania armat pułków artylerii polowej. Przykładowo dotąd do transportu francuskie armaty kal. 75 mm wz. 1897 potrzebnych było aż 12 koni zaprzęgowych oraz 2 konie dla podoficerów. Po zmotoryzowaniu artylerii teoretycznie wystarczyłyby dwa ciągniki – jeden do holowania armaty, drugi zaś do transportu jaszcza[1][3].

Pierwsze testy wykazały, że tył pojazdu jest za bardzo obciążony, zwiększono więc średnicę kół napinających, zaopatrzono je w resory i opuszczono przekształcając w dodatkowe koła jezdne. Po wprowadzeniu modyfikacji, 29 sierpnia 1934 roku rozpoczęto kolejne badania. Wyniki nie były zadowalające i wprowadzono kolejne modyfikacje. Polegały one poprawieniu mechanizmu skrętu przez zamontowanie sprzęgieł bocznych. Dzięki temu poprawiono zdolności manewrowe podczas holowania działa. Dodatkowo prototyp wyposażono w przednią szybę i składany, brezentowy dach. Modyfikacje zakończono 20 stycznia 1936 roku i przeprowadzono kolejne badania. W lutym 1936 roku odbył się rajd podczas, którego w warunkach zimowych ciągnik przejechał 965 km holując armatę kal. 75 mm o całkowitej masie 1615 kg. Kolejne próby przeprowadzono na przełomie czerwca i lipca, a we wrześniu testowano holowanie nowej armaty przeciwlotniczej wz. 36. Testy wyszły pozytywnie, stwierdzono, że ciągnik bardzo dobrze radzi sobie na złych drogach gruntowych i bezdrożach[1][2][3].

15 lutego 1937 roku kierownik Biura Badań Technicznych Broni Pancernych w końcowym sprawozdaniu przedstawił wniosek o zatwierdzenie ciągnika C2P jako pojazdu do transportu armat przeciwlotniczych kal. 40 mm i podobnych temu zadań. Przewidywano, także zastosowanie ciągnika do holowania armat polowych kal. 75 mm i haubic kal. 100 mm (po wyposażeniu w ogumione koła), jednakże te plany niezostały zrealizowane. Planowano też wykorzystać ciągniki do holowania armat przeciwpancerznych kal. 37 mm[1][4].

Zamówienie na pierwszą serię ciągników C2P złożono w zakładach PZInż. w Czechowicach w końcu lutego 1937 roku. Produkcja miała odbywać się na tej samej linii, gdzie odbywał się dotąd montaż tankietek TKS. Do września 1939 roku zbudowano co najmniej 316 ciągników z czego w bateriach znalazły się 292 ciągniki C2P. Dalszą produkcję przerwał wybuch wojny. W latach 1939-1940 planowano zamówienie kolejnych 74 pojazdów[1][3].

W latach 1937-1938, w oparciu o ciągnik C2P wykonano też dwa prototypy dział samobieżnych TKS-D uzbrojonych w armatę przeciwpancerną Boforsa[4][5].

Służba

Ciągniki C2P były przeznaczone do holowania armaty przeciwlotniczej Bofors kal. 40 mm wz. 36. Znajdowały się na wyposażeniu Dywizjonów Artylerii Przeciwlotniczej mających na uzbrojeniu te działa. C2P holowały też przyczepki z amunicją. Projektowano także użycie ciągnika do holowania działa przeciwpancernego wz. 36. W 1938 na jego podwoziu powstało działo samobieżne TKS-D.

Zachowane egzemplarze

Egzemplarz pochodzący z Francji znajdował się w Victory Memorial Museum w Arlon w Belgii, lecz wraz z całą kolekcją muzealną został on zakupiony przez amerykańskie World War II Victory Museum w Auburn w Indiana, a przeprowadzka odbyła się pomiędzy październikiem 2001 a styczniem 2002[6]. Ten sam pojazd powrócił do Polski w 2010 roku. Aktualnie nie jest on w pełni kompletny, nosi barwy niemieckie. Trwają prace nad przywróceniem go do stanu z 1939 r. W Polsce powstaje też drugi C2P, którego podstawą jest wanna pojazdu, kompletny silnik oraz oryginalne gąsienice (wykopane na poligonie w Niemczech kilka lat temu).

  1. a b c d e f Janusz Magnuski: Karaluchy przeciw panzerom. Wyd. I. Warszawa: Pelta, 1995, s. 42-43. ISBN 83-85314-06-7. (pol.)
  2. a b Rafał Białkowski. Polskie ciągniki do armaty przeciwlotniczej kal. 40 mm. „Poligon”. 3/2012, s. 20-28, 2012. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1895-3344 (pol.). 
  3. a b c d Paweł Rozdżestwieński: Ciągnik gąsienicowy C2P, 40 mm armata przeciwlotnicza Bofors wz. 1936 i 1938. T. 19. Edipresse Polska S.A., 2013, s. 8-12, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-567-8. (pol.)
  4. a b Adam Jońca, Rajmund Szubański, Jan Tarczyński: Wrzesień 1939. Pojazdy Wojska Polskiego. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990, s. 199-201. ISBN 83-206-0847-3. (pol.)
  5. Janusz Magnuski: Karaluchy przeciw panzerom. Wyd. I. Warszawa: Pelta, 1995, s. 41-42. ISBN 83-85314-06-7. (pol.)
  6. WwiiVictory.org. [dostęp 2009-09-03].

Bibliografia

  • Adam Jońca, Rajmund Szubański, Jan Tarczyński Wrzesień 1939 Pojazdy Wojska Polskiego wyd. WKiŁ Warszawa 1990 ISBN 83-206-0847-3
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 81. ISBN 83-211-1096-7.