Главная страница

Bitwa pod Kłuszynem
Ilustracja
Autor Szymon Boguszowicz
Rok wykonania 1620
Technika wykonania Olej na płótnie
Rozmiar 600 × 600 cm
Muzeum Lwowska Galeria Sztuki
Miejscowość Ukraina Lwów
Atak polskiej husarii w bitwie pod Kłuszynem. Fragment obrazu Bitwa pod Kłuszynem Szymona Boguszowicza

Bitwa pod Kłuszynembatalistyczny obraz olejny namalowany w 1620 przez polskiego malarza ormiańskiego pochodzenia Szymona Boguszowicza (1575–1648). Powstał na zlecenie i „pod okiem” hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego, który odniósł zwycięstwo w bitwie pod Kłuszynem (4 lipca 1610) nad wojskami rosyjsko-szwedzkimi.

Szymon Boguszowicz namalował go w sposób prosty i schematyczny, ułatwiając widzowi wyobrażenie sobie przebiegu bitwy. Obraz znajduje się w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki i prezentowany jest na zamku w Olesku[1].

Opis

Starcie na obrazie zostało przedstawione z „lotu ptaka” i obejmuje całe pole bitwy. W prawej górnej części umieszczony jest obóz wojsk szwedzkich z wozami ustawionymi dookoła namiotów, poniżej niego znajduje się większy obóz rosyjski ograniczony wozami, ale dodatkowo zabezpieczony kobyleniami, za którymi widać ustawione oddziały strzelców moskiewskich[1].

Po lewej stronie obrazu znajdują się wojska polskie, z widocznym ustawieniem chorągwi w szachownicę, urzutowane w głąb w kilka linii. Przeważająca część jazdy polskiej to chorągwie husarskie z długimi kopiami oraz charakterystycznym uzbrojeniem ochronnym (niektórzy z jeźdźców mają widoczne przymocowane do siodła skrzydła husarskie)[1].

W centrum obrazu znajdują się płonąca wieś oraz chorągwie husarskie uderzające na przeciwnika w szyku zwartym i z opuszczonymi kopiami. Stanisław Żółkiewski przedstawiony jest na wprost płonącej wsi, wyróżnia go tylko czerwony żupan i trzymana w ręku buława[1].

Po stronie przeciwników w górnej części obrazu przedstawiona jest w pierwszym rzucie piechota szwedzka ustawiona w czworoboki z pikinierami w środku, których otaczają muszkieterzy w długich koletach i czarnych kapeluszach. Za nimi ustawiona w szachownicę jazda w hełmach i kirysach, z widoczną bronią palną oraz rapierami. Na obrazie autor przedstawił piechotę broniącą się zza kobyleni przed atakami husarii – muszkieterzy z pierwszych szeregów przyklękają i oddają salwę z broni palnej, kobylenie w wielu miejscach są już zniszczone[1].

W dolnej części obrazu na lewym skrzydle przedstawione są oddziały rosyjskiej jazdy bojarskiej i strzelców moskiewskich w wysokich czapkach lub szyszakach i długich kaftanach. W dolnym prawym rogu widoczny jest jeździec rosyjski w bogatym stroju, który opuszcza pole bitwy[1].

W górnej części obrazu umieszczono łaciński napis Dextera Domini Fecit Virtutem, co oznacza „Silna jest ręka Pańska, siła dokazuje”[2], zaś w dolnej części drugą inskrypcję łacińską, zawierającą ogólny opis bitwy z podaniem jej daty oraz dowódców, którzy brali w niej udział[1].

  1. a b c d e f g Jarek Godlewski: Obraz „Bitwa pod Kłuszynem” Szymona Boguszewicza (pol.). Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. [dostęp 2017-02-09].
  2. Jan Kochanowski: PSALM 118,16 (pol.). Biblioteka Literatury Polskiej w internecie. [dostęp 2017-02-09]. Inne tłumaczenia to: „Práwicá PAŃSKA dokázáłá mocy” ks. Jakub Wujek SJ: PSALM 117(118),16 (pol.). W: Biblia Jakuba Wujka [on-line]. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. s. 633 (675). [dostęp 2017-02-09]., „Prawica Pańska moc okazuje” PSALM 118,16 (pol.). W: Biblia Tysiąclecia [on-line]. [dostęp 2017-02-09].