Главная страница

Andrzej z Brzeźnicy herbu Gryf, zwany Krakowczykiem[1] (zm. 7 stycznia 1244) - biskup płocki w latach 1239-1244, scholastyk krakowski. Pochodził z rodu Gryfitów, brat kasztelana krakowskiego Klemensa z Brzeźnicy[2], bratanek Andrzeja, kanonika krakowskiego[3], syn Klemensa[4].

W 1236 był scholastykiem krakowskim. Biskupem wybrany w 1239, przy akceptacji Bolesława I mazowieckiego, a następnie otrzymał na biskupstwo płockie prowizję papieską. Wspierał rozwój kasztelanii pułtuskiej - uzyskał od księcia mazowieckiego Konrada dla niej różne przywileje. Był też orędownikiem misji chrystianizacyjnej w Prusach. Być może w czasie swojego pontyfikatu nadał benedyktynom kościół w Zambskach Kościelnych[5].

  1. Cracoviensis. J. Umiński, Andrzej I [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102.
  2. B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 386. Z kolei A. Semkowicz, Krytyczny rozbiór dziejów polskich Jana Długosza (do r. 1384), Kraków 1887, s. 236, uznał Klemensa za ojca Andrzeja.
  3. „W literaturze często [Andrzej, biskup płocki] jest mylony ze swym stryjem mistrzem Andrzejem, prepozytem kolegiaty św. Michała w Krakowie i kandydatem na biskupstwo po śmierci Iwona Odrowąża”, B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 400, przyp. 10. Hipoteza o ich utożsamieniu przedstawiona m.in. przez J. Umińskiego jako „nie dająca się stwierdzić z absolutną pewnością”, J. Umiński, Andrzej I [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, red. W. Konopczyński, Wrocław 1989, s. 102, jest więc błędna. Andrzej z Brzeźnicy nie towarzyszył Iwonowi Odrowążowi w podróży do Włoch i nie uczestniczył w konsekracji arcybiskupa gnieźnieńskiego Pełki w 1232.
  4. Według Jana Długosza ojcem Andrzeja z Brzeźnicy był wojewoda krakowski Marek, niemniej ta filiacja została podana w wątpliwość już przez A. Semkowicza (A. Semkowicz, Krytyczny rozbiór dziejów polskich Jana Długosza (do r. 1384), Kraków 1887, s. 236). Jednak krakowski badacz skłaniał się do uznania biskupa płockiego za syna Klemensa, kasztelana krakowskiego, który w nowszej historiografii uważany jest za brata Andrzeja. Zob. B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 2006, s. 386
  5. Alternatywnie mógł to uczynić biskup Andrzej Ciołek w latach 1254-1261. Zob. Pułtusk i okolice, red. M. Omilanowska, J. Sito (Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X, z. 20), Warszawa 1999, s. 120.

Bibliografia


Poprzednik
Piotr
Template-Bishop.svg Biskup płocki
12391244
Template-Bishop.svg Następca
Piotr