Главная страница

Świeradów Zdrój
Ilustracja
Budynek dworca kolejowego (od strony torów)
Państwo  Polska
Miejscowość Świeradów-Zdrój
Data otwarcia 31 październik 1909
Data zamknięcia 1998
Poprzednie nazwy Bad Flinsberg
- (1909-1945)
Włyńsk
- (1945-1946)[1]
Dane techniczne
Liczba peronów 2[2]
Liczba krawędzi
peronowych
3[2]
Kasy N
Linie kolejowe
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
Portal Portal Transport szynowy

Świeradów Zdrój - nieczynna ładownia publiczna[3], a dawniej jedna z dwóch najważniejszych stacji kolejowych[1] Kolejki Izerskiej (niem. Isergebirgsbahn), położona w Świeradowie-Zdroju. Składa się m.in. z dwóch peronów, dworca kolejowego i magazynu. Została ona oddana do użytku 31 października 1909 wraz z uruchomieniem linii kolejowej z Mirska. Funkcję pasażerskie stacja pełniła do 11 lutego 1996, natomiast w 1998 została ona zamknięta. Od 2012 stacja jest własnością miasta.

Położenie

Ładownia położona jest we wschodniej części gminy miejskiej Świeradów-Zdrój, przy ul. Dworcowej, na wschód od drogi wojewódzkiej nr 358, w odległości około 500 m od ul. Zdrojowej[4]. Administracyjnie leży ona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim.

Ładownia jest położona na wysokości 460 m n.p.m.[2]

Historia

Kolejka Izerska (do 1945)

Powstanie dawnej stacji ma związek z budową linii kolejowej łączącej ładownię Mirsk ze zlikwidowana stacją kolejową Świeradów Nadleśnictwo. Pierwsza koncepcja budowy tej linii powstała w 1901, jednakże w rzeczywistości budowę linii rozpoczęto z inicjatywy prywatnej w marcu 1908. Projekt budowy linii zakładał powstanie na tej stacji m.in. budynku dworca kolejowego, który miał być największy na linii oraz miał także architektonicznie nawiązywać do miasta. Dodatkowo planowano budowę rampy przeładunkowej, magazynu i placu składowego, gdyż spodziewano się dowozu dużej ilości materiałów budowlanych dla potrzeb rozbudowującego się miasta[5].

Linię do Świeradowa-Zdroju ukończono 1 października 1909, a uroczyste otwarcie odbyło się 31 października tego samego roku, dzięki czemu ładownia ta została stacją końcową[6]. Przedłużenie linii do Świeradowa Nadleśnictwa oddano do regularnego użytku 6 czerwca 1910[7]. Głównym kierunkiem pociągów do 1945 była dawna stacja Mirsk, w której to pasażerowie przesiadywali się do państwowych pociągów. Większość z nich była skomunikowana z pociągami Kolejki Izerskiej[8].

Po 1945

Pieczątka stacji z 1986

Po II wojnie światowej cała infrastruktura dawnej stacji przeszła w zarząd Polskich Kolei Państwowych. Stację tę polscy kolejarze przejęli we wrześniu 1945, natomiast pierwszy pociąg po odbudowie mostu przyjechał do Świeradowa-Zdroju 18 grudnia 1946. Odświętnie udekorowany skład przyprowadził burmistrz Mirska Ludwik Żak[9]. Wydłużono wtedy też linie pociągów regionalnych, które zamiast kończyć bieg w dawnej stacji węzłowej Mirsk przedłużono, jeżdżąc głównie do Legnicy przez Gryfów Śląski i Lwówek Śląski[10].

Ostatni pociąg pasażerski ze stacji Świeradów Zdrój odjechał 11 lutego 1996, a przez następne dwa lata kursowały pociągi towarowe[11].

Zabudowa oraz teren ładowni zostały przejęte przez miasto Świeradów-Zdrój 27 grudnia 2012[12], natomiast na początku maja 2013 rozpoczęto demontaż torów na terenie ładowni[13].

Linie kolejowe

Świeradów Zdrój jest 4. posterunkiem ruchu na linii kolejowej nr 336 (7,701 km)[14][6].

Układ torowy ładowni to tor główny zasadniczy, główny dodatkowy oraz 4 tory boczne w tym 2 ładunkowe[2].

Infrastruktura

Dworzec kolejowy

Dawna stacja w 2008; w tym czasie przy dworcu znajdowało się jeszcze zadaszenie peronu

Dworzec powstał wraz z budową linii w 1909. W późniejszym czasie budynek uległ przebudowie. Pierwotnie był on zaopatrzony w kasy biletowe, pomieszczenia biurowe, mieszkania służbowe i pokoje gościnne, a także był zaopatrzony w energię elektryczną, wodę i kanalizację[5]. W budynku tym mieści się nieczynna nastawnia Św[2].

Perony

W ładowni znajduje się peron główny (szerokość - 6 m) oraz peron wyspowy (3 m)[5]. Długość peronów wynosi łącznie 2 100 m[15]

Pozostała infrastruktura

Na stacji znajduje bądź znajdował się[2]:

  • magazyn z rampą boczno-czołową,
  • plac ładunkowy,
  • ubikacja,
  • budynek gospodarczy.

Dodatkowo dawna stacja posiadała możliwość awaryjnego wodowania parowozów dzięki obecności studni ponad stacją oraz wieży wodnej, która umożliwiała grawitacyjne wodowanie lokomotyw[15].

Połączenia

Połączenia pasażerskie realizowane z dawnej stacji Świeradów Zdrój miały charakter regionalny, ale przez stację kursowały przed 1945 dodatkowo dalekobieżne wagony w relacji między Berlinem i Wrocławiem. Okazjonalnie kursowały tu pociągi specjalne (w tym kolonijne), które dowoziły turystów i kuracjuszy do Świeradowa-Zdroju[16]. Z biegiem czasu zmniejszała się liczba połączeń oraz relacji bezpośrednich, które były realizowane z obecnej ładowni.

Okres Kierunek Liczba połączeń Źródło
1939 Mirsk[a]
Świeradów Nadleśnictwo
10
3
[17]
1947 Świeradów Nadleśnictwo[b]
Gryfów Śląski
Lwówek Śląski
3
2
1
[18]
1966/67 Legnica
Gryfów Śląski
Jelenia Góra
Lubań Śląski
Złotoryja
2
1
1
1
1
[19]
1985/86 Gryfów Śląski
Jelenia Góra
2
2
[20]
1995/96 Gryfów Śląski 4 [21]

Powiązania komunikacyjne

Przed dworcem kolejowym były realizowane sezonowo od 27 grudnia 2013 do 7 września 2014 połączenia autobusowe świadczone na zlecenie kolejowego przewoźnika – Przewozów Regionalnych na trasie Jelenia GóraMirskKrobica – Świeradów-Zdrój (3 pary połączeń; równolegle do linii kolejowej) jako przewozy autobusowe zastępcze. Były one obsługiwane przez przewoźnika PKS TOUR Jelenia Góra[22][23].

Plany rewitalizacji dawnej stacji

W połowie lutego 2016 władze miasta złożyły wniosek o dofinansowanie ze środków unijnych na projektu rewitalizacji kompleksu dawnej stacji Świeradów Zdrój. W ramach zadania w budynku dworca planowane jest wprowadzenie funkcji muzealnej z makietą przestawiającą układ linii kolejowej w rejonie Gór Izerskich, a także funkcji kulturalnej, tj. m.in. pokoju na spotkania kulturalne, sali muzycznej, fotograficznej i dla organizacji pozarządowych. Przy magazynie planowana jest ekspozycja lokomotywy, a także wagonów z początku XX w. Wartość projektu jest szacowana na 3,5 mln złotych[24].

  1. Dodatkowo bezpośrednie wagony do Berlina i Wrocławia.
  2. Źródła literaturowe podają o zawieszeniu po II wojnie światowej kursów pasażerskich do Świeradowa Nadleśnictwo. Z rozkładu jazdy na 1947 wynika, że te kursy były.
  1. a b Indeks stacji, przystanków osobowych i posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas linii kolejowych Polski 2010. Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-926946-8-7.
  2. a b c d e f Linia Mirsk – Świeradów Nadleśnictwo. www.jelenia.rail.pl. [dostęp 2013-12-09].
  3. Załącznik 2.4. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , s. 74, 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  4. Geoportal. Mapa topograficzna. Skala 1:10 000 (pol.). [dostęp 2013-12-09].
  5. a b c Janusz Gołaszewski. Kolejka Izerska 1909–1945. „Rocznik Jeleniogórski”, s. 66, 1997. Towarzystwo Przyjaciół Jeleniej Góry, Jelenia Góra. 
  6. a b Arkusz F2. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas linii kolejowych Polski 2010. Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-926946-8-7.
  7. Janusz Gołaszewski. Kolejka Izerska 1909–1945. „Rocznik Jeleniogórski”, s. 70, 1997. Towarzystwo Przyjaciół Jeleniej Góry, Jelenia Góra. 
  8. Janusz Gołaszewski. Kolejka Izerska 1909–1945. „Rocznik Jeleniogórski”, s. 67, 1997. Towarzystwo Przyjaciół Jeleniej Góry, Jelenia Góra. 
  9. Andrzej Grzelak, Henryk Szoka (red.): Świeradów Zdrój. Monografia historyczna miasta. Jelenia Góra: Wojewódzki Dom Kultury w Jeleniej Górze, 1989, s. 117.
  10. Linia 284: Gryfów Śląski – Lwówek Śląski (pol.). sdmk.vgh.pl, 2011. [dostęp 2013-11-21].
  11. Feliks Chojnacki. Jak to w Mirsku z kolejami bywało. „Izery”. 5, s. 8, 2009. ISSN 1899-8313. 
  12. Roland Marciniak. Przejęliśmy dworzec PKP. „Notatnik Świeradowski”. 1 (170), s. 5, 2013. Wspólnota Samorządowa gminy miejskiej Świeradów-Zdrój. ISSN 1732-9612 (pol.). 
  13. I po torach!. „Notatnik Świeradowski”. 5 (174), s. 13, 2013. Wspólnota Samorządowa gminy miejskiej Świeradów-Zdrój. ISSN 1732-9612 (pol.). 
  14. Załącznik 1. Wykaz linii kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  15. a b Józef Andrzej Bossowski: Kolej do Świeradowa Zdroju. Lwówek Śląski: BUD-STAL-TEST II, 2004, s. 33. ISBN 83-919960-2-6.
  16. Andrzej Szynkiewicz: Marzenie inż. Webera, czyli słów kilka o kolei izerskiej. 2003. [dostęp 2013-12-06].
  17. Die Isergebirgsbahn im Sommerfahrplan, 123 r Greiffenberg (Schles) - Friedeberg (Isergeb) – Bad Flinsberg/Heinersdorf (Tafelfichte) and zurück. „Eisenbahn in Schlesien-Bufe-Verlag”, 1939 (niem.). 
  18. 165 Mirsk – Świeradów Nadleśnictwo. „Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów”, 1947 (pol.). 
  19. 253 Jerzmanice Zdrój – Lwówek Śl.– Świeradów Zdrój. „Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów 1966/67” (pol.). 
  20. 253 Jerzmanice Zdrój – Lwówek Śląski – Świeradów Zdrój. „Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów 1985/86” (pol.). 
  21. Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów. 28.05.95-01.06.96. Tab. 253 Gryfów Śląski – Świeradów Zdrój. Polskie Koleje Państwowe, 1995, s. 391.
  22. Przewozy autobusowe (pol.). przewozyregionalne.pl, 2013-10-25. [dostęp 2013-10-31].
  23. PR ogłosiły przetarg na przewozy autobusowe (pol.). www.kurierkolejowy.eu, 2013-10-25. [dostęp 2013-10-31].
  24. Roland Marciniak. Rewitalizacja dworca kolejowego. „Notatnik Świeradowski”. 2 (207), s. 5, 2016. Wspólnota Samorządowa gminy miejskiej Świeradów-Zdrój. ISSN 1732-9612 (pol.). 

Linki zewnętrzne

Świeradów Zdrój
Linia 336 MirskŚwieradów Zdrój (d. MirskŚwieradów Nadleśnictwo) (7,701 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Krobica
odległość: 2,441 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 3,128 km